Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van'ın büyükşehir olmasını öngören tasarı TBMM'de kabul edildi. Yasanın geçmesiyle İstanbul ve Kocaeli'nin köyleri de mahalle statüsüne alındı.
TBMM Genel Kurulu'nda, 13 İlde Büyükşehir Belediyesi Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı kabul edildi. Yasa, nüfusu 750 bini aşan illerin, büyükşehir belediyesi kapsamına alınabilmesine imkan tanıyor.
Kanuna göre, Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van, büyükşehir belediyesi olacak. Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları, il mülki sınırları olacak.
Bu illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içindeki köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği sona erecek, köyler mahalle olacak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılacak. Bu illerin, bucak teşkilatları da kaldırılacak. Bu illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği ile İstanbul ve Kocaeli'ndeki orman köyleri de dahil köylerin tüzel kişiliği sona erecek.
Aydın'da Efeler; Balıkesir'de Karesi, Altıeylül; Denizli'de Merkezefendi; Hatay'da Antakya, Defne, Arsuz; Manisa'da Şehzadeler, Yunusemre; Kahramanmaraş'ta Dulkadiroğlu, Önikişubat; Mardin'de Artuklu; Muğla'da Menteşe, Seydikemer; Tekirdağ'da Süleymanpaşa, Kapaklı, Ergene; Trabzon'da Ortahisar; Şanlıurfa'da Eyyübiye, Haliliye, Karaköprü; Van'da Tuşba ve İpekyolu, Hatay'da Payas, Zonguldak'ta Kozlu ve Kilimli ilçeleri kurulacak. Denizli'nin Akköy ilçesinin ismi de Pamukkale olarak değişiyor. İstanbul Şişli'nin Ayazağa, Maslak ve Huzur mahalleleri Sarıyer'e bağlanacak. Ankara'nın Yenimahalle ilçesine bağlı Dodurga ve Alacaatlı mahallelerinin çevre yolu dışında kalan kısımları Şehitali mahallesi ile birleştirilecek.
Yeni yasayla Büyükşehir statüsü kazanan illerin belediye başkanları kararı olumlu karşılıyor. 'Büyükşehir olmayı özlemle bekliyorduk' diyen Malatya Belediye Başkanı Ahmet Çakır, 'Bugün tarihi bir gün bizim için. Malatya'ya bu karar büyük faydalar getirecek' değerlendirmesinde bulunurken Balıkesir Belediye Başkanı İsmail Ok, Balıkesir'in büyükşehir olmasını desteklediğini ancak kanun hazırlanırken bazı durumların iyi tahlil edilmediğini söylüyor.
Kahramanmaraş Belediye Başkanı Mustafa Poyraz, 'Belki bir takım endişeler olabilir ama bu endişelerin hiç bir haklı gerekçesinin olmadığını tüm halkımız görecektir' açıklamasında bulunuyor. 28 yıllık hasretin sona erdiğini belirten Denizli Belediye Başkanı Osman Zolan ise 'Artık büyüyen Denizlimiz projeleri ile, bütçesi ile, yaptığı işlerle büyüyecek' ifadelerine yer veriyor açıklamasında.
Tekirdağ Belediye Başkanı Adem Dalgıç, hizmetlerin daha koordineli ve tek bir merkezden yönetilecek olmasının kaliteyi artıracağının altını çiziyor. Aydın Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu da büyük mutluluk yaşadıklarını belirterek, Aydın'ın Büyükşehir olmayı yıllar öncesinden hak ettiğini, yasal düzenlemeyle bu hakka sahip olduklarını belirtti. Çerçioğlu'na göre imarın tek elden yapılacak olması çok olumlu.
Yeni yasayı ilçe belediyesi olarak değerlendiren Şişli Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül, bazı mahallelerin Şişli'den alınarak Sarıyer'e bağlanmasını öngören kanuna ilişkin, 'Karar hukuki değil, siyasal bir karardır' dedi.
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, mahalleye dönüştürülen köylerde, yörenin geleneksel, kültürel ve mimari özelliklerine uygun tip mimari projeler yapacak ya da yaptıracak. Tüzel kişiliği kaldırılan köylerde görev yapan geçici ve gönüllü köy korucuları, halen görev yaptıkları yerlerde görev yapmaya devam edecek.
Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ayrılma yoluyla yeni bir belde kurulmasında, yeni kurulacak belde için aranan 50 binlik nüfus kriteri 20 bine düşecek. Belediye sınırları içinde nüfusu 500'ün altında mahalle kurulamayacak. Köyleri mahalleye dönüştürülen köylülerin, geçmişten beri kullandığı 'mera, yaylak ve kışlak' gibi yerlerdeki hakları korunacak.
İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin, tasarının komisyon ve Genel Kurul çalışmalarına katkı sunan bütün siyasi parti üyelerine ve bürokratlara teşekkür etti. Çıkarılan bu kanunla, Türkiye'nin yerel yönetim yapısında önemli değişiklik olacağını belirten Şahin, yeni yönetsel ve mali imkanlara kavuşacak büyükşehir belediyelerinin etkin, ekonomik hizmet ve yatırım imkanı elde edeceğini ifade etti. Ortaya konan siyasi endişelerin gerçeklerle bağdaşır yanının olmadığının altını çizen Şahin, hizmetin en iyisini sunmayı amaçladıklarını söyledi.
Mahalleye dönüşen köylerde, tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyonlar, büfeler işletme ruhsatı almış sayılacak. Bu işletmelerin bulunduğu binalardan, kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar da ruhsatlandırılmış sayılacak. Tüzel kişiliği kaldırılan köylerde emlak vergisi, Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 5 yıl süreyle alınmayacak. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret, 5 yıl süreyle en düşük tarifenin yüzde 25'ini geçmeyecek.
