Ödül aldığını cumartesi günü öğrenebilecek

Çin Halk Cumhuriyeti Başbakanı Ven Ciabao şanslı birisiymiş doğrusu. 11 Yıl hapis cezasına çarptırılan yurttaşı Liu Xiaobo''nun Nobel Barış Ödülü''ne layık görüldüğü haberini Ankara''da almış olmasından dolayı.

Çin Başbakanı ve Başbakan Erdoğan''ın iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğine ilişkin bilgi vermek amacıyla basın karşısına çıktıkları toplantıda “soru alınmadığını”nı yazıyor gazeteler. Başbakanlar açıklamalarını yaptıktan sonra fotoğrafçılara poz verip salonu terk etmişler.

Çin Başbakanı şanslı gerçekten. 11 yıllık hapis cezasını çekmekte olan yurttaşı Liu Xiabo''nun Nobel Barış Ödülü''nü aldığı gün başka bir demokrasiye ziyarette bulunuyor olsa bu derece rahat bir basın toplantısı geçirebilir miydi acaba?

Çin Başbakanı basın toplantısında iki ülke arasında “stratejik işbirliği” kurulmasına karar verdiklerini hatırlatıp şöyle devam etmiş: “İki ülke terörizmle, aşırılıkla mücadelede karşılıklı mekanizmalar kurarak bu konuda ortak çalışma yapma imkanı kararı almıştır…”

(Çin Başbakanı''nın “terörizm” ve “aşırılıkla mücadele”den söz ettiği Ankara''da Doğu Türkistanlılar konuk başbakanın fotoğraflarını yırtıp aleyhinde gösteri yapıyorlardı.)

Türkiye ve Çin''in “terörizm” ve de özellikle “aşırılıklar”dan aynı şeyi anladıkları söylenebilir mi?

Eskiden olsa bu soruya düşünmeden “evet” derdik; bugün aynı kararlılıkla başımızı sallayamıyoruz.

Çin Başbakanı''nın –eğer “soru alsaydı”- “Liu Xiaobo sizce bir terörist ya da aşırılıkları ile öne çıkan bir kişi midir?” sorusunu “Evet, tam da öyledir!” diye cevaplayacağı üzerine bahse girerim…

Bu yılki Nobel Barış Ödülü, totaliter bir sistemin insanın özüne (hadi bugün de “özcü” olalım!) ilişkin hak ve değerlere nasıl bir cehennem hayatı yaşattığını hatırlamamıza vesile oldu.

Her şeyi bir yana bırakıp sadece şu bilgiden hareketle düşünün: Liu Xiaobo, Nobel Barış Ödülü''nü aldığını henüz bilmiyor. Bu müjdeli haberi, kısmet olur izin çıkarsa, cumartesi günü hapishanede ziyaretine gelen karısından alacak.

Liu Xiaobo''nun Nobel ödülü aldığından sadece ödül sahibi değil, kasasında binlerce milyar dolar Amerikan doları bulunan, kapitalizmi serbest bırakıp özgürlükleri devletleştiren bu sistem altında yaşayan milyarı aşkın vatandaşının da haberi yok. Hem de iletişim devriminin keyfinin sürüldüğü bir dünyada.

Dünkü dünya basını bu devasa ülkede ödül haberinin halktan nasıl gizlendiğine dair bilgilerle doluydu. Ülkenin ulusal dört büyük gazetesi (tabii ki Komünist Parti''nin gözetimi-denetimi altında) ödül dışında her şeyden söz ediyorlarmış. Hatta, bu yıl Nobel Edebiyat Ödülü''nü Mario Vargas Liosa''nın aldığından bile! Ödül haberi ülkede sadece yabancı okurlara seslenmek için İngilizce yayımlanan Global Times''de yer alıyormuş. O da içeriğini tahmin ettiğiniz gibi Nobel komitesini suçlayan bir “makale”nin eşliğinde…

Ulusal televizyon kanallarında da aynı hava hakimmiş. Yabancıların ikamet ettikleri bölgelerde izlenebilen BBC ve CNN gibi kanallarda ise haber saatinde kesintiler yaşanmış. Liu Xiaobo adının geçtiği SMS''ler silinmiş. Bu haberin internet üzerinden dolaşımının imkansız kılındığını zaten tahmin ediyorsunuzdur. Ödül sahibinin adının geçtiği her bölüm sansürlenmiş. Bu büyük sansür karşısında bazı kullanıcılar “Bu akşam bir Norveçli kucaklamak istiyorum!” gibi mesajlarla idare etmeye çalışmışlar.

Lio Xiaobo''nun niçin 11 yıl hapis cezasına çarptırıldığına gelince.

Ödül sahibini uzun yıllardır yakından tanıyan Geremie Barme adlı bir Çin uzmanı, söz konusu mahkûmiyetin nedenini çok güzel özetlemiş. Barme, Charte 08''i kaleme alan komitede yer alan Lio Xiaobo''nun hükümetten “anayasa uygun” davranmasını istediği için bu cezaya çarptırıldığını söylüyor. Pekin Olimpiyatlarının yapıldığı yıl olan 2008''de açıklanan Charte 08, pasifist karakterde bir demokrasi talebinden ibaretti. Ama “ekonomik olarak liberal”, politik olara totaliter karakterdeki Çin yönetimi açısından bu eylemin de cezası 11 yıl hapis idi.

Hepimizin bildiği gibi Çin bugün rekor üzerine rekor kıran büyüme hızıyla, dünyanın dört bir tarafında kurduğu ilişkilerle, kasasında kimsede olmayan dolarlarıyla hiçbir ülkenin kayıtsız kalamayacağı büyük bir güç. Komünist Parti diktatörlüğü ve “ekonomik liberalizm”in kol kola pekâla gidebileceğini ispat ederek dünyayı şaşırtıyor.

Ama dün baktım, Çin''i giderek çok daha ciddiye alan gelişmiş ülkelerin devlet yetkilileri Liu Xiaobo''nun başına gelenlerin hiç tasvip etmediklerini ve ödül sahibinin bir an önce serbest bırakılmasını Çin yönetiminden istemeyi unutmamışlardı. “Büyük devletler”in günahı çoktur ama unutmayalım ki bu sıfatı hak edebilmek için bu türden itirazları dile getirmek de zorunludur.

Geçen yıl Nobel Barış Ödülünü alan ABD Başkanı Obama, halefini “özgürlüğünü kanaatleri için feda eden” birisi olarak selamlıyor ve Çin''i bir kere daha politik reformlar yapmaya çağırıyor. Berlin''den de benzer bir açıklama var. Fransa da boş durmamış.

Son satırlarla sözü nereye getirmek isteğimi anlamışsınızdır muhakkak…

Güzel, Çin Başbakanı Ankara''ya geldi ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin 10 yılda 100 milyar dolara yükseltilmesi konusunda görüş birliğine varıldı. Bu çerçevede birçok anlaşma da imzalandı.

Tamam “misafir”in canını sıkmamak âdetendir ama insan yine da sormadan edemiyor: Hazır Çin Başbakanı buradayken, kendisine bir biçimde (üstü yarı kapalı-yarı açık da olabilir) “Nobel ödüllü Liu Xiaobo''nun durumu ne merkezdedir?” gibi bir soru yöneltildi mi acaba?

Yöneltildi ise, “Aferin!” doğrusu…

Yok eğer yöneltilmediyse, bu kez de “Yaşasın totaliter kapitalizm!”