Ekonomide deniz bitti

Hükümetin, Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) istekleri doğrultusunda hazırladığı 2000 Mali Yılı Bütçe Tasarısı, ekonomideki iflasın göstergesi olarak kabul ediliyor. Hükümet, IMF'nin depremzedeler için gönderdiği 500 milyon dolar ile maaşları öderken, kaynak yetersizliği nedeniyle birçok tarım ürününün bedeli ödenemiyor. Buna karşın iki yılda, rantiyeye bütçeden ayrılan kaynak ise 2.2 katrilyon liradan 21.1 katrilyon liraya çıktı. Dün TBMM'ye sunulan 2000 yılı bütçe tasarısındaki büyüklükler, iki yılda Türk ekonomisinin ne hale geldiğini gözler önüne seriyor. Hükümet, memur ve emekli maaşlarını dahi depremzedelerin yardımları ile öderken, kaynak yetersizliği nedeniyle başta hububat üreticisi olmak üzere birçok üreticinin, daha geçen yılın mahsülünün parasını alamadığı bildirildi.

Hazine'den Sorumlu Devlet Bakanı Recep Önal'ın verdiği bilgilere göre, devlet 15 Ekim'deki maaş ödemesini IMF'nin depremzedeler için gönderdiği 500 milyon dolarlık yardımdan yaptı. Edinilen bilgiye göre, hükümet kaynak yetersizliği nedeniyle, buğday üreticisine, tütüncüye, fındık üreticisine paralarını veremediği gibi, birçok tarım ürün bedelini ödeyemiyor. Devletin, üreticiye 1998 yılı ürününden trilyonlarca liralık borcu bulunuyor.

Hükümetin 46.9 katrilyon liralık 2000 yılı bütçesinde 24 katrilyon liralık vergi geliri, 21.1 katrilyon liralık da faiz ödemesi öngörülüyor. Buna göre, Maliye Bakanlığı'nın gelecek yıl, işçiden, memurdan, esnaftan, tüccardan, sanayiciden, çiftçiden toplayacağı gelir, kurumlar ve ek vergilerin tamamı rantiyeye gidecek. Ayrıca, Maliye'nin, temel gıdadan lüks tüketim maddelerine kadar bütün ürünlerden tahsil edilecek dolaylı vergilerin büyük kısmı da rantiyeye gidecek. Maliye Bakanlığı'nın, 2000 yılında yaklaşık 6.5 milyon ücretli kesimden, götürü usuldeki esnaftan, beyana dayalı vergi mükellefi, tüccar, sanayici, doktor, avukat gibi serbest meslek sahiplerinden tahsil edeceği vergiler, rantiyeye altı ayda aktarılacak faiz ödeneğini dahi karşılamıyor. Maliye'nin, KDV, Akaryakıt Tüketim Vergisi ve ek vergilerden tahsil edeceği vergilerin de büyük kısmı rantiyeye aktarılacak. Eğer Maliye gelecek yıl bütçede öngördüğü 24 katrilyon liralık vergi gelirinin tamamını tahsil ederse, rantiyeye olan faiz borcunu ödedikten sonra devlete sadece 2.9 katrilyon liralık gelir kalacak. REFAHYOL hükümetinden sonra iktidara gelen, 55, 56, ve 57. hükümetler döneminde rantiyenin bütçeden aldığı payın yaklaşık 9.5 kat arttığı görüldü. 1997 yılı bütçesinden 2.2 katrilyon liralık kaynak alan rantiyenin, 1998 yılında 6.1 katrilyon lira, 1999 yılında 10.3 katrilyon lira aldığı saptandı. Rantiyeye, 2000 yılında ödenmesi gereken tutar da 21.1 katrilyon lira.