Merkez olağanüstü hali kaldırmaya hazır

Enflasyonun beklentilerin üzerinde seyretmesi ve artan enflasyonun genel fiyatlama davranışlarını bozabileceği endişesinin artması, PPK'nın bugünkü toplantısının gündemini oluşturacağı belirtilirken, MB'nin yarın gerçekleştireceği çıkış stratejisi toplantısında ise kriz döneminde alınan önlemlerin tartışılacağı ifade ediliyor. MB, mart ayındaki faiz toplantısının ardından yakın dönemde enflasyon beklentilerinde gözlenen artışın genel fiyatlamada bozulmaya yol açması halinde parasal sıkılaştırmaya erken gidebileceğini vurgulamıştı. Genel itibari ile normal haline dönen ekonomi ile ilgili olarakta Merkez, çıkış stratejisinde kriz döneminde alınan önlemlerde değişikliğe gidilebileceği yorumları yapılıyor.

İstanbul Ticaret Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erdoğan Alkin, MB'nin çıkış stratejisi toplantısı ile ilgili olarak faizle artırımı ile ilgili karar beklenmediğine dikkat çekti. Alkin, “enflasyon yılın son çeyreğine kadar yüzde 10'un üze-rine çıkabilir. Yılsonunda tekrar inebilir. Hızla yükselme olursa merkez bankası o noktada faizleri yükseltebilir. Bütün merkez bankaları bu stratejiyi uyguluyor. Ama bu noktada böyle bir durum yok” dedi. Alkin, bu toplantıda çok keskin ve önemli kararlar beklemediğine belirterek, MB ve PPK'nın kriz dönemi de dahil olmak üzere çok iyi bir politika takip ettiğine ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın da söylemlerinde bunu desteklediğine dikkat çekti.

Gedik Yatırım Araştırma Müdürü Onur Mutlu ise, MB'nin iki toplantıyı da art arda yapmasının piyasalar için bir mesaj olduğuna dikkat çekti. Bu mesajın sebebinin toparlanmanın istenilen seviyede gerçekleşmemesine bağlayan Mutlu, “MB faizden geçmem diyor. Kriz döneminde ve sonrasında MB görevini fazlasıyla yaptığını düşünüyor. Bu anlamda kriz döneminde aldığı önlemleri yavaş yavaş geri çekmeye hazırlanıyor. Toplantının amacı da bu” şeklinde konuştu. MB'nın alacağı kararların bankaları çok fazla olmasa da likidite anlamında negatif etkileyeceğini belirten Mutlu, “Bankaların Türk Lirası zorunlu karşılık oranlarını 1 puan, döviz karşılık oranlarını ise 2 puan indirmişti, onu değiştirip, eski puanlara çekebilir. Bu durum bankaları likidite alanında negatif etkiler. 3 aylık TL ve repo ihalesi başlatmıştı onu değiştirip vadelerini kısaltabilir. Haftalık ya da aylık vadeler şeklinde düzenleyebilir. Bu değişiklik ile bankalar hazineden aldıkları borçlanma senetleri ile rahatlıyorlardı, vadeler kısaltıldığında bu da onları olumsuz etkileyecek değişiklikler arasında” diye konuştu.

