Hallere düzen geliyor sebze-meyve ucuzluyor

Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün, kamuoyunda 'Hal Yasası' olarak bilinen yasa ile bundan sonra, laboratuvarı, soğuk hava depolama veya ambalajlama tesisi olmayan halin kalmayacağını ve bunlardan yoksun yeni hallerin de kurulamayacağını bildirdi. Bakan Ergün, İçişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Belediyeler Birliği işbirliğinde düzenlenen toplantıda, yeni hal yasası hakkında bilgi verdi. Sebze ve meyve ticareti sektörünün tüm sorunlarını çözecek bir kanun hazırladıklarını belirten Ergün, 'Toptancı hallerin piyasadaki yapıcı rolüne büyük önem veriyoruz. Hallerin güçlenmesini ve kapasitelerinin artmasını istiyoruz' dedi.

Toptancı hallerinin mahalli ihtiyaçlara uygun olarak yine belediyeler tarafından kurulacağını, gerçek veya tüzel kişilerin toptancı hali kurabilmek için de ilgili belediyeden izin alacaklarını ifade eden Ergün, belediyelerin, kurulan veya kuruluşuna izin verilen toptancı hallerini en geç 1 ay içinde bakanlığa bildireceklerini söyledi. Ergün, “Belirlediğimiz standartlar, ciddiyet ve disiplinden uzak bir şekilde hal kurulmasını engelleyecek, ticaretin sağlıklı işlemesini ve kayıt altına alınmasını kolaylaştıracaktır' diye konuştu.

Ergün, sebze meyve ticaretinde yüzde 70 oranında kayıtdışılık olduğunu, ürünlerin yüzde 25'inin de tarladan pazara gelemeden zayi olduklarını hatırlattı. Ergün, sistemin kayıt altına alınması halinde ürün bollaşması nedeniyle fiyatlarda yüzde 25 civarında bir ucuzlama beklediklerini kaydetti.

Sebze ve meyve fiyatlarının mevsimsel koşullardan çok fazla etkilendiğine de işaret eden Ergün, 'Sistemin normal çalıştığını varsayarak sebze meyve ticareti kayıt altına alındığında işlem maliyetleri düşeceği için bir ucuzlama bekliyoruz ama bundan daha da önemlisi, tüketiciler aldıkları sebze meyvenin kaynağını bilecekler, bir sorun olursa bunu kaynağına kadar takip etme şansımız olacak' dedi.

Gerek üretim bölgesi belediyelerinin etkin bir şekilde sürece dahil olmaları gerekse hal kayıt sistemi ve ürün künyesi uygulamasının devreye girmesiyle artık her aşamada denetim yapılmasının da mümkün olacağına dikkati çeken Bakan Ergün, şunları kaydetti: Uygulamalarda çeşitli sorunlara yol açan ve şehir merkezlerinin giriş çıkışları ile şehirlerarası yollarda bulunan kontrol ve denetim noktalarının merkezi idarenin koordinasyonunda kurulmasını öngördük. Hal kayıt sisteminin kurulması ve ürün künyesi uygulamasının başlamasıyla tüketicilerimiz tükettikleri ürüne ilişkin bilgi edinme ve denetim imkanına kavuşacaklardır. Kanunla semt pazarlarını da ayrıntılı bir şekilde düzenledik.

Sebze ve meyve ticaretinde yaşanan en önemli sorunlardan birinin yüksek rüsum oranları olduğunu da işaret eden Ergün, kanunla bu oranların yeniden düzenlendiğini belirtti. Bundan böyle toptancı halinde satılan mallardan yüzde 1, toptancı hali dışında satılan mallardan ise yüzde 2 oranında hal rüsumu alınmasını öngördüklerini anlatan Ergün, bu konuda bazı belediyelerin haklı olarak rüsum oranlarının düşürülmesinin gelirlerini azaltacağını düşündüklerini ancak, önümüzdeki süreçte kayıtdışı olarak satılan malları özellikle hal kayıt sistemi ve ürün künyesi uygulamasıyla kayıt altına alacakları için hal dışında kayıt dışı olarak yapılan ticari faaliyetlerin azalmasına ve kayıt altına girmesine zemin hazırlayacağını söyledi. 'Yaptığımız şey pastayı büyütmektir. Yaklaşık yüzde 70'i kayıt dışında olan sebze meyve ticaretini kayıt altına almaktır' diyen Ergün, belediyelerin kayıtdışılık nedeniyle söz konusu ticaretin ancak yüzde 30'undan pay alabildiklerini, yeni uygulamayla rüsum oranları düşürülmesine rağmen pastadan daha fazla pay alınacağını dile getirdi. Ergün, 'Yaptığımız tahmini hesaplamalara göre çok daha fazla miktarda ürünün ticareti kayıtlı hale geleceğinden rüsum oranlarının düşmesine rağmen belediyelerimizin gelirlerinde artış olacaktır' dedi. Sanayi Bakanı, kanunla hal rüsumunun tamamının tüketim bölgesi belediyeleri tarafından alınmasından da vazgeçildiğini, hal rüsumundan üretim bölgesi belediyelerinin de yüzde 25 oranında pay alacaklarını bildirdi.