Nahçivan'a THY damgası

Türk Cumhuriyetleri arasında Türkiye ile fiziki bağlantısı bulunan tek toprak parçası Nahçivan Özerk Cumhuriyeti, 15 kilometrelik sınırı ve 'sınırsız' ikili ilişkileriyle dikkat çekiyor. İran'la 176, Ermenistan'la 224 km sınıra sahip bölgenin Azerbaycan ile kara bağlantısı ise bulunmuyor. Hava bağlantısı ile Bakü-Nahçivan siyasi ve ekonomik ilişkileri sürdürülürken en büyük katkıyı ise Türk Hava Yolları (THY) yapmış durumda. İran ve Azerbaycan ile birlikte Türkiye'nin THY vasıtasıyla bu bölgede olması ekonomik ilişkileri perçinlemiş görünüyor.

Nahçivan halkı ile Türkiye'yi buluşturan, 26 Haziran 2010'da seferlerine başlayan THY'nin Nahçivan Müdürü Gökhan Hacıibrahimoğlu, Anadolujet'in bölgeye yaptığı seferlerin iki ülke arasındaki ekonomik ve kültürel bağı daha da güçlendirdiğinin altını çizdi.

“Uçaklarımız sefer başlangıcından itibaren gerek Türkiye gerekse Nahçivan halkı tarafından büyük ilgi görüyor” diyen Hacıibrahimoğlu şöyle devam etti: “Türkiye'den genellikle sağlık turizmi için geliyorlar. Tuz dağları oyularak Tuzdağ otelleri yapılmış. Burada astım ve bronşit hastaları tedavi ediliyor. Tuz mağarası astım, bronşit ve alerji için faydalı sonuç veriyor.” Hacıib-rahimoğlu şunlara vurgu yaptı: “Türkiye'ye gelenler bavul ticareti yapıyor. İstanbul'dan alınan özellikle tekstil ürünleri Nahçivan mağazalarında satılıyor. Yaz boyu haftada 3 frekans olarak icra edilen hattımız kış döneminde haftada 2 frekans devam etmekte fakat 30 Mayıs 2011'den itibaren tekrar haftada 3 frekans olarak planlanlandı. Şuan Çarşamba ve Cumartesi olarak seferlerimiz düzenlenmektedir. Haziran'da açılan Nahçivan hattında Haziran-Aralık arası 7 ay boyunca gerçekleşen toplam 150 seferde yaklaşık 17.000 yolcu taşındı. Hedefimiz, yılda 50 bin yolcuya ulaşmak'

Türk Hava Yolları (THY) Nahçıvan Müdürü Gökhan Hacıