Geçmişteki yanlışlara takılıp kalmayın, yürüyün

Haliç Kongre Merkezi'nde bugün başlayan 'Halka Arz Seferberliği-İstanbul Zirvesi' öncesi SPK, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği (TSPAKB) ve İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanları, basın toplantısında bir araya geldi. Toplantıda konuşan SPK Başkanı Vedat Akgiray, daha önceki uygulamalara işaret ederek, “Geçmişte yapılmış bazı yanlışlıklara kim tarafından olursa olsun lütfen takılıp, tabiri yerindeyse enseyi karartmayalım. Amacımız, o yanlışlıkların bir daha yapılmamasını sağlamak. Unutmak ve yürümek' dedi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Vedat Akgiray, halka arzda 40'tan fazla ön başvuru olduğuna dikkat çekerek, bu tempoda gidildiği takdirde İMKB'de, kurulduğu ilk 2 yıldan sonraki en çok halka arzın yapıldığı yılın yaşanabileceğini söyledi. Sermaye piyasasının büyüdüğünü, bu işten çok ümitli olduğunu dile getiren Akgiray, 'Bu sene geçen seneye göre milyon kere daha umutluyum. Yarın Kurul toplantımız var. 3 veya 4 tane halka arzı kayda alacağız. 11-12 tane raporu yazılan var. 40'tan fazla ön başvuru var' dedi.

Akgiray, Türkiye sermaye piyasalarının göreli olarak gelişmediğini, Türkiye'nin GSYİH'sinin dünya toplamının yüzde 1,5'ine yakın olduğunu, fakat İMKB'nin toplam piyasa değerinin dünyadaki benzer borsaların toplam piyasa değerinin yüzde 0,4'ü civarında bulunduğunu vurguladı. Akgiray, İMKB'yi, hisse senedi piyasasını en aşağı 3 misli büyüttüklerinde dünya ortalamasının yakalanacağını ifade ederek, ortalamayı yakalamanın kimseye heyecan vermeyeceğini, bunun daha ötesine gitme potansiyeli bulunduğunu kaydetti. Akgiray, 'Bu yüzden biz devlet olarak, SPK olarak saklanırsak, sırf ara sıra ortaya çıkarsak, bu teşviki, itici gücü eksiltmiş oluruz. O yüzden kokteyllere gidip, kravat ceket takıp böyle sağa sola gülümsüyoruz. Dolayısıyla yaptığımız şey hiç yanlış gelmiyor bize' dedi. Türkiye'de İSO 500 şirketinin borç sermaye oranının geçen yıl yüzde 250 olduğunu, bu sene yüzde 300'e yaklaşmış olabileceğini belirten Akgiray, dünyada bu oranın çok düşük olduğunu, bunu düzeltmenin tek yolunun da sermaye tabanını büyütmekten geçtiğini belirterek bunun adresinin de İMKB olduğunu vurguladı.

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Başkanı Hüseyin Erkan, Halka Arz Seferberliği-İstanbul Zirvesi için bin 800 şirkete davet gönderdiklerini, 514 şirketin kayıt yaptırdığını belirtti. Türkiye'nin böyle bir etkinliğe ihtiyacı olduğunu, halka arz seferberliğinin, atılması gereken bir adım olduğunu vurgulayan Erkan, Sadece SPK ve İMKB ile bunu başarabilmenin zor olacağını dile getirdi. Erkan, tüm Türkiye'ye ulaşabilmek ve şirketleri bilinçlendirmek gerektiğini kaydederek şöyle devam etti: 'İlk etapta Marmara Bölgesi'ne önem verdik ancak, seferberlik öyle bir duyuldu ki başka şirketler de kayıt yaptırdı. Bankalar, aracı kuruluşlar, bağımsız denetim şirketleri, danışman firmalar, kurumsal yatırımcılar bu toplantılara katılacak. Zengin bir içerik hazırladık. Halka arz sürecine dahil olan tüm kuruluşların bir araya geldiği, birebir muhatap olabildiği bir ortam yarattık.'

Erkan, halka açılan şirketlerin mali yapılarının, borç, öz sermaye yönetimlerinin başarılı olduğuna dikkati çekerek, halka açılan şirketlerin kredibilitelerini yükselttiklerini, sermayeye ulaşımlarının kolaylaştığını vurguladı. 1980'lerden bu yana sermaye piyasasının içinde olduğunu, ancak ilk kez bu kadar yoğun bir ilgiyle karşılaştığını anlatan Erkan, 514 şirketin zirveye katılacağını belirterek, 'Bu ciddi bir ilgidir. Halka arz ile hiç ilgilenmeyen şirketler bile ziyaretlerimiz sonrasında 'aklımıza soktunuz, biz de artık düşünmeye başladık' dedi' diye konuştu.

Erkan, organizasyonun maliyeti konusunda 'Şirketlerden tek kuruş para istemedik. Sponsorlarımız büyük destek verdiler. İMKB kendi imkanlarından da kullanıyor. Çok büyük maliyetler olduğunu sanmıyorum. Fazla sayıda şirkete ulaştık' dedi. Erkan, bu zirveyi yılda ortalama 3 kez ve her ilde yapmaya çalışacaklarını, bu yıl bir tane daha gerçekleştirmeyi planladıklarını bildirdi.

