Faizler ya inecek ya inecek

Geçtiğimiz günlerde Anadolubank Genel Müdür Yardımcısı Recep Atakan ile bankacılık sektörü ve Merkez Bankası politikaları üzerine kapsamlı bir sohbet yaptık. Faiz lobisi, yurt dışı piyasalar, yabancı bankaların Türkiyeye gelmesi gibi pek çok konuyu detayıyla konuştuğumuz söyleşide satır aralarında önemli ayrıntılar gizliydi. İşte sohbetin detayları;

Acıkçası bankacılık sektörü son iki üç yıldır yabancı ilgisinin odağında. Finans piyasalarında ise inanılmaz bir hareketlilik var. Özellikle borsa cephesindeki yükseliş yatsınamaz. Yabancıların bankacılık sektörüne olan ilgisinin artmasının ise hem avantajları hem de dezavantajları var. Bir kere artık yabancı sermaye ile tam anlamıyla tanıştık, onların çalışma sistemlerini ve davranış biçimlerini öğreniyoruz. Bu bizim açımızdan önemli bir avantaj. Rekabet sayesinde vadeler uzuyor, yeni enstrümanlar piyasaya giriyor ve tüketici avantajlı koşullardan yararlanıyor. Bunların hepsi önemli artılar. Ancak yabancı fonların ve sıcak paranın hareketliliği her zaman bir tehlike.

Artık kriz senaryolarından ziyade denge senaryolarının konuşulması gerekiyor. Büyük bankalara baktığınızda şu anda 'Bir kriz çıktığında ben Türkiye'den çıkayım' diyerek yatırım yapmış herhangi bir yabancı banka yok. Bu bir sağlık belirtisidir. Dünyada artık yap-işletten ziyade ya-tut-devret modeli hakim. Uzun süreden beri ilk defa bu kadar yoğun bir yabancı sermayeyle karşı karşıya kaldık.

Merkez Bankası politikalarına yönelik pek çok eleştiri oluyor; bu oldukça normal. Çünkü özellikle reel sektör yüksek faizden zarar görüyor. Öte taraftan “bu politikanın kime faydası var kime ucu dokunuyor?” dediğinizde, biz bankacılık sektörü olarak “faizler düşmeli” diyoruz. Çünkü yüksek faizle borçlanıp iç piyasada karlılığı düşen, enflasyondan dolayı batma konumuna gelen yada batan şirketler bizi doğrudan ilgilendiriyor. Çünkü onlar bizim müşterilerimiz ve onların devamlılğı bizim için çok önemli. Bu durumda faizler ne kadar düşürse küçük ve orta boy şirketler o kadar büyür, finansal yapıları güçlenir ve bizlerle çalışmalarını arttırırlar. Yüksek faiz işte bu ortamı engelliyor.

Merkez Bankası'nın üstüne baskı uyguluyan bir yapı var mı bilemiyorum. Ancak yüksek faizin bankacılık açısından artısı da olduğu aşikar. Eğer bilançonuzda faiz gelirleri kaleminiz yüksek ise faizlerin yüksek olması işinize gelir.

Son 2-3 aydır tablo hızla değişiyor. Avrupa'daki bankalara baktığınızda düşük enflasyon ve düşük faiz ortamında artık faiz bankacılığı yerine komisyon bankacılığı yapıldığını görüyorsunuz. Türkiye şu anda tam bir dönüşüm içerisinde ve bu dönüşüm kaçınılmaz. Çünkü sektör olarak iki arada bir deredeyiz, tam bir devekuşu durumundayız. Faizler çok yüksek olmadığı için tam anlamıyla faiz bankacılığı yapmak çok zor faziler çok düşük olmayınca da bu kez komisyon bankacılığı yapmanız karlı olmuyor. İşte bu nedenle faizin inmesi ve bankaların faiz bankacılığından vazgeçmesi artık şart.

ABD'de mortgage krizinin ardından yapılanlar ve aslında sektör üzerinde bir operasyondur. Yani bankacılık sistemini rahatlatmaya yönelik acilen alınmış kararlardır ve doğrudurda. Aynı uygulamalar 2001 krizi öncesinde bizde uygulanmış olsaydı emin olun ödediğimiz fatura çok daha az olabilirdi. ABD eğer bu operaşyonu yapmamış olsa bankacılık sistemindeki sıkıntılar Türkiyedeki gibi çok hızlı bir şekilde reel sektöre sirayet edebilirdi. Böyle bir durumda tüm dünya sıkıntıya girerdi. Çünkü Amerika'da firmaların borçluluk oranları çok ciddi bir şekilde bankalarla ilintiliydi.

Ülkenin üretim kapasitesinin sürdürülebilirliği için Merkez Bankası faiz indirmek zorunda. Türkiye şu anda ekonomik model olarak enflasyonla mücadele programını uyguluyor. Evet bu model enflasyon üzerinde gerçekten işe yaradı ama artık Türkiye'nin üretim odaklı davranması gerekiyor. Reel sektör ve özellikle KOBİ'lerin desteklenmesi şart. Diğer yandan son yıllarda bankacılık sektörü ile gayri menkul sektörü ayrılmaz ikili gibi. Gayrimenkul sektörü bankaların verdiği krediler sayesinde büyüyor ve ayakta kalıyor. Yeni yeni projelere imza atıyor. Tüm bu duruma bakıldığında Merkez Bankası mevcut politikası ne yazık ki üretimi çok fazla destelemiyor. Üretim yapanlar sadece ihracata çalışabiliyorsa destekleniyor. İç piyasaya baktığımızda vadeler çok uzamış, borçluluk artmış vaziyette. Sistemde bir büyüme var ama ithalatta da boşluğun artmasıyla sağlanan bir büyüme bu.