70"lik hostes

Akademisyen ve iktisatçılar arasında ne zamandır tartışılan konu Kemal Derviş"in Dünya Ekonomik Forumu"nun (WEF) internet sitesinde yayımlanan yazısında tekrar gündeme geldi; İş dünyasında köklü değişiklik

Ne dedi Eski Devlet Bakanı ve ABD"li düşünce kuruluşu Brooking Enstitüsü"nün Başkan Yardımcısı Kemal Derviş, önce onu bir hatırlatalım;

Gelişmiş ülke toplumları yaşlanma problemiyle iç içe ve gelişmekte olan ülkelerin çoğu da 20 - 30 yıl içinde benzer yapıya kavuşacak.

Artan yaşam süreleriyle birlikte sağlık harcamaları da yükseldi.

Şimdiki sistemde küçük yapılacak değişiklikler teknolojik etkilere cevap verme, toplumsal gerilimi ve gençlerin korkularını azaltma ya da artan mali yükleri karşılamada yeterli olamaz.

İş hayatının, vasıf kazanmanın, emekliliğin ve izin konularının radikal şekilde yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.

Dünya genelinde çalışma hayatında köklü değişiklikler yapılması gerekiyor.

Emeklilik mutlaka kademeli olmalı.

İnsanlar 50›lerine kadar yılda 1800-2000 saat çalışabilir, bu giderek 60"larında yılda 1300-1500 saate doğru azalır ve 70"lerinde yılda 500-1000 arası saate doğru gider.

Örneğin, bir hemşire, bir hostes ya da öğretmen 50"li yaşlarının sonuna kadar haftada beş gün çalışabilir, 62 yaşına kadar haftada dört güne iner, 65 yaşında üç gün olur ve belki 70"ine kadar iki gün çalışır.

Hedef, 70"lerine kadar çalışan ve vergi ödeyen, ancak çalışma ortamının ileri yaşlara doğru esnek ve daha az yoğun hale geldiği bir toplum olması gerekiyor.

21"inci yüzyılın ilk yarısı için yeni toplumsal sözleşme mali realizm, bireysel tercihler için geniş alan ve güçlü sosyal dayanışma ile şoklara karşı korumanın bir araya geldiği bir sözleşme olmalı.

*

Küresel krizle kendini gösteren yapısal değişiklik ihtiyacına kimsenin kulak asmaması, herkesin kısa vadeli çözümlerle krizden çıkmaya çalışması bu değişimin çok sancılı olacağını gösteriyor.

Bugün dünyayı genç işsizlik tehdit ediyor, yarın bu gençler orta yaşlı olacak ve birçoğu işsizlik yüzünden bekâr kalacak.

İleri teknoloji iş dünyasını sermaye sahiplerinin lehine, çalışanların aleyhine değiştirmeye devam ettikçe, dünyada işsizlik genç, orta ve yaşlı nüfusta artmaya devam edecek.

İşsizlik arttıkça sosyal sorunlar da artacak.

Sosyal sorunlar sosyal patlamalara yol açacak.

İstanbul Sanayi Odası"nın rakamları gelecekte ne tür sorunlarla uğraşacağımızı ortaya koyuyor.

İlk 500 büyük şirket yüzde 9 büyürken, bunlarda istihdam oranı yüzde 3.7"de kalmış.

Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye"de de işsizliği azaltan şirketler küçük ve orta boy şirketler.

Böyle sürdürülemez bir terslik var ortada.

Bu kısır döngü son aşamada ileri teknolojiyle devleşen, ahlaksızlaşan, cimrileşen, çalışanlarını köleleştiren sermayenin sonunu getirecek.

Bu kaçınılmaz sondan

kurtulmak için iş dünyasında

köklü değişiklik şart.

Sultan Abdülmecit tebdil-i kıyafet gezdiği bir gün, Bayezit"ten Fatih"e doğru yürümekteymiş.

Vezneciler"deki tütüncü dükkânlarından birine girip dükkân sahibi ile konuşmaya başlamış. O sırada, dükkâna Nafiz Paşa uğrayıp açıkta satılan tütünlerden az bir miktar almış.

Tütüncü gülümseyince Padişah sormuş:

-Az evvel tütün alan kim idi?

-Beyim, o zat eski maliye nazırı Nafiz Paşa"dır.

-Peki, neden gülümsedin?

-Başkaları at ve araba ile gezerken bu namuslu adam, her zaman dükkânıma yaya gelir. Devlete ait hiçbir şeyi şahsî işlerinde kullandığı görülmemiştir.

Hz. Ömer yaradılışlı, bir asilzadedir.

Keşke bütün devletlûlar bunun gibi olsa diye aklıma geldi de ona gülümsedim.

Bu mülakattan sonra hünkâr, saraya varır varmaz Nafiz Paşa"yı tekrar maliye nazırlığına getirir.

(2 Dirhem 1 Çekirdek, İskender Pala, Kapı Yayınları, İstanbul)