İki yıl önce imzalanan işbirliği protokolüyle başlatılan seferberlikle, Türkiye Cumhuriyetin 100. yılının kutlanacağı 2023 yılında borsada işlem gören şirket sayısını 335'ten bine çıkarma hedefleniyor. İMKB'de işlem gören şirket sayısı açısından, gelişmekte olan piyasalar arasında 335 şirket ile 16. sırada bulunan Türkiye'de, 2008 yılı verilerine göre ilk 500 büyük sanayi kuruluşundan 407, ikinci büyük sanayi kuruluşundan 469 şirket, toplamda İSO-1000 listesinde yer alan 876 şirketin hisse senetleri borsada işlem görmüyor. Türkiye ile benzer yapıda olan ülkelerdeki 2008 ve 2009 yılında yapılan halka arzlar incelendiğinde, Polonya'da sırasıyla 84 ve 36 şirket, Kore'de 48 ve 64 şirket, Brezilya'da 4 ve 8 şirket halka açılırken, Türkiye'de bu sayı 2 ve 1 olarak gerçekleşti. Türkiye'deki şirketlerin 95'inin aile şirketi olduğu, çoğunluğunun birinci kuşakta yok olduğu belirtilirken, halka arz, şirketlerin faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasında ve sonraki kuşaklara devredilmelerinde büyük önem arz ediyor.

Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği (TSPAKB) Başkanı Nevzat Öztangut da İMKB'nin 25. Yılında sadece 320 şirketin bugün İMKB'de işlem gördüğünü hatırlatarak, bu sayının Türkiye'nin potansiyelini tam anlamıyla yansıtmadığını belirtti. Son iki yılda ikişer arz gerçekleştirildiğine dikkat çeken Öztangut, ancak Türkiye'nin rekor halka arzlar gerçekleştirdiği dönemler de olduğuna dikkat çekti. 2008'de gerçekleştirilen Telekom'un halka arzının dönemin dünyadaki en büyük 9. Arzı olduğunu anımsatan Öztangut, “Demek ki Türkiye'de bu potansiyel var" dedi. Sermaye piyasasındaki kaynağın artık şirketler tarafından daha etkin kullanılması gerektiği görüşünü ifade eden Öztangut, “2008'den beri çalışmaları devam eden halka arz seferberliği için oluşturduğumuz protokol ile farkındalık yaratmaya çalışıyoruz. Bundan önce böyle bir çalışma yapılmamıştı. İSO'ya baktığımız zaman en büyük bin şirketin zadece 140 tanesi halka arz oldu. Geri kalan halka arz edilmemiş. Demek ki bu potansiyeli bizim yakalamamız lazım. Yapılacak zirve bir farkındalık yaratılacak, şirketler kafalarındaki sorulara yanıtlar bulacaklar” dedi. Öztangut, Türkiye'nin halka arzlarda önemli büyüklükte paralar bulabildiğine dikkati çekerek, 'Yabancı, doğru düzgün bir yatırım ortamı arıyor o da Türkiye. Halka arzlarda kat kat talep geliyor. Yerli yatırımcı da ilgi gösteriyor. Halka arz kendi talebini de beraberinde getiriyor. Hiç teşvike ihtiyaç yok' dedi.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Yönetim Kurulu Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, halka açılmak isteyen bir şirket sahibinin doğal olarak şirketinin değerini büyütmek isteyeceğini belirterek, 'Biz Türk özel sektörü olarak yeni ortaklar yeni takım arkadaşları arıyoruz. Hep birlikte büyümek ve kazanmak istiyoruz' dedi. Hisarcıklıoğlu, özel sektör olarak, sermaye piyasaları olarak, karşılıklı birbirlerini epey ihmal ettiklerini belirterek, bu ihmalin özel sektörle sermaye piyasaları arasında ördüğü duvarı, hep birlikte aşmayı hedeflediklerini söyledi. Hisarcıklıoğlu, 2009 küresel krizinin ardından şimdi önlerinde yeni bir küresel rekabet haritasının şekillendiğini, buna da hepimiz hazırlıklı olmak zorundayız. hazırlıklı eskisi gibi 'eller aya biz yaya' yakınmasından kurtulamayacağız.

Hazırlıkların belki de en önemlisi, Türkiye'nin üç önemli makro sorununu da doğrudan ilgilendirdiğine dikkat çeken Hisarcıklıoğlu, 'Birincisi yapısal olarak düşük seviyedeki tasarruf oranlarımızı yükseltmeliyiz. Dış kaynak bağımlılığımızı azaltmalıyız. İçeride tasarruflarımızı artırmak ve bunları verimli alanlarda değerlendirmek zorundayız. Zira düşük tasarruflarla istikrarlı ve yüksek büyüme maalesef yakalanamıyor' dedi. İkinci olarak reel sektörün finansman kaynaklarını artırmak ve çeşitlendirmek istediklerini dile getiren Hisarcıklıoğlu, bankalara bağımlı kalmış şirketlere bir çıkış yolu da göstermiş olacaklarını belirtti. Üçüncü olarak da halka açılmanın kayıtlı ekonomiyi teşvik edeceğini belirten Hisarcıklıoğlu, 'Kısacası, biz Türk özel sektörü olarak yeni ortaklar ve yeni takım arkadaşları ile beraber hep birlikte büyüyüp kazanmak istiyoruz. Ggerçekleştirilecek halka arz seferberliğine bu yaklaşımla yaklaşmak gerekiyor' dedi. SPK Başkanı Vedat Akgiray'ın Hisarcıklıoğlu'na 'Halka açık ikinci şirketi de bekliyoruz' demesi üzerine Hisarcıklıoğlu, 'Bürokratik engelleri azaltın o zaman ikinci de gelir...' şeklinde konuştu.