Suriye kartından elimizde kalanlar

2004 yılında Suriye''ye ilk defa giderken hissettiklerimiz ile şimdi hissettiklerimiz aynı değil. Ancak hislerimize göre politika yönü çizmek de doğru değil. O zaman hepimizin coşkuyla katıldığı dost-kardeş ülke, şimdi de ''düşman ülke'' söylemlerinin risklerini görmek gerekir.

Suriye meselesinde birbirine zıt iki yaklaşımın duygusal etkilerinden bir an önce çıkıp gerçek sonuçlar üzerinde konuşmakta fayda var.

''Suriye konusunda elimizde ne var?'' önce ona bakalım.

-Esed ülkesindeki iç savaşı, Türkiye ve Suriye arasındaki bir savaş olarak algılatmaya çalışıyor. Bölgede sesi en yüksek çıkan ülke Türkiye. Bu da diğer devletlerin çıkarları gerektirirse Türkiye''yi yalnız bırakabilme riskini doğuruyor.

Esed''in dünkü açıklamaları; reformlar ve iktidardan gitmesine yönelik uluslararası sistemin taleplerini, sanki Türkiye ile aralarındaki özel bir sorunmuş gibi algıladığını gösteriyor: ''Aralarında kendilerini çok akıllı zannedenler var. Çok akıllı olabilirsiniz, en son teknoloji bilgisayarlar kullanıyor olabilirsiniz. Ancak eski bir programa sahipseniz sadece kibirliliğinizle kalırsınız.''

-Esed''in İran ve Rusya ile ittifakı, Türkiye''nin geniş bir düşman sınırı ile çevrelenmesine neden oluyor. Yine dünkü açıklamada Esed Türkiye''yi ''Eğer Suriye''ye kaos getirirseniz bu kaosu kendinize de bulaştırırsınız'' sözleri ile tehdit ediyordu.

-Suriye''nin İran ile ittifakı bölgede Lübnan''dan Körfeze uzanan Şii güçlerin arasındaki karasal sınırları yok ediyor. Şii hattını birleştiriyor. Türkiye''nin Haşimi nedeni ile Maliki ile yaşadığı sorunlar, Irak''taki Şii gurupların tutumu da bu ittifakı etkiliyor.

-Bu süreçten İran''ın Arap dünyası içinde güçlenerek çıkacağı duygusu son günlerde Amerika''nın İran''a karşı tutumunun yumuşamasına neden oldu. Bu da Türkiye''yi yine açıkta bırakan bir başka politik durumu ortaya çıkartıyor.

-Son 20 yıldır bölgede İsrail karşısında tek güç olan Hizbullah ve Hamas gibi gurupların Suriye-İran ittifakı ile daha da güçlenmesi Amerika''nın çıkarlarını da etkiliyor.

-Lübnan''ın içinde askeri en önemli güç Hizbullah. Gözle görülebilir mesafede İsrail yerleşkelerinin bulunduğu Güney Lübnan''da Hizbullah askerleri dışında hiçbir korunma güvencesi yok. Bu sınırın korunması İsrail''i durdurmak açısından önemli. Günübirlik ittifak ve çatışma gurupları değişen Lübnan''da diğer guruplar gibi Sünni güçlere de fazla güvenilmemesi gerektiğini bölgeyi tanıyan herkes bilir.

-İran, Suriye ittifakı ile Golan''dan - Güney Lübnan''a, İran''ın İsrail ile sınırlarını yakınlaştırıyor. İsrail- Arap çatışması böylece başka bir boyut kazanıyor. İsrail''e karşı direnen güç olarak daha da güçlenmek İslam dünyasındaki liderlik gücünü de etkiler.

-Esed''e karşı tüm Sünni dünya ve uluslararası sistemin desteklediği muhalefet yapay ve dış dinamiklerle ayakta duruyor. Şimdiden İslamcı /seküler olarak parçalanmış durumdalar. Liderlik, program ve amaç birlikteliği yok.

-Esed ve yakınlarını yola getirmek için konulduğu söylenen yaptırımlar, Suriye halkının hayatını direkt bir şekilde etkiliyor. Ve halk hem Esed hem muhalif guruplar hem de dünya tarafından bir manada cezalandırılmış oluyor.

-El Kaide yapılanması Suriye''ye iyiden iyiye yerleşmeye başlıyor. Buna Esed rejimi de çanak tutuyor. Russia 24 TV''de söylediği gibi olayların artması ile ''Bakın, muhalifler terörist'' diyerek, El-Kaide''nin uzantısı olarak Suriye''de örgütlenen Cebhetu''n-Nusra, muhaliflerin başaramadığına talip görünüyor.

- Suriye''de El Kaide''nin yerleşmesi Türkiye''yi olumsuz etkileyecektir. Kürt meselesinden, İslamcıların profiline, mezhep taassuplarının güçlenmesine kadar birçok konuda Türkiye''yi bambaşka bir zemine çekebilir. Emperyalizme karşı küresel savaş ilan eden, sakal bırakmayanı bile kâfir ilan edebilen örgüt, bu topraklarda taraftar bulmakta zorlanmayacaktır. Suriye''nin El Kaide''nin pençesine düşmesi Türkiye''yi dev bir çatışma hattının çukuruna düşürecektir.

Esed, babası gibi bir zalim. Buna şüphe yok. Ancak kendi halkı ile birlikte bölgeyi de dipsiz bir kuyuya sürüklerken biz ''Türkiye olarak ne yapmalıydık?'' sorusunun da tarihi geçti artık. Bu arada Saddam Hüseyin''in Körfez Savaşı''ndan sonra 12 yıl daha dayandığını hatırlamakta da fayda var. Komşudaki yangını söndürmeye giderken evde çıkabilecek yangınların önlemlerini almazsak mahalle yanacak.

Suriye konusunda Usa Sabah''ta yazan Taha Kılınç''ın çok farklı kaynaklara dayanarak yaptığı analizleri çok faydalı buluyorum. Hem sosyal medyada hem de yazılarında puzzle gibi resmin tamamını veren yorumlarını izlemenizi tavsiye ederim.