Tipten kaybedenler gökten kaybedenlere karşı

Gözlerini dört açmaya, uzun zamandır modernleşme diyoruz. Modernleşmenin Türkçe meali: Gözünü dört aç, kulaktan dolma, her duyduğuna inanma, sana layık görülene razı olma demektir.

İnsanlık tarihinde kendisine paha biçilmeyen modernleşme, herkesin gözünü kamaştıran nadide mücevherlere benzer. "Kadın hakları", "işçi hakları", "azınlık hakları" ve benzeri popüler başlıklarla süslenmiştir. Başımızın tacıdır.

Bir şeyin başımızın üstünde yerinin olması, başımızın içinde de yeri olduğu anlamına gelmez. Baş tacı edilenler, başımızın içinde de özel bir yere sahip olsaydı, aynı sloganlara ve argümanlara muhatap olmazdık. Daha sloganlarını ve argümanlarını bile değiştirmekten aciz olanların, hep aynı cümlelerle geleneği eleştirmesi, yeni şeyler söylediğini iddia etmesi, ibret almak isteyenler için, salı pazarı gibidir.

Hollywood filmlerini beğenmiyor olmaları, yanıltmasın. Festival filmlerine meftun olmaları, gözünüzü boyamasın. Aydınlar da Hollywood gibi bakıyor dünyaya. Dünya görüşleri, görme biçimleri arasında dünyalar kadar fark yoktur, okyanus kadar mesafe vardır: Güzeller iyi, çirkinler kötü insandır.

"Ortadoğu"daki diktatörlerin "güzel" eşleri bile akıllarını başlarından alabilir, geriye sloganlar kalır. Çirkinler/müslümanlar, bütün filmlerin kötü adamıdırlar.

Kendimi tekrarlamama müsaade eder misiniz: Türkiye"de iki tane popüler kültür vardır. Halkın popüler kültürü. Aydınların popüler kültürü. Yüksek kültür beklemek nafile, üst katta da durum aynı: Solcular güzel, sağcılar çirkindir. Sağcılar kötü, solcular iyidir. Amerikan emperyalizmine karşı sloganlar atan solcu mizah dergilerinde de, Hollywood filmlerindeki gibi gösterilir müslümanlar/sağcılar/muhafazakarlar: "Çirkin."

Ahlak dersi verilmesini sevmezler, ama ne ilginçtir ki her hangi bir kötülüğün yanlışlığını göstermekle yetinmezler. Ahlakçı bir bakış açısıyla «çirkin» görürler, "çirkin" gösterirler. "Allahçı"ların yanlışlarını, trajikomik durumlarını göstermek yetmez. Çirkin göstermek için ayrıca uğraşırlar. Karikatürleştirirler. Bakınız: Badem bıyık.

Dünyayı izah etmek için yıllardır kullanılan modern argümanların da gelenekselleştiğini görenler ve bunlarla yetinmeyenler, bir gün mutlaka "kadim dünya ile modern dünya arasındaki fark nedir" sorusunun kapısına geleceklerdir. Cevap yine gözdedir. Modern zamanlar bize "gözünü dört aç" derken, kadim zamanlar bize "görmek istiyorsan gözünü kısmak zorundasın" der. Gözünü dört açarsan, çabuk yorulursun, detayları yakalayamazsın. Aydınlatmak istiyorsan, sadece ışık yetmez, gölgeyi de kullana-bilmelisin. Işığın fazlası, ışığın azı gibidir: Görmeyi engeller. Usta ışıkçı, sadece ışıkları doğru yere koyarak değil, gölgeleri de kullanarak, daha iyi gösterir, göstermek istediklerinin altını çizmiş olur.

En büyük günah, günahsız olmaktır. Kendini —büyük günahkarlarla, "Allahçı"larla kıyaslayarak— günahsız sanmaktır. Oysa görmek için, sadece ışık yetmez, gölgeye de ihtiyaç vardır. Sevapların yetmez, günahların da —kıymetini bilmek— lazımdır.

Gözden düşmeden, gökten düşenleri görmeye çalışmak, beyhude çaba olacaktır:

"Bir aksaklık bulmak için gözünü tekrar tekrar çevir bak; ama göz umduğunu bulamayıp bitkin ve yorgun düşer."