Merkez Bankası hâlâ krizden çıkamadı

Merkez Bankası (MB) 2010 yılının ikinci çeyreğine ilişkin değerlendirmesinin yer aldığı Enflasyon Raporu'nun tanıtımı amacıyla dün basın toplantısı düzenlendi. MB Başkanı Durmuş Yılmaz, düzenlenen toplantıda 2010 yılsonu enflasyon tahmininin bir önceki çeyreğe göre 0,9 puan aşağı çekildiğini belirtti. Nisan ayı raporunda 2010 yılı enflasyonunun orta noktası yüzde 8,4 olmak üzere yüzde 7,2 ile yüzde 9,6 aralığında olmasının beklendiği belirtilmişti.

Başkan Yılmaz, para politikası uygulamaları hakkında ise, yılın ikinci çeyreğinde enflasyonun yeniden düşüşe geçmesi ve küresel ekonomiye ilişkin aşağı yönlü risklerin belirginleşmesi, politika faizlerinde artırım sürecine geçilmesinde acele edilmemesi yönündeki Bankanın duruşunu doğruladığını söyledi. Yılmaz, 'Bu çerçevede, başta mali kuralın yasalaşması ve uygulanmaya başlaması olmak üzere mali disiplinin kurumsal ve yapısal iyileştirmeler yoluyla sağlanması halinde, tahmin ufku boyunca politika faizinin tek hanede kalmasının mümkün olduğunu düşünmekteyiz” dedi.

Son dönemde avro bölgesinde yaşanan sorunların aşağı yönlü riskleri yeniden gündeme getirdiğine dikkati çeken Yılmaz, baz senaryoda öngördüğümüz parasal sıkılaştırma 2011 yılının sonlarına ertelenebilecektir. Küresel ekonomideki sorunların daha da derinleşmesi ve yurt içi iktisadi faaliyetin durgunluk sürecine girmesi halinde ise politika faizlerinde yeni bir indirim sürecinin söz konusu olabileceğini de belirtmek isterim. Diğer yandan, küresel iktisadi faaliyette beklenenden daha hızlı bir toparlanma olması durumunda ise parasal sıkılaştırma 2011 yılının daha erken bir döneminde gündeme gelebilecektir.'

Yılmaz, 'Önümüzdeki dönemde iç talep ile dış talebin toparlanma hızlarındaki ayrışmanın devam etmesi halinde, para politikamızı oluştururken, zorunlu karşılıklar ve likidite yönetimi gibi alternatif araçları daha etkin olarak kullanmamız gerekebilecektir' dedi. Yılmaz, bu çerçevede, büyümenin kompozisyonunda güçlü iç talep-zayıf dış talep bileşiminin öngörüldüğü şekilde sürmesi ve bu durumun önümüzdeki dönemde hızlı kredi genişlemesi ve cari dengedeki bozulma ile bir arada ortaya çıkarak finansal istikrara ilişkin kaygıları gündeme getirmesi halinde, baz senaryoda, 2010 yılının sonuna kadar tamamlamayı öngördükleri çıkış stratejisi kapsamındaki düzenlemeleri öne çekebileceklerini söyledi.

Son dönemde sıcak para girişi ile ilgili soruna çözüm olarak Tobin vergisinin tartışıldığı hatırlatılan Başkan Yılmaz, bu vergileri uygulamanın o kadar da kolay olmadığına dikkat çekti. Yılmaz, şöyle konuştu: 'Bizim görüşümüz şudur dünyada bu tür talepler var, bunun artılarını eksilerini belirttik. İçinde bulunduğumuz ortamda finansal piyasaların gelişmişlik düzeyinde, enstrüman çeşitliliği de dikkate alındığında bu vergileri uygulamak o kadar kolay değil bunu etrafı dolanıyor. Biz bu verginin istenilen faydayı sağlamayacağını düşünüyoruz. Finansal piyasalardaki enstrüman çeşitliliği ve yapılan işlemlerle bunun etrafı çok kolay şekilde dolanabilir ve dolanıyor. Buna teşebbüs eden ülkeler de çok fazla başarılı olmadı.' Merkez Bankasının kurla ilgili ihracatçılar tarafından sürekli eleştirilmesi ile ilgili olarak da Başkan Yılmaz, 'Ben olaya haksızlık yapıldı, yapılmadı açısından bakmıyorum. Bu bir eleştiridir, ilgililer eleştirilerini yapmakta serbesttirler. Bize düşen Kanunla bize verilen fiyat, finansal istikrarın korunması ve hükümetin genel ekonomik politikalarının desteklenmesidir' diye konuştu.

