Hayır dersem babamın kemikleri sızlar

Muş'un halk oylamasında kararı şimdiden belli. Sokaklarda görüştüğümüz çok sayıda Muşlu içerisinde anayasa paketine “Hayır” oyu vereceğini söyleyene rastlamadık. Kimi yapılan AK Parti hükümeti döneminde yapılan yatırımlarla Muş'un artık geleceğine daha umutlu baktığını belirterek hükümete destek için “Evet” diyeceğini belirtiyor, kimi anayasa paketini demokratik bir gereklilik olarak görüyor ve Anayasa Mahkemesi ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun (HSYK) yapısının değişecek olmasını olumlu görüyor. Kimeliri için 12 Eylül anayasasının kısmen de olsa değişecek olması ciddi bir reform niteliğinde. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin Olağanüstü Hal teklifi ise Güneydoğu ve Doğu'nun tüm şehirlerinde olduğu gibi Muş'ta çok ciddi tepki görüyor.

21 yaşındaki Veysel Aydın'ın ise 12 Eylül'de “Evet” demek için ciddi gerekçeleri var. 12 Eylül'ün mağdurlarından birinin çocuğu olan Veysel Aydın babasının o dönemde suçsuz yere 8 yıl cezaevinde yattığını anlatıyor: “Rahmetli babam 12 Eylül'de suçunun ne olduğunu bilmeden 8 sene cezaevinde yattı. İdamla yargılanıyordu. Daha sonra beraat etti. 12 Eylül'ü derinden yaşayan bir ailenin mensubu olarak referanduma tabii ki 'Evet' oyu vereceğim. 'Hayır' oyu versem babamın mezarda kemikleri sızlar.”

CHP ve MHP'nin muhalefette oldukları için pakete olumsuz yaklaştıklarını belirten Aydın, “Kendileri de farkındalar paketin doğru olduğunun. Türkiye bugüne kadar askeri anayasa ile yönetilmiş. Cunta anayasaları artık son bulsun. Halk kendi anayasasını kendi belirlesin. Hem CHP ve MHP emeklilerin, özürlülerin hakkının genişletilmesine neden 'Hayır' diyor” ifadelerini kullanıyor.

12 Eylül mağdurlarından 55 yaşındaki Metin Güngör, sol görüşlü olduğunu ama oyunun renginin 'Evet' olacağını açıkladı. Güngör, 12 Eylül'de yaşadıklarını ise kısaca şöyle anlattı: “Sabah saat 04.30'da bir yüzbaşı, beş asker ve sivil giyimli bir komiser kapımızı çaldı. Elbisemi giymememe bile müsaade etmeden jalaya götürdüler. Rahmetli abimi de evinden alıp getirdiler. Akşama kadar aç susuz tuttular. Su istedik, dipçik yedik. Sonra ifademizi alıp serbest bıraktılar. Bıraktılar ama 10 adımda askerler bizden hesap sordu. Yalvar yakar eve zor döndük. Bu olayları yaşayanlar olarak 12 Eylülcüler yargılansın istiyoruz. Ailem kalabalık ve ailecek sivil anayasa içi 'Evet' diyeceğiz. Dededen CHP'liyiz, verdiğimiz oyların tamamının hesabını soracağım. AK Parti hükümeti solun düşünüp de yapamadığı işleri yaptığı için 'Evet' diyeceğim. Bahçeli ise OHAY'i gündeme getirdiğinde adeta çıldırdım. Biz burada neler çektik.”

Muş'taki kuyumcular çarşısında esnaflık yapan Murat Sönmezer, “Vicdanı olan bu anayasa değişikliğine yok diyebilir mi? Ben 12 Eylül günü ailemle birlikte gideceğim ve 'evet' oyu kullanacağım. Biz Muş'ta olanları hala unutmadık. İnsanlar nedense olayları çabuk unutuyorlar. İnşallah o gün gelsin 'Evet' oyumuzu kullanalım. Bu darbe anayasasından kurtulalım” diyor. Sönmezer çarşıdaki esnaf arkadaşlarına ilişkin 'özel' bilgiler de veriyor: “Kulağımıza BDP'li kadınların 'Evet' oyu vereceği bilgisi geliyor. Çalıştığım pasajda 10 kadar BDP'li bu nedenle eşleriyle kavga bile etti.”

