Pekin"de kafalar karışırsa

Son yüzyıl içinde vatandaşlarını baskı altında tutan, her yaptıklarını kontrol etmeye çalışan yönetimler ve bu yönetimlere orasından burasından eklemlenmiş örtülü faaliyet çeteleri onlarca esaslı ders aldı. Son birkaç aydır Afrika''nın kuzeyinde başlayan, domino etkisiyle çevresine sirayet eden ve kısa zaman içinde dünyanın hemen her köşesine dalga boyunu ulaştıran halk hareketleri bunun yeni bir örneği…

Varlığını zorbaca baskı ve kontrol teknikleriyle yürütmeye çalışan otoriter yapıların uzun vadede kaybedeceği artık biliniyor. Ama varlıklarını bu zorbalık kültürüne borçlu olanlar yine de bildiklerinden pek şaşmıyor. Bu hukuksuz yönetimler, binlerce insanın sokaklarda yankılanan özgürlük haykırışlarından derslerini almak yerine; iktidar denen şeyin cebir ve hileyle nasıl daha uzun bir süre ayakta tutulabileceğine ilişkin hesaplarını güncellemeye, yenilemeye yöneliyorlar. Sokağın daha gür ve organize tepkiselliğine karşı, daha incelikli analizler yapıp, daha ayrıntılı taktikler geliştirmeye çalışıyorlar.

Yüzyılın başından bu yana kullanımda olan zihinsel kontrol yöntemleri, bilgi kaynaklarının çeşitlenmesi ve denetlenebilir olmaktan kısmen çıkmasıyla etkisini önemli ölçüde kaybetmiş durumda… Artık kitleler her zokayı yutmuyor, her oltaya balıklama atlamıyor. Zihinsel kontrol yöntemleri belli ölçüde afişe oldu ve yöntemleri çözüldü. Buna karşılık etkisini iyiden iyiye hissettirmeye başlayan sivil savunma tedbirleri geliştirildi. Bu tarife ve teşhise gelmez doğaçlama isyan dalgası hem kontrol mekanizmalarının hesaplarını bozuyor, hem sokağı çok daha kolaylıkla organize ediyor bugün. Bu yeni sivil kültürünün, kısa zaman içinde gösterdiği hesap tutmaz performansa bakarak zorbaların işinin bundan böyle çok daha zor olacağını bugünden rahatlıkla söyleyebiliriz. Bu yeni insanî isyan dalgası, hem zekâ üstünlüğüyle, hem sıra dışı teknikler üretmedeki hüneriyle önümüzdeki damgasını vuracak, bu gezegeni çok daha haysiyetli bir yer haline getirecektir.

Bu gerçeği, sadece medyaya ardı ardına düşen isyan haberlerinden değil; varlıklarını cebir ve hileyle payidar kılacaklarına inanan kimi yönetimlerin telaşla sarıldıkları demode çare arayışlarında da görmek mümkün. Mesela Çin yönetimi cep telefonları üzerinden bütün vatandaşlarının her an nerede olduğunu tespit edebileceği bir mekanizma geliştirme uğraşında… Bunun trafikte düzeni sağlamak için geliştirilmiş bir mekanizma olduğu söyleniyor. Öyle bile olsa, bu uygulamanın çok kısa bir zaman içinde daha yaygın bir denetim faaliyetinin enstrümanı olmayacağını kimse söyleyemez. Pekin gibi bir şehirde her an kimin nerede ne yaptığını bilmenizi sağlayacak bir teknik imkâna sahip olacaksınız ve bunu sadece trafiği daha iyi işletebilmek için kullanacaksınız. Bu yüzyılın hakim devlet kültürünü ve yönetme reflekslerini bilenler için bu inanılması imkansız bir şey… O mekanizma bunun için kurulmuş olmasa bile, çok kısa bir zaman içinde bir kontrol mekanizmasına dönüşecektir.

Peki, işe yarayacak mı?

Toplu olarak şaka yapmayı öğrenmiş sivil toplulukların, Pekin gibi kalabalık bir şehirde milyonlarca insanın bir gün aniden kendi rutinlerinden çıktığını ve acayip davranmaya başladığını düşünün. Onları kontrol eden statik zihinsel merkezin kafası ne kadar karışır düşünebiliyor musunuz?

Zorbalar eğlenebilecek mi bilemiyorum ama bana oldukça eğlenceli manzaralar yaşanacakmış gibi geliyor!