Güvence 'güç'le orantılı

İSTANBUL- Hükümetin bankacılık sektörünü çok yakından ilgilendiren, mevduata uygulanan güvencenin sınırlandırılması, off-shorezedelerin zararlarının ödenmesi gibi konularda aldığı kararlar bankacılık çevrelerinde tartışılmaya başlandı. Dışbank Yönetim Kurulu üyesi Dr. Vural Akışık'la hükümetin son kararlarını ve bankacılık sektörünün soruları üzerine konuştuk. Akışık, mevduata uygulanan güvencenin kısa süreli olması gerekmesine rağmen Türkiye'de bu sürenin uzadığına dikkat çekerek, "Güvence gücün kadar verilir. Yapamayacağın garantileri verirsen bunu yerine getiremezsin" dedi.

İlk uygulamada mevduata uygulanan güvence sınırlıydı. Neden daha sonra mevduatın tümüne güvence getirildi?

Türkiye'de 1994'te sistematik bir şey doğdu. O tarihte sistematiğin verebileceği zarar kısa bir dönemde kendi potansiyelinden daha büyük boyutlara ulaştı. Bankalardan başlayan ve o günün ortamında gerekli olan bir uygulama başlattılar. Bu gerekliydi. Dünyanın pek az yerinde görülmesine rağmen mevduatın tamamına güvence verdiler. Bunun muhakkak çok kısa süreli olması lazımdı. Çünkü bir güvence gücün kadar verilir. Aleyhte de olabilir. Türkiye ile Meksika bu konuda birbirine çok benzer.

Türkiye ile Meksika birbirine benziyor, diyorsunuz. İkisi arasında bir karşılaştırma yapabilir misiniz?

Türkiye ile Meksika 1994'te bir krize girdi. Türkiye bu krizden kendi imkanlarıyla çıktı. Meksika çıkamadı. Büyük bir paket uygulandı. Fakat o krizin neticesinde, ikisinde de bankalardaki bütün mevduata güvence verildi. Ancak Meksika'da bu güvenceye rağmen sistematik risk oluştu ve bir çok banka battı. Bugün güvenceler aynı. Bugün Meksika programlarını kontrol altına aldı. Meksika'da da bizdekine benzer bir fon var ve bu fonda 72 milyar dolar borç var. Bu çok büyük bir rakam. Bir de batan bankalardan tasfiye edilecek 15 milyar dolar alacaklar var. Arada fark büyük. Meksika ekonomisinin devletin bu aradaki farkı kaldırıp vermesi defaten mümkün değil. Verirse ekonomi tekrar çok daha büyük bir krize girer. Meksika devleti, bu parayı ödemeye gücüm yetmiyor, oldukça peyderpey ödeyeceğim, diyor. Yapamayacağın garantileri vermişsen bunu yerine getiremezsin.

Aynı durum Türkiye içinde mi geçerli?

Evet, Türkiye devletinde de bu durum var. Devlet, bundan önce batan bankalardaki mevduat sahiplerinin alacaklarını ödedi. Ancak Türkiye'deki bankacılık sisteminin 4'te üçü batsa, bunu ödeyemez. Şöyle ki: Bugün Türkiye'de bankacılık sisteminin 130 milyar dolar aktif büyüklüğü var. 70 milyar dolar battı, diyelim, Türkiye 70 milyar doları ödeyebilir mi? Ödeyemez.

Peki ne yapılmalı? Hükümetin mevduata uygulanan güvenceyi sınırlama kararını doğru buluyormusunuz?

Bu garantinin sigorta mantığına çekilmesi lazım. Yani bir taraftan sigorta primi topluyorsunuz, bir taraftan da bu topladığına paralel tutarlı taahhütlerde bulunuyorsunuz. Dolayısıyla, ben her bir mudiye şu kadar taahhüt ediyorum, dediğin zaman bunun hesabını kitabını yapmak lazım. Yani sınırlama getirilmelidir. Şu anda yapılan doğrudur.

Bankacılık Üst Kurulu hakkında neler düşünüyorsunuz?

Bankacılık Üst Kurulu teknik, politikadan uzak bir kurul olduğu ve teknik denetçilerin raporları buraya geldiği zaman, bunların da yetkileri olduğuna göre sektörde bundan önce yaşanan problemler ortadan kalkacak.

Offshorezedelerin zararlarının karşılanması kararını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Offshore güvence altında değil. Vatandaş kandırılarak parası oraya yatırılmışsa bu dolandırıcılıktır. Kimler dolandırmışsa cezalandırılsın. Ancak bu insanlar daha fazla faiz almak için offshore hesabı seçmişler. Bir şeyin faizi yüksekse riski yüksek olur. O riskin garanti altında olmadığı da biliniyor. O zaman eğer bunları vermeye başlarsak çok büyük bir miktar değil ama yarın başka şeyleri de vermeye başlarız.