Merkez Bankası'nın yarın açıklayacağı çıkış stratejisinin genel çerçevede şu maddelerde değişikliğe gitme ihtimalinin olacağı tahmin ediliyor. Hiç kullanılmayan veya kendiliğinden etkisi azalan önlemlerden; likidite destek kredisi, döviz depo işlemleri. Vade uzatılmasına yönelik önlemlerden; üç aylık repo ihalelerine son verilmesi. Miktar azaltılmasına yönelik önlemlerden repo ile verilen TL likidite miktarın azaltılması, TL zorunlu karşılıkların artırılması ve yabancı para zorunlu karşılıkların artırılması gibi önlemlerde değişikliğe gidileceği tahmin edilirken, çok küçük bir ihtimalde olsa para politikası faizinin artırılması da yapılabilecek değişiklikler arasında yer alıyor.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, 2009 yılı içerisinde yaptığı toplantılarda gecelik borçlanma ve borç verme faiz oranlarını 8,50 puan düşürmüştü. Kurul, 19 Kasım 2009 ta-rihinde yaptığı toplantıda aldığı, faiz oranlarında 25 baz puanlık düşüş kararının ardından geçen 3 ayda uyguladığı faiz hadlerinde bir değişikliğe gitmemişti. Merkez Bankası halen, gecelik borçlanma faiz oranını yüzde 6,50, borç verme faiz oranını ise yüzde 9 olarak uyguluyor. PPK'da 2010 yılının dördüncü toplantısına ilişkin piyasadaki ağırlıklı beklenti faiz oranlarında bir değişime gidilmeyeceği yönünde. Kurul toplantıları iki aşamalı olarak düzenleniyor. İlk aşamada, Merkez Bankası yet-kilileri ve uzmanları ile Hazine Müsteşarlığı yetkililerinin katıldığı geniş katılımlı bir toplantı olacak. Bu aşamada, Merkez Bankası'nın ilgili birimleri genel ekonomik gelişmeler ve enflasyon görünümüne ilişkin saptamalarını kurul üyelerine sunacak. İkinci aşama ise kurul üyelerinin katılımıyla gerçekleşecek ve enflasyon görünümüne ilişkin son değerlendirmeler yapıldıktan sonra karara ilişkin oylamaya geçilecek.

MB kriz döneminde 3 başlık altında önlem aldı. Bunlardan ilki: TL likidite önlemleri. Bu kapsamda, açık piyasa işlemleri ile yapılan likidite enjeksiyonları artırıldı. 2008 sonlarında 4-5 milyar TL olan açık piyasa işlemleri, 2009'da 25 milyar TL'ye kadar çıktı. Zora düşen bankalara belli şartlarla likidite destek kredisi verilebileceği açıklandı, ancak kullanılmadı. TL zorunlu karşılıklar 1 puan azaltılarak yüzde 5'e indirildi. Böylece 3,3 milyar TL sağlandı. İki haftada bir üç aylık repo ihaleleri yapılmaya başlandı. Döviz likidite önlemleri adı altında toplanan önlemlerde ise, döviz depo işlemlerinde aracılığa başlanarak limitler 10,8 milyar dolara kadar artırıldı. İhracat reeskont kredi limitleri ilk önce 500 milyon dolardan 1 milyar dolara, sonra da 2,5 milyar dolara yükseltildi. Döviz satım ihaleleri. Sadece iki ihale ile 100 milyon dolar satıldı. Yabancı para zorunlu karşılık oranları yüzde 11'den yüzde 9'a düşürüldü. Böylece sisteme 2,5 milyar dolarlık likidite sağlandı. Döviz depo piyasasında vadenin bir haftadan bir aya yükseltilmesi. Son olarak faizle ilgili aldığı kararlarda ise, Kasım 2008 - Kasım 2009 döneminde politika faizleri yüzde 16,75'ten yüzde 6,50'ye kadar indirildi. Yüzde 10 olan döviz depo işlemlerindeki faiz dolar için önce yüzde 7'ye, daha sonra da yüzde 5,5'e düşürüldü. Merkez Bankası, bankaların Türk Lirası zorunlu karşılık oranlarını 1 puan, döviz karşılık oranlarını ise 2 puan indirmişti. Ayrıca reel sektörün desteklenmesi için ihracat reeskont limitlerini 2.5 milyar dolara çıkarmış, küresel krizin patlak vermesi ile politika faizlerini toplam 10.25 puan indirerek yüzde 6.5'e çeken Merkez, ayrıca 3 aylık TL ve dolar repo ihaleleri başlatmıştı.