İhracatçı istikrar için döviz alımının artırılmasını istiyor

Merkez Bankası 2009'un son çeyreğinden beri döviz alım ihalesini 30'u opsiyonlu olmak üzere 60 milyon dolar seviyesinde tutuyor. Uzmanlar MB'nin bugün gerçekleştireceği “çıkış Stratejisi” toplantısında bu konunun da görüşülmesi gerektiğini belirtirken bu ihalenin en az 100 milyon dolara çıkarılması gerektiğini savunuyor. İhracatçılar ise dolardaki düşüşe MB'nin müdahale etmesi gerektiğini belirterek, İhracat için doların 1,50'nin altına inmemesi gerektiğini belirtiyorlar.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili İbrahim Burkay, MB'ye bu konuda bir çok öneri sunduklarını belirterek, kendilerinin ihracatçı olarak sadece dövizde istikrar istediklerini ifade etti. Burkay, “ABD'de bile istihdamı çözmek için ihracat olmazsa olmaz olarak gösteriliyor. Burada da TL'nin aşırı değerlenmemesi lazım. En az kriz öncesi döviz rezervlerine dönülsün. MB, döviz çıktığı zaman nasıl müdahale ettiyse indiği zamanda müdahale etmeli. Dolar 1,50'nin altına inmemeli. Biz ihracatçılar olarak 1,50-1,60 civarında istikrarlı döviz istiyoruz. Yurtdışında anlaşma yapamıyoruz bu yüzden. Büyük firmaları kaçırıyoruz. Biz anlaşma yapıyoruz sonra döviz düşüyor ya da iniyor. İhracat ve üretimi artırmak için adım atılması gerekiyor. İhracat ülke ekonomisi için çok önemli. İhracatın yükselince milli gelir artıyor, düşünce düşüyor. MB buna da dikkat etsin. MB kriz önceki döviz rezervlerine ulaşmak için yıl sonu hedeflerine koymalı. O hedefi koyduğu anda bu sorun çok daha kolay şekilde halledilebilir” dedi.

Altın ve Para Piyasaları Uzmanı Mehmet Ali Yıldırımtürkise, MB'nin 2009'un son çeyreğinden itibaren ihracatçıya destek olmak amacı ile döviz alım ihalelerini artırdığını ve dövizin durumuna göre miktarı belirlediğini söyleyerek, “MB, daha önce dolarda meydana gelen aşırı oynaklık nedeni ile bu ihalelere başlamıştı. Şimdi o kadar oynaklık yok ve son kararla birlikte bunu tamamen ihracatçıya yönelik destek amacı ile gerçekleştiriyor. Dolar şimdilik 1,50 seviyesinde ve yaz aylarında bu 1,45 seviyelerine inebilir, o zaman MB, müdahale edebilir ve günlük döviz alım ihalelerini sabit miktarı 30'dan 50-60 seviyelerine, opsiyon tutarını ise aynı miktar artırarak toplamda 100 milyon dolar civarına çıkarabilir. MB'nin döviz rezervi 75 milyar dolar civarında ve bu miktar 110 milyar dolar olmalı” dedi.

Merkez Bankası, 2009'dan itibaren ihracatçılara destek vermek amacı ile Ekim 2008'de ara verdiği döviz alım ihalele-rine, Ağustos 2009'da tekrar başlamış ve ihalelerde alım yapacağı tutarı günlük 60 milyon dolar olarak belirleyerek, bunun 30 milyon dolarını ihale, 30 milyon doları ise opsiyon hakkı olarak uygulanacağını belirtmişti. Merkez'in bu kararı sırasında dolar 1,50 lira civarındaydı. Merkez Bankası, 2009'un son çeyreğinde ise döviz arzına ilişkin gelişmeleri yakından takip edeceğini belirtirken, öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda günlük ihale veya opsiyon tutarlarında önceden duyurarak her iki yönde de değişiklik yapılabileceği vurgulanmıştı. Merkez Bankası bu kararını aldığı dönemlerde ekonomik kriz tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de etkisini devam ettiriyordu. Dolar ise günlük döviz alımları ihale kararları 60 milyon dolar olarak belirlendiği 2006'da 1,54 civarında seyre-derken, 1,27 liraya kadar indiği 2007'de Merkez ihalelere tekrar başlamış ve ihale tutarını 120 milyon dolara kadar çıkarmıştır. Doların 1,17 lira seviyesine indiğinde ise ihaleler ikinci bir kararla 45 milyon dolara düşürüldü. Ekim 2008'de ise dolar 1,56 lira seviyesindeyken ihalelere 10 aylık ara verildi. 2009'un son çeyreğinde de dolar 1,50 lirayken 30'u opsiyonlu olmak üzere 60 milyon dolar olarak belirlenen döviz alım ihalelerine tekrar başlandı. Şimdi ihracatçılar döviz alım ihalelerinin artırılmasını bekliyor.

İlk olarak 2004 yılında başlanan günlük döviz alım ihaleleri önceleri dövizde meydana gelen oynaklıkları sabit tutmak amacı ile yapılıyordu. İhaleler 2006'da 40 milyon doları opsiyonlu olmak üzere 60 milyon dolar, 25 Temmuz 2007 tarihinden itibaren günlük döviz alım ihalelerinin miktarının 40 milyon dolara, ihalelerde kullanılan opsiyon tutarının ise 80 milyon dolara yükseltildiği belirtildi. Böylece günlük döviz alım ihaleleri en yüksek noktaya gelerek 120 milyon dolara çıkmış oldu. Bir ay sonra ise gelişmiş ülke konut ve kredi piyasalarındaki olumsuz gelişmelerin etkisi neden gösterilerek bu miktar, 15 Ağustos 2007'den itibaren günlük döviz alımı yapılacak tutar 15 milyon dolar ve 30 milyon doları da opsiyon olmak üzere 45 milyon dolara düşürülmüştür. Merkez krizin derinleştiği 2008'de ise günlük döviz alım ihalelerine ara vermiştir.