Libya'dan gelemeyen petrol Suudi Arabistan'dan akacak

Afrika'nın üçüncü büyük petrol üreticisi Libya'dan petrol ihracatının neredeyse durdu. Akdeniz'deki olumsuz hava şartları ve olaylar petrol sevkiyatını engelliyor. Günlük 1,3 milyon varil petrol ihraç eden Libya'dan sevkiyatın yapılamaması, petrolün varil fiyatının dün 120 dolara kadar yükselmesine yol açmıştı. Bu gelişmeler üzerine harekete geçen Suudi yetkililer, petrol arzında yaşanan sorunu bertaraf etmek için harekete geçti. Ve ülkenin günlük petrol üretimini 9 milyon varilin üzerine çıkardı. Suudi Arabistan petrol üretimiyle bağlantılı üst düzey sektör yetkilisi yaptığı açıklamada, 'Günlük 9 milyon varilden fazla petrol üretmeye başladık. Çok fazla üretim kapasitesine sahibiz' dedi.

Dünyanın en fazla petrol ihraç eden ülkesi Suudi Arabistan'ın petrol üretimini günlük 9 milyon varilin üzerine çıkarması, günlük üretimin 700 bin varilden fazla artması anlamına geliyor. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyesi Suudi Arabistan'ın geçen yıl günlük petrol üretiminin 8,3 milyon varil olduğu tahmin ediliyor. OPEC üyesi Libya'daki olayların petrol piyasasında yarattığı gerginlikle fiyatların aşırı yükselmesi üzerine Suudi Arabistan'a petrol üretimini artırması baskısı yapılmaya başlanmıştı. Libya'nın doğusunda yer alan El Amel petrol sahası üçüncü en büyük petrol sahası.

Petrol piyasasındaki işlemciler, bu görüşmelerin Suudi Arabistan'ın Libya'daki siyasi krizin bir petrol arzı krizine dönüştüğünün farkına vardığının bir işareti olduğunun altını çizerken, krallığın hızlı hareket edip, yükselen petrol fiyatlarının küresel ekonomik iyileşmeye zarar vermesini engellediğini söylüyor. Ekonomistler ise petrol fiyatlarındaki yükselişin, 2010'da Avrupa'nın yaşadığı borç krizine benzer bir şok etkisi yapabileceği korkusu yaşıyor. Libya'nın neden olduğu sıkıntı, ABD'deki petrol üretiminin büyük kısmını etkileyen 2005'teki Katrine Kasırgası'ndan bu yana görülen en ciddi tedarik sorunu olarak belirdi.

Türkiye'de akaryakıt sektörü de Libya'da tırmanan siyasi gerilimi kaygıyla izliyor. Libya'da vuku bulan olayların ardından benzinin 4 lirayı görmesi akaryakıt sektörünü tasalandırdı. Satışlarda promosyon uygulamalarının 31 Ocak 2011 tarihi itibariyle sona ermesi de sektörü harekete geçirdi.

Petrol fiyatlarında en çok korkulan senaryo ise olayların Cezayirde daha fazla artması ve ülkenin petrol üretimini etkilemesi. Cezayir'depetrol üretiminde aksama olursa fiyatların 220 dolara kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Libya gibi 'tatlı' petrol üreten Cezayir'in kritik önemi ABD'nin bölgedeki en büyük tedarikçilerinden biri olmasında yatıyor. ABD 'tatlı' petrolü Cezayir ve Nijerya'dan alıyor. Bu da hem Avrupa hem de ABD'yi etkileyecek büyük bir petrol sıkıntısını ortaya çıkaracak.

Motorinin litre satış fiyatına 8-10 kuruş zam yapılırken, benzinin fiyatı 1 kuruş düşürüldü. Alınan bilgiye göre dağıtım şirketlerine ve şehirlere göre değişmekle birlikte, 23 Şubat itibariyle ortalama 3,40-3,45 lira olan motorinin litre fiyatı, dün 3,50-3,53 kuruşa yükseltildi. Motorinin litre fiyatı, 2010 yılı başında ortalama 3,06 lira, 2010 yılı sonunda ise 3,32 lira düzeyindeydi. Böylece 3,50 liralık ortalama fiyat dikkate alındığında, motorinin perakende fiyatı, 2010 yılı başına göre yüzde 14,37, 2011 yılbaşına göre ise yüzde 5,42 artmış oldu. Diğer taraftan, benzinin satış fiyatında 1 kuruş indirime gidildi. Benzinin fiyatını 23 Şubat'ta 3,95 liradan 4,04 liraya yükselten bazı firmalar, dün itibariyle 1 kuruşluk indirim yaparak, fiyatı 4,03 liraya düşürdü. Benzinin fiyatı, 2010 yılı başına göre 10,41, 2011 yılbaşına göre ise yüzde 3,86 artmış oldu.

Petrol arzına ilişkin Suudi Arabistan ve İran'dan gelen açıklamalar ile, piyasalar da rahat bir nefes aldı ve dünkü şokun etkisinden bir nebze olsun kurtularak tekrar artış trendine girdi. Dünya borsalarının öncü göstergelerinden Dow Jones, Standard & Poor's 500 Endeksi ve Nasdaq Teknoloji Endeksi yüzde 1'e yakın değer kazanırken bu oranlar, AB borsalarında yüzde 1'i aştı. Önceki gün gelişmeler neticesinde en fazla tepki vererek yüzde 3,76 oranında değer kaybeden İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ise yüzde 1 yükseldi ve 61 bin 367 puandan kapandı. Dövizde de gerileme görüldü. ABD doları yüzde 0,50 değer kaybetti ve 1,5955 TL'den, avro ise 2,1925'den kapandı. Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı Nisan ayı teslimi de 15 sent azalışla 111,21 dolardan işlem görüyor. Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı Nisan ayı teslimi dün 119,79 dolara kadar çıkarak Ağustos 2008'den bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştı.