"Hayat kurtarmak çok, çok, çok güzel"

Hayatınızın, yeryüzünün zirvelerine çıkmak ve derinliklerine inmek arasında geçtiğini düşünüyorum.

Evet, galiba öyle oluyor. Dünyanın en yüksek noktasına tırmandım, deprem felaketi ile yaşadıklarımızın sonucunda, AKUT olarak insanlarımızın hayatını kurtarabilmek için toprağın derinliklerine indim. Tabii ki, aralarda da birçok şey yapıyorum. Sonuçta dağcılık benim hayatımın bir yönü. Bu Arama-Kurtarma ekibinin üyesi olmak da başka bir yönü. Başka yönleri de var hayatımın. Yazarlık var, fotoğraf var... bir sürü yönü var hayatımın. Galiba sizin yükseklik ve derinlik adını verdiğiniz iki nokta arasındaki her şeyi elimden geldiğince yapıyorum.

AKUT, deprem felâketinde çok önemli şeyler yaptı. Hatta bazı devlet yetkilileri, şov yaptığınızı iddia etti.

Bir tek Sağlık Bakanı'nın böyle bir ifadesi oldu. Onun sebebi de, zannediyorum yanlış bilgilendirilmesinden kaynaklanıyor. Etrafındaki birileri Sayın Bakan'a "AKUT'çular karantina lâfı ediyorlar" falan demiş herhalde. O da bu bilgiye dayanarak böyle bir yorumda bulunmuş. Aslında biz böyle bir şey de söylemedik. Dolayısıyla yanlış bilgilendirildiği için bu sözleri sarfetmiş olabilir Sağlık Bakanı. Yoksa bizim devletle bir alıp veremediğimiz olamaz. Bir deprem olmuş, insanlar kurtarılmayı bekliyor. Biz de üzerimize düşeni en iyi şekilde yapmaya çalıştık.

Kesinlikle iyi yaptınız ve devletin yetişemediği yerlere, AKUT olarak devletten daha çabuk gittiniz.

Aslında halkımız daha çabuk gitti. Ama halk bir yerde AKUT'un çatısı altında gibi göründüğü için AKUT'un adı ön plana çıktı. AKUT'un orada çalıştığı insan sayısı, yüzelli kişi idi üye olarak zaten. Ama binbeşyüz kişiyi organize ettik. Dolayısıyla oradaki esas güç halkımızdı, vatandaştı. Bir şekilde AKUT'un organizesi adı altında toplandı bunlar.

Halk sizi kendisinden, kendisini de sizden hissetti. Bunu sağlayabilmek de az bir şey değil.

Evet, bu çok güzel bir şey AKUT için. Halkımız bu konuda pek eğitimli olmadığından, bizim eğitimli kadromuz yönlendirdi insanları. Herbirimiz etrafımıza üçer beşer normal vatandaş alıp bir enkaza nasıl girilir, arama-kurtarma çalışması nasıl yapılır, nereden müdahale edilir, nasıl canlı çıkarılabilir enkaz altında kalanlar, bunların hepsini o anda birlikte yaptık.

Siz depremin olduğu gece galiba Mısır'da imişsiniz.

Evet, Mısır'a yelken yapmak için gitmiştim. Depremi haber alır almaz da Mısır'daki işlerimi bırakıp soluğu Avcılar'da aldım.

Devlet sizin kadar hızlı değil, inanın. Siz Mısır'dan buraya geldiniz ve birçok hayatın kurtarılması için katkıda bulundunuz.

Ama biz tecrübeliyiz. Ve deprem konusunda, daha önceden deprem görüp yaşadığımız için, hazırlığımız da vardı, her an için tetikteydik zaten. Böyle bir olay olduğunda da nasıl hareket etmemiz gerektiğini, deprem bölgelerine nasıl ulaşmamız gerektiğini, birbirimizi nasıl bulacağımızı, nasıl müdahale edeceğimizi çok iyi biliyorduk. Bizim işimiz bu. Biz, arama ve kurtarma çalışması yapıyoruz iddiasıyla ortadayız. Bizim hızlı bir şekilde müdahale etmemiz, işimiz gereği çok doğal. Müdahale edemezsek ayıp zaten. Avcılar'daki enkazlara zaten deprem olduktan tam bir saat kırkbeş dakika sonra ulaştık. Bizim ekiplerimiz bir saat kırkbeş dakika sonra çalışmaya başlamıştı.

Nasıl toparlandınız?

Toparlanmadık. Duyan oraya koştu. Çünkü telefonlar çalışmadığı için birbirimizle haberleşemedik. Olayı duyan AKUT mensupları, soluğu Avcılar'da aldı. Bizim esas ekibimiz, malzemeleri almaya gitti. Malzemeleri oradan alıp doğruca İstanbul Valiliği'ne gitmişler ve orada kriz masasındaki görüşmelerden sonra onlar da malzemelerle birlikte doğruca Avcılar'a geçmişler.

Bildiğimiz kadarıyla AKUT, dağ kazalarında dağcıların canını kurtarmak amacıyla kuruldu.

Evet, AKUT'u biz dağcılar olarak tamamen kendimiz için, zor durumda kalan ve tehlike ile karşı karşıya bulunan dağcıları kurtarmak amacıyla kurduk. Biz, bu konuda kendimizi çok iyi yetiştirdik. Ama zaman içerisinde bu potansiyel, başka afetler için de kullanılır hale geldi. Deprem gibi doğal afetlerde hayat kurtarmaya çalışıyoruz.

Son depremde kaç hayat kurtardınız ?

AKUT ekibi olarak tahmin ediyorum ikiyüz kişi kadar kurtardık. Ben Gölcük'teki ekibin başındaydım ve benim başında olduğum ekip ile birlikte tam yüzkırkiki kişiyi canlı olarak kurtarmayı başardık.

Hayat kurtarmak nasıl bir şey ?

Çok güzel bir şey. Daha önceden de ben tecrübe ettiğim için biliyorum... çok, çok, çok güzel bir şey hayat kurtarmak.

Umut ve umutsuzluğun ne demek olduğunu çok iyi biliyor olmalısınız. Ölmek üzere olan bir insana elinizi uzatıp kurtarıyorsunuz. Umutsuzluğa düştüğünüz oldu mu ?

Bu tecrübe, artık çok az insanın yaşadığı bir tecrübe olmaktan çıktı. Çünkü şu son büyük ölçekli depremde binlerce insan bu tecrübeyi yaşadı. Arama-kurtarma konusunda deneyimi olsun olmasın birçok insan bu duyguyu yaşadı. Tabii ki işe umutla başlıyorsunuz. Ama öyle bir an geliyor ki, canlı çıkarabilmenin mümkün olmayacağını görüyorsunuz. Bize ve bizim gibi enkaz kaldırmaya çalışanlara o enkazı ellerimizle kazdıran şey, umutlarımızdır zaten.

Geçen yılki Adana depreminden sonra bu depremde de gösterdiğiniz çabalar halkımızın dikkatini çekti ve AKUT'un popülaritesini artırdı. Artık AKUT deyince akan sular duruyor.

Bu çok güzel bir durum tabii ki. Memnuniyet verici bir durum. Türk halkının güvenini kazanabildiysek ne mutlu bize. Halkımız bize güveniyor ve biz de bu güvene lâyık olmaya çalışıyoruz. Çok iyi bir ekibimiz var bizim. Zaten bu tür arama kurtarma işleri de, bir ekip çalışmasıdır. Ekibin bütün üyeleri, işini çok iyi bilen, dinamik insanlar.

Deprem bölgelerinde çalışırken birçok sesi aynı anda duydunuz. Acının sesini... mutluluğun, umudun, umutsuzluğun sesini... ve tabii ölümün sessizliğini. Bu sesleri aynı anda duymak, tahammül sınırlarını zorlamıyor mu insanın ?

Biraz profesyonel düşünmek gerekiyor galiba. Eğer arama kurtarma çalışmalarında duygusal davranırsanız, kendi hayatınız altüst olduğu gibi, işinizi de yapamazsınız. Enkaz altında bir kere çok insan var. Deprem o kadar büyük bir alanı etkilemiş ki. Bir sokağa giriyorsunuz, orada önce hangi binada canlı var, hangileri kolay çıkarılır, hangileri bizi daha çok zorlar, elinizdeki malzeme kimi çıkartmaya yeter diye bir ön çalışma yapılıyor. Bazılarını çıkartmaya yetecek malzemeye sahip değilsiniz ama, konuşuyorsunuz aşağıdaki ile. Ses temasınız var ve ona birtakım sözler veriyorsunuz; "Dayan", "Sabret", "Geliyoruz", "Seni oradan alacağız" diyorsunuz. Ama bunu hiçbir zaman yapamıyorsunuz. Bu tabii çok ağır bir şey. Gerçekten çok ağır bir şey. Ama öte yandan, yapabileceğimiz şeyler de var. Kendi bilginiz, beceriniz ve malzemenizle çıkartabileceğiniz, nisbeten daha az problemli durumdaki enkaz altında kalmış insanlar da var. Onlara da yöneliyorsunuz. Söylediğiniz gibi, bütün bu sesleri ve sessizliği duyarak çalışıyorsunuz, kolay değil. Ama tahammül etmek zorundayız. Profesyonellikten söz ettim bu sorunuza cevap verirken. Biliyorsunuz profesyonellik, kelime anlamı olarak yaptığınız işten para kazanmak demektir. Bunu ben daha ziyade bir bakış açısı olarak söyledim. Bizim bu işlerden para kazandığımız falan yok, o niyetle de yapmıyoruz. İnsan hayatı kurtarmaya çalışıyoruz. Ama şunu da söyleyeyim, o enkazı kaldırırken yaptığınız çalışmayı duygularınızla değil de, mantığınızla yapmak zorundasınız. Sırf malzemeniz yok diye kurtaramadığınız insanlar var. Bu ne kadar acı bir şey, düşünsenize. Bir tane vinciniz olsa, hemen alacaksınız adamı oradan. Fakat yapamıyorsunuz. Eliniz kolunuz bağlanıyor. Yok... vinç yok. O şartlarda onu temin etmek de zor, çünkü şavaş şartları yaşanıyor neredeyse.

