Dolaylı vergi artışı kayıtdışını tetikler

Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirlerine oranındaki bir birimlik artışın, kayıt dışı ekonomide 2,41 birimlik artışa yol açtığını söyledi. Yazıcı, Türkiye Genç İşadamları Derneği'nin (TÜGİAD) düzenlediği 'Kayıtdışı Ekonominin Etkileri' konulu sempozyuma katıldı. Burada yaptığı konuşmada, günümüz ekonomilerinin önemli sorunlarından biri olan kayıt dışı ekonominin karmaşık bir kavram olduğunu belirten Yazıcı, 'Tüm kayıtların dışında kalan ve yasal olmayan, bu nedenle de büyüklüğü ancak tahmin edilen bir sektör, bir alan üzerine konuşuluyor' dedi. Kayıt dışı ekonominin ilk ve en önemli etkisinin vergiler üzerine olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

'Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirlerine oranındaki bir birimlik artış; kayıt dışı ekonomide 2,41 birimlik artışa yol açmaktadır. Ortaya çıkan sarmalda dolaylı vergilerdeki artış ve kayıt dışılık birbirini körüklemektedir. Ancak asıl belirleyici olan objektif yani mevcut vergi yükü değil, sübjektif yani algılanan vergi yüküdür. Sübjektif vergi yükünün fazla hissedilmesiyle oluşan vergiye karşı dirençte etkili olan faktörlerden biri vatandaşların devlet harcamalarına bakış açısıdır. Vergi ödeyen mükelleflerin üzerinde durdukları asıl konulardan biri toplanan vergilerin nerelere ve nasıl harcandığıdır. Eğer toplumda toplanan vergilerin kötü harcandığına ilişkin genel bir kanı oluşmuşsa, mükellefin vergiye karşı direnci artmaktadır.' Ayrıca Yazıcı, 'Yapılan araştırmalar işsizlik oranındaki bir birimlik artışın, kayıt dışı ekonomide 1,7 birim artışa neden olduğunu göstermektedir' diye konuştu. Artan benzin fiyatları akaryakıt kaçakçılığını da arttırdı. Yazıcı, 2011 yılının genelinde akaryakıt kaçakçılığıyla mücadele kapsamında 37 bin 269 ton akaryakıtın ele geçirildiğini belirterek, '2012 yılı ilk altı ayında ele geçirilen akaryakıt miktarı 30 bin 800 ton oldu' dedi.

TÜGİAD Başkanı Ali Yücelen de kayıt dışılığın engellenmesi konusunda attıkları somut adımlarla birlikte bugün de bir toplantı düzenlemeyi uygun gördüklerini söyledi. Türkiye'de girişimcilerin ortaya çıkması, girişimciliğin daha ön plana alınmasının belli sorunlardan kurtulma ve belli sorunları bertaraf etmeyle mümkün olduğunu belirterek, 'Kayıt dışı ve kaçakçılık da bunların arasında önemli bir yer tutuyor. Çünkü her şeyden önce gelir dağılımını bozucu, katma değer yaratmayı engelleyici, paranın yurt dışına çıkmasına sebep olan ve rekabeti bozucu bir etken olduğu için kayıt dışı önümüzdeki günlerde de çok önemli bir gündem maddesi olarak kalacak diye düşünüyoruz' dedi.

Toplantıda konuşan TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ümit Boyner, dolaylı vergi gelirlerinin sürdürülebilir olmadığı ve kapsamlı bir vergi reformunun artık elzem hale geldiğini belirterek, şöyle konuştu: "Bu çerçevede, kamu maliyesi alanında alınmaya çalışılan önlemlerin hedefi olan, kamu maliyesi dengelerini koruma çabası yerinde ve değerlidir. Ancak, TÜSİAD olarak, kayıt altında olmasının ve anında ulaşmanın verdiği kolaylıkla her gün daha fazla yöneldiğimiz dolaylı vergi gelirlerinin sürdürülebilir olmadığının bir kez daha altını çizmek istiyorum. Yine aynı anlayış çerçevesinde, kamu harcamalarında krizlere karşı direnç ve esneklik getirecek bir reformla beraber, vergi ve gelir dağılımı adaleti, rekabet ortamı ve kaynak dağılımı etkinliği alanlarında katkıda bulunarak, kayıt dışı ile mücadeleyi güçlendirecek yeni ve kapsamlı bir vergi reformunun artık elzem hale geldiğini bir kez daha dikkatinize sunmakta fayda görüyorum." Bu arada, toplantıya Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarı Ziya Altunyaldız, MASAK Başkanı Mürsel Ali Kaplan'ın yanı sıra çok sayıda davetli katıldı.