Muş'ta küçük bir halk oylaması anketi yaptık, 'Hayır' diyene rastlamadık. Fırat Yolcu, kuaför ortamına uygun olarak Türkiye'nin yeni bir imaja kavuşacağını söylüyor. Tabii diğer birçok Muşlu gibi hükümetin şehre yaptığı olumlu işleri anarak… Neler mi? Cumhuriyet tarihinde yapılmayan yatırımlar yapıldı. Köylerin yüzde 95'inde su var. Bütün köy yolları asfaltlı. Eğitimdeki yatırımlar sonucunda SBS birincisi Muş'tan çıkmış. İlçelerde doktor yoktu. Şimdi her ilçede hastane var. Şehir artık göç vermiyor, gidenler dönüyor.

51 yaşındaki esnaf Necati Sönmezer, “Anayasa Mahkemesi ve HSYK'nın yapısının değişmesi bizim açımızdan önemli. Darbeci zihniyet artık bitsin” diyor. Torunu ile gezintiye çıkan 53 yaşındaki Yılmaz Aras, anayasa değişikliği ile her şeyin çok daha güzel olacağını düşünüyor.

Mehmet Yıldız, “Yıldızlı Evet” verecek. Çınar Lahmacun Pide Salonu çalışanlarından İhsan Yıldız, Zülkif Aktaş, Bedri İlgi, Muharrem Aytürk, Çaycı Süleyman Reçber, Tekin Güngör, İlhan Mirza “Evet” diyeceklerden birkaçı.

Muş Memursen İl Temsilcisi Bayram Güler, bu toprakların çimentosunun, kardeşlik olduğunu belirterek, “Burada dayatmaya, hesaplaşmaya ve paylamaya yer yok. Ülkemizin ve insanımızın yaşadığı sorunların temel nedeni, demokrasi üzerindeki vesayettir. Türkiye artık demokratikleşmeye, sivilleşmeye ve özgürleşmeye yöneldi. Biz de Muş Memur-Sen olarak 'evet' diyeceğiz” şeklinde konuştu. Muş'un eski gazetecilerinden Adem Sönmez, “Anayasa değişikliği yeterli olmasa da darbe anayasasında ne değişirse kardır. Muş da artık geleceğe ümitle bakıyor” diyor.

Muş'ta yolumuz Fen Lisesi'ne de düştü. Öğrenciler, Engin Tarhan, Necdet Bakın, Okan Akkaya ve Mustafa Sönmezer ile konuştuk. Şikayetleri üniversite yolunda yol gösteren olmaması. Aileler maddi olarak destek oluyor ama yönlendirme konusunda yetersiz kalıyormuş. İş adamları da yeterince eğitim yatırımı yapmıyor. Öğrenciler, öğretmen atamalarından da şikayetçiler, “Mesleğe yeni başlayan değil, daha tecrübeli öğretmenler istiyoruz” diyorlar. Bitlis'in başarısına da seviniyorlar tabii: “LYS sınavında Bitlis'in birinci çıkmasına çok sevindik. Bizde o başarıları yakalamak için gayretli bir şekilde çalışıyoruz.” Aklımıza Bitlis Valisi Nurettin Yılmaz'ın anlattıkları geliyor. Bitlis'in başarısının arkasındaki etkenleri konuştuğumuz Yılmaz, gerek devletin, gerekse işadamlarının Bitlis'e çok ciddi yatırımlar yaptığını söylemişti: “Yıllardır Bitlisli işadamları eğitim yatırımları anlamında gayretli çalışmalar yaptı. Bu başarıda ayrıca okul müdürlerimizin, öğretmenlerimizin, velilerimizin büyük emekleri var. Bizim de Bitlis'te gezmediğimiz okul kalmadı. Her öğrenciyle ayrı ayrı ilgilendik, dertlerini dinledik. Meyvelerini de hem SBS hem de LYS'de aldık.” İlçesine Anadolu Lisesi ve Yüksekokul isteyen Vartolu Remzi Kapçın ise “İlçede sadece düz lise olmasına karşın eğitim alanında Türkiye'nin en başarılıları arasındayız” diyerek gururlanıyor.