'Mazlum ölmek zalimlerle yasamaktan hayırlıdır'

Yaklaşık 14-15 yaşlarında "Molla Said" ünvanını alan Bediüzzaman Said Nursi, üstün ilmiyle çevresindeki insanların dikkatini üzerine çekiyordu. Yaklaşık 20 yaşlarındayken Vali Hasan Paşa'nın daveti üzerine geldiği Van'da ilmini daha da derinleştirdi. Burada geçirdiği dönemde tarih, coğrafya, matematik, jeoloji, fizik, kimya, astronomi ve felsefe gibi ilimler ilerlemişti. Sahip olduğu yüksek ilim nedeniyle insanlar sürekli Üstad'ı münazaraya davet etmeye başlamışlardı. Ancak Üstad, bu kişilere karşı her seferinde ilmen üstün geliyordu. Üstad bu dönemleri öğrencisi Mustafa Sungur Bey'e şu şekilde anlatır: "Mahfuzatım olan 80-90 kitapları ezberden tekrarlardım. Bunlar Kur'an'ın hakikatlerine çıkmaya basamaklar oldu. Sonra Kur'an'ın hakikatlerine çıktım. Baktım, her bir ayetin kainatı ihata ettiğini gördüm. Artık başka bir şeye ihtiyacım kalmadı. Kur'an bana kafi geldi."

Bediüzzaman, Allah'ı tanımak ve yakınlaşmak için bilimin ne kadar önemli olduğunu anladığı için ülkede eğitim veren merkezlerin çoğalması için büyük gayret sarf etti. Doğu vilayetlerinin insanlarını eğitecek bir Darü'l Fünun açılması için Tahir Paşa'nın da yardımlarıyla Erzurum ulemasıyla görüşmek üzere Erzurum'a gitti. Bu yıllarda Erzurum'un önde gelen ulemasıyla yaptığı sohbetlerde bilimin din için ne kadar büyük önemi olduğunu, Avrupa'nın bu konuda büyük ölçüde ilerlediğini, hatta İslam alemini ve Osmanlı'yı bu şekilde mağlup etmek istediklerini ve bu nedenle doğuda bir üniversite açmanın şart olduğunu söyledi. Bu görüşmelerden sonra aynı yıllar içerisinde Siirt'e giderek, burada dönemin meşhur Mollalarından Molla Fethullah Efendinin medresesine uğradı. İlk defa "Bediüzzaman" ünvanıyla adlandırılması bu medresede vuku buldu. Sorduğu sorulara aldığı cevaplardan yola çıkarak, Üstad'ın ilmine, aklına ve zekasına hayran kalan Fethullah Efendi, "Zeka ve hıfzın bu şekilde aşırı derecede bir insanda toplanması nadirdir" diyerek hayranlığını dile getirmiş ve ilk defa orada Üstad'a Bediüzzaman diye hitap etmiştir. Bu yıldan sonra Said Nursi, "zamanın en güzeli, çağın eşsizi" anlamına gelen Bediüzzaman olarak anılmaya başladı. 1907 'de İstanbul'a gelen Said Nursi, Fatih Cami yakınlarındaki Osmanlı alimlerinin toplanma yeri olan Şekerci Hanına yerleşti. Bu hanın kapısına astığı "Burada her suale cevap verilir, her müşkil halledilir; fakat sual sorulmaz" yazan levha, dönemin uleması arasında büyük yankı uyandırdı. Bu levhayı asacak kadar kendisine güveni olan kişinin kim olduğu merak edildiği için Şekerci Hanının ziyaretçisi her geçen gün arttı. Bunlardan biri Diyanet İşleri Müşavere Kurulu azalığı yapan Hasan Fehmi Başoğlu'ydu. Kendisi Üstad'ı gördükten sonra şunları söylüyor: "...Ve yakinen anladım ki, onun ilmi bizim gibi kesbi değil, vehbidir."

Bediüzzaman Said Nursi 1910'da İstanbul'dan ayrılıp Tiflis'e gitti. Buradan da Doğu Anadolu'yu il il dolaşarak, meşrutiyet lehine konuşmalar yapmaya ve halkın bu konudaki sorularını cevaplamaya başladı. Bu seyahat sırasında Muhakemat ve Münazarat adındaki eserlerini yazdı. Üstad hayatı boyunca yaptığı gibi, bu yıllarda da hiçbir menfaat beklentisi olmadan, sadece Allah rızası için büyük zorluklar içinde tüm Anadolu'yu dolaşarak halkı eğitmek için gayret sarf etti. 1911'de Şam'ın Emeviye camiinde meşhur hutbesini vererek, İslamın geleceğinin parlak olduğuyla ilgili müjdeler vermiş ve Müslümanları şevklendiren, kalplerine kuvvet veren çok hikmetli bir konuşma yaptı. Aynı yıl İstanbul'a geri döndü.

"Mahfuzatım olan 80-90 kitapları ezberden tekrarlardım. Bunlar Kur'an'ın hakikatlerine çıkmaya basamaklar oldu. Sonra Kur'an'ın hakikatlerine çıktım. Baktım, her bir ayetin kainatı ihata ettiğini gördüm. Artık başka bir şeye ihtiyacım kalmadı. Kur'an bana kafi geldi."

31 Mart Vakası'na karıştığı iddiasıyla İstanbul Divan-ı Harb-i Örfisi'ne çıkartılan Said-i Nursi, Mahkeme başkanı Hurşit Paşa'nın kendisini idam cezasıyla tehdit etmesi üzerine, "Mazlumiyetle ölmek, zalimiyetle yaşamaktan hayırlıdır" sözleriyle noktaladığı hayranlık veren savunması üzerine tahliye edildi.

Üstad'ın İstanbul'a geliş sebebi doğuda bir üniversite açılması meselesini zamanın yönetimine iletmekti. Nitekim Sultan Abdülhamid'e bir dilekçe vererek, bu isteğini yazılı olarak dile getirdi. Ancak halkın düşündüklerini ve arzularını rahat rahat dile getiremediği bu dönemde, Üstad'ın fikirlerini cesur şekilde dile getirmesi dikkat çekti. Bu durum onun 1908'de Yıldız Askeri Mahkemesine çıkmasına sebep oldu. Bediüzzaman buradan çeşitli bahanelerle Topbaşı Tımarhanesi'ne gönderildi. Kendisini kontrol eden doktorlar Üstad için şunları söylediler: "Eğer Bediüzzaman'da zerre kadar mecnunluk eseri varsa, dünyada akıllı adam yoktur." Nitekim, doktorları Üstad'a kendisine yapılan bu haksızlıktan dolayı itidal tavsiye etmiş ve özür dileyerek, üzüntülerini dile getiriyorlar. Bu olaydan sonra, bu kez de 1909 yılında, ortada hiç bir sebep yokken 31 Mart isyancılarıyla birlikte İstanbul Üniversitesi'nin arkasındaki Bekir Ağa bölüğü hapishanesine, idamlıklar koğuşuna kapatıldı. Bu olayla ilgili olarak İstanbul Divan-ı Harb-i Örfisi'ne çıkartıldı. Mahkeme başkanı Hurşit Paşa'nın kendisine idam cezasını hatırlatarak tehditkar konuşması üzerine, "Mazlumiyetle ölmek, zalimiyetle yaşamaktan hayırlıdır" sözleriyle noktaladığı hayranlık veren savunması üzerine serbest bırakıldı.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------