Küçük ama etkin devlet

Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilen Kamu Yönetimi Temel Reformu Kanunu ile devlet küçüldü. Devlet Bakanlığı sayısı 20'den 8'e indirildi. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü kapatıldı. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurumu kaldırılarak yetkileri Sayıştay'a devredildi.

Yeni kanun, "ombudsmanlık / halk denetçiliği" kurumuna zemin hazırlıyor. Buna göre her ilde mahalli idareler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile bu idareler tarafından kurulan birlik ve işletmelerin, kurum dışı gerçek ve tüzel kişilerle ilgili işlem ve eylemlerinden kaynaklanan anlaşmazlıkların çözümüne yardımcı olmak için "halk denetçisi" seçilecek. Denetçiler, idare ile ihtilafa düşen kişi arasında, yargı aşamasına gitmeden çözüm arayacak.

Kanunla, hükümet değişikliğinden sonra üst düzey bürokrat atamalarında yaşanan buhrana da çözüm bulundu. Hükümetlerin görevi sona erdiğinde Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarı dışındaki müsteşarlar ile bazı kurumların genel kurullarının seçimiyle gelenler dışındaki başkan ve genel müdürlerin görevi kendiliğinden sona erecek. Bu şekilde görevi sona erenlerden başka bir göreve atanmayanlar, özlük hakları saklı kalmak üzere kadro şartı aranmaksızın bakanlık müşaviri atanacak.

Kanunda merkezi idareler ile mahalli idareler arasındaki ilişkiler de ayrıntılı biçimde düzenlendi. Buna göre, merkezi idare tarafından yürütülmesi öngörülen hizmetlerden illerde yapılması gerekenler, kanunlarda belirtilen istisnalar dışında, valilik ve kaymakamlıklar tarafından gerçekleştirilecek. Merkezi idare birimleri, mahalli idarelerin sorumluluk alanlarına giren görev ve hizmetler için mahalli düzeyde teşkilat kuramayacak, doğrudan ihale ve harcama yapamayacak. Merkezi idarenin görevleri arasında sayılan hizmetlere ait yatırımlardan ilgili bakanlıkça uygun görülenler, mahalli idareler eliyle de gerçekleştirilebilecek. Mahalli idarelere yetki, görev ve mes'uliyetleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanacağı da hükme bağlandı. Mahalli idareler, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından pay alacak.

AK Parti hükümetinin kurulmasının ardından 20'ye kadar devlet bakanı tayini imkanının bulunmasına rağmen sadece 7 devlet bakanı atandı. Yeni kanunla 20 olan devlet bakanı sayısı 8 ile sınırlandırıldı. Başbakan, en çok 3 başbakan yardımcısı tayin edebilecek. Kanunda, bakanların görev, selahiyet ve mes'uliyetleri sıralanırken, bunların sadece siyasi mes'uliyet taşıyan kişiler değil, aynı zamanda bakanlığın da en üst düzey idareci ve mes'ulü olduğu vurgulandı. Bakan, bakanlık icraatından ve emri altındaki işlemlerden sorumlu olacak.

Kamunun yeniden yapılandırılması kapsamında Dışişleri, Bayındırlık ve İskan, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Kültür ve Turizm ile Çevre ve Orman bakanlıkları taşra teşkilatı kuramayacak. Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıkları ise taşra teşkilatı kurabilecek. Kanunla, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün görev ve selahiyetleri, araçları ve taşınmazları ile bütün kadroları İstanbul dışında il özel idarelerine, İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'ne veriliyor. Müdürlüğün merkez teşkilatı personeli Tarım Bakanlığı'na devrediliyor. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun da kaldırılmasını öngören yasa, kurulun personel ve tüm varlıklarını Sayıştay'a devrediyor. Bakanlıkların yurtdışı teşkilatları da kapatılıyor. Sadece Dışişleri Bakanlığı ile Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) yurtdışı teşkilatı kurabilecek.

Adalet Bakanı Cemil Çiçek, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen Türk Ceza Kanunu Tasarısı'nın Genel Kurul'da görüşülmesi için Meclis'i eylül ayının 3. haftası olağanüstü toplantıya çağırmak istediğini söyledi. Çiçek, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde kurulan Uluslararası Global Hukuk Eğitimi Programı'nın Çırağan Sarayı'ndaki sertifika törenine katıldı. Törende konuşan Çiçek, Türkiye'de AB'nin tetiklemesiyle hukuk alanında önemli bir zihniyet değişimi ve yapısal değişim yaşandığını belirterek, "TCK Tasarısı, Adalet Komisyonu'ndan geçti. Meclis'i eylül'ün 3. haftasında olağanüstü toplantıya çağırmak istiyorum. TCK'nın bu dönem gerçekleşmesi gerekiyor. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, Adalet Komisyonu'nda Alt Komisyon'dadır. 150'ye yakın maddesi Alt Komisyon'da kabul edilmiştir. Arkasından da İnfaz Kanunu... Böylece Türkiye'de hukuki değişimin çok önemli ayağını teşkil eden dört kanun, bu yıl içinde TBMM'den geçmiş olacaktır" dedi.

BİLAL ÇETİN/ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------