Bunca felakete, acıya, telaşa, heyecana rağmen AKUT olarak müthiş bir soğukkanlılık gösterdiniz.

Bu depremde, enkaz kaldırmaya gelen herkes bunu yaşadı ve soğukkanlı olmak zorunda olduklarını anladı. Bence Türk halkı burada dayanışma ve yardımlaşma konusunda çok büyük bir sınav verdi. Birbirine sahip çıktı. Ülkenin dört bir yanından gençler, öğrenciler, ev kadınları, iş adamları... birçok insan atlayıp geldiler oraya ve enkaz kaldırmaya çalıştılar.

Siz enkazın altına indiniz tabii ki.

Çok... çok indim.

Orada kalma tehlikesi yaşamadınız mı hiç ?

Bu artçıl depremler dediğimiz şey, aslında büyük bir tehlike arzediyor bizler için de. Ama ne yapalım. Bu tehlikeyi göze almak zorundayız. Ya yapmayacağız bu işi, ya da bu tehlikeleri göze alacağız. Bir canlı kurtarmaya çalışıyorsunuz çünkü. Bu tür tehlikeler ve problemler her zaman var.

Bir insan kurtarabilmek için kendi hayatınızı tehlikeye atıyorsunuz.

Evet ama, başka türlü de olmuyor. Biz yaşıyoruz, elimizden bu iş geliyor, aşağıdakinin de bizim gibi yaşaması lâzım. Bu işi becerebiliyorsak, enkaz altındakini çıkarmamız gerekiyor. O anda onu canlı çıkarabilmek önemli. Onun bulunduğu durum, bizimkinden çok daha kötü. Onun oksijene, suya ihtiyacı var.

Risk almak sizde genetik bir özellik galiba. Osmanlı İmparatorluğu donanma komutanı Kaptan-ı Derya Ali Paşa'nın soyundan geliyorsunuz. Onun da zor bir hayatı olmuş.

Risk almak, bende dağcılıktan kalma bir alışkanlık. Büyük büyük dedem Kaptan-ı Derya Ali Paşa da risk almaktan hoşlanan biri imiş. Aynı zamanda Cezayir beylerbeyi ve Sakız Adası'nı alıp Osmanlı topraklarına katmış. Nitekim, aldığı bir risk sonucu amiral gemisi yanmış, o da yanarak ölmüş ne yazık ki. Mahruki adı buradan geliyor. Mahruk, yanarak ölen mânâsına geliyor zaten.

Bu risklerden biri benim başıma dert olur diye korkmuyor musunuz?

İnşaallah olmaz diyorum. Ama bu korkmakla veya korkmamakla alâkalı bir şey değil. İnsan hayatı risklerle dolu zaten. Bazı riskleri de göze almanız gerekiyor diye düşünüyorum. Ben, yaptığım işi bilerek yapıyorum. Evet, bazı riskleri göze alıyoruz ama, hazırlıklarımızı da iyi yapıyoruz.

Kaç saat uyuyabildiniz ?

İlk beş gün toplam olarak sadece altı saat uyuyabildim. Altıncı günden sonra da on saate çıkabildim.

Çalışmalarınız sona erdi galiba.

Evet, arama ve kurtarma çalışmaları sona erdi. Ama bizden ve başka ekiplerden donanımlı bazı arkadaşlarımız var, onlar da bir ihbar gelirse harekete geçiyorlar. Ama artık onlar da bıraktılar.

Enkaz altında kalanların bu vakte kadar yaşama şansı olabilir mi?

Mümkün değil... ne yazık ki mümkün değil. İlk günlerde kurtarılma şansı çok yüksek. Bu deprem kış mevsiminde olsaydı, şartlar çok daha ağır olurdu. Yaralanmadıysa, susuzluğa üç-dört gün dayanabilir. Açlığa biraz daha uzun süre dayanabilir.------- Geri OKU ------------------