CERN'le nişanlandık

Türkiye, Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN) ile ortak üyelik anlaşmasını imzaladı. Böylece Türk iş dünyası CERN ihalelerine katılma fırsatı bulacak, fizikçilerimiz daimi kadro alabilecek ve ülkeye teknoloji transferi yapılabilmesi sağlanacak. Türkiye adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız'ın şahitlik ettiği ortak üyelik anlaşmasına, BM Cenevre Ofisi nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi olan Mehmet Ferden Çarıkçı imza koydu. Anlaşmanın, Kasım 2014'e kadar TBMM'de onaylanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.

İmza töreni öncesinde açıklama yapan Bakan Yıldız, Türkiye'nin CERN'e ortak üyelik için yıllık 3.5 milyon İsviçre frangı (2.8 milyon euro) ödeyeceğini belirtti. Yıldız, 'Bu anlaşma ile bir statü atlamış oluyoruz. Tam üyeliği şimdilik tercih etmedik. Önümüzdeki beş yılda Türk endüstrisine hedefler koyacağız. Doktoralı araştırmacı sayısını belirli bir sayıya çıkarmak istiyoruz. Laboratuar altyapılarını CERN'de araştırma yapacak seviyeye yükselteceğiz' dedi. Yıldız ayrıca, ortak üyeliğin karşılığının alınabilmesi halinde CERN'e tam üye olabileceklerini de dile getirdi. Bakan Yıldız ve beraberindeki Türk heyeti, törenin ardından CERN'de yer altındaki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve CMS deneyini izledi.

İkinci dünya savaşından sonra Avrupa'yı bilimde tek çatı altında toplamak amacıyla kurulan CERN, bu yıl 60. yaşını kutluyor. Halen 21 tam üyesi bulunan CERN'de dünyanın 110 ülkesinden 11 bin bilim insanı görev alıyor. CERN'de Türkiye'den 110 bilim insanı çeşitli deney projelerinde çalışıyor. Ortak üyelik ile ilk kez Türk bilim insanları CERN'de kadrolu çalışma imkanı bulacak. Kadrolu çalışan sayısı ilk adımda 6 kişi olarak belirlendi.

Türkiye'de geçtiğimiz yıllarda fen edebiyat fakültelerindeki fizik bölümlerinin kapatılmasıyla ilgili soruyu cevaplayan Enerj Bakanı Taner Yıldız, CERN üyeliği ile birlikte Türkiye'de fizik alanında yeni bir dönem başlayacağını söyledi. Bakan Yıldız, 'Türkiye her alanda büyürken fizikte küçülemez. YÖK ve Milli Eğitim Bakanlığı ile görüşerek fizik alanındaki kültürü Türkiye'de derinleştirmek istiyoruz. Farkındalığı fizik lehine uyandırmamız lazım' dedi.

İmza törenine şahitlik eden Enerji Bakanı Taner Yıldız, '2009 yılında yapmış olduğumuz CERN'e üyelik başvurumuz, bugün arzu edilen noktaya gelmiş bulunmaktadır' dedi. Bakan Yıldız, CERN merkezinde yürütülen çalışmaların yeni temiz enerji kaynaklarının araştırılması, yeni reaktör sistemlerinin geliştirilmesi, bilgisayar teknolojisi, tıpta teşhis ve tedavi gibi çok çeşitli alanlarda insanlığa ve ülkeye önemli katkılar sağlayacağına dikkat çekti.

1954'te Nükleer Fizik ve parçacık fiziği alanında araştırmalar yapmak üzere kurulan CERN'e gözlemci olarak katılan ülkeler ve örgütler arasında, Avrupa Komisyonu, Hindistan, Japonya, Rusya, Türkiye, UNESCO ve ABD yer alıyor. CERN'in kuruluşunda rol oynamış UNESCO dışında ülke bazında gözlemciler arasında ise en eski ülke ünvanı Türkiye'de (1961) bulunuyor.

CERN'de yapılan çalışmaların meyvelerini almaya başladıklarını ifade eden Bakan Yıldız, 'Örneğin, Türkiye'nin ilk proton hızlandırıcı tesisi 2012'de açılmıştır. Tesis, Türk CERN'i olarak adlandırılmaktadır' dedi. Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi'ndeki tesisinin önemine de vurgu yapan Yıldız, 'Tesis, hızlandırıcı teknolojisi alanındaki araştırma ve geliştirme çalışmalarında altyapının oluşturulması açısından büyük önem taşıyor' diye konuştu.