Durmuş Yılmaz, enflasyon tahminlerini aşağı yönlü güncellemelerine neden olan gelişmeleri şöyle sıraladı: Gıda fiyatları: Gıda enflasyonu varsayımımızı yüzde 9'dan yüzde 7,5 seviyesine çekerken, 2011 ve 2012 yıllarına ilişkin varsayımlarımızı yüzde 7 olarak koruduk. Söz konusu değişikliğin 2010 yıl sonu enflasyon tahminimiz üzerindeki aşağı yönlü etkisi yaklaşık 0,4 puan oldu. Petrol fiyatları: Küresel Yılın ikinci çeyreğinde petrol fiyatları, Nisan varsayımlarımızın altında seyretti. Bu gelişme ile petrol fiyatı tahmini 2010 ve 2011 yılları için aşağı çekilirken, 2012 için de 90 dolar olarak korundu. Bunun enflasyon tahmini üzerindeki etkisi ise yaklaşık 0,2 puan azaltıcı yönde oldu. Temel mal ve hizmet fiyatları: Bu alanda fiyat artış hızı öngörülenin ötesinde yavaşladı. Bu gelişmenin de yıl sonu enflasyon tahminimiz üzerindeki düşürücü etkisi 0,2 puan oldu.

Enflasyonun yüzde 70 ihtimalle 2010 yılı sonunda orta noktası yüzde 7,5 olmak üzere, yüzde 6,5 ile yüzde 8,5 aralığında, 2011 yılında sonunda ise orta noktası yüzde 5,3 olmak üzere, yüzde 3,6 ile yüzde 7,0 aralığında gerçekleşeceğini tahmin ettiklerini belirten Yılmaz, 'Buna ek olarak enflasyonun 2012 yılında ise yüzde 5 düzeyine düşeceğini öngörmekteyiz' dedi.

Dış talepteki zayıf seyrin sanayi istihdamındaki toparlanmayı sınırlamış olmakla beraber, geçen dönemde iş gücü piyasasındaki istikrarlı iyileşmenin devam ettiğini vurgulayan Durmuş Yılmaz, Başbakan Erdoğan'ın söylemleri ile çelişen ifadeler kullandı. Yılmaz, 'Öncü göstergeler tarım dışı istihdamdaki toparlanmanın yavaşlayarak da olsa süreceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, işsizlik oranlarının uzun bir süre kriz öncesine kıyasla yüksek seviyelerde seyretmesini beklemekteyiz' derken, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise şu anda yüzde 12 olan işsizlik seviyesini yüzde 10'un altına çekme hedefi koymuştu. Kriz öncesi 2008'de en düşük 9,6 olan orana yaklaşma sözü veren Başbakan Erdoğan, işsizlik oranlarında düşüş olduğunu belirterek, “Görevi devraldığımız dönemin işsizlik oranına gelmeyi hedefliyoruz bu yıl sonuna kadar. Bunu başardığımız anda, hedefimizi yakalamış olacağız. Bundan sonraki süreç, bunu 10'un altına yeniden düşürmektir” açıklamalarında bulunmuştu.

Mali Kural'ın yasalaştırılmasının yeni yasama yılına bırakıldığı hatırlatılan Yılmaz, mali kuralın Türkiye için gerekli olduğunu vurguladı ve 'Verilen bir söz var ve o söz tutulmalı' dedi. Yılmaz, orta vadeli program ve buna bağlı olarak mali kuralın söz verilen zaman içinde yasalaştırılarak, 2011 bütçesi itibariyle uygulanacağı bir çerçeveyi esas aldıklarını söyledi. Yılmaz, 'Bu konuda gerekenlerin yapılacağına inancımızı koruyoruz' dedi.

MB Başkanı, dünyada olan biten çerçevesinde, önümüzdeki dönemde eğer Türkiye'ye sermaye akımlarında bir artış söz konusu olursa MB'nin bu akımların içeriğine, süresine, gücüne de bakarak değerlendirmede bulunacağını söyledi. Kurun seviyesi ile ilgili herhangi bir şey söylemeden rezervlerini güçlendirmeye, politikalarını uygulamaya devam edeceğini vurgulayan Yılmaz, 'yani eğer ortam uygun olursa, arz talep koşulları uygun olursa Merkez Bankası döviz alım miktarını artırabilir, verilen opsiyonlarını değiştirebilir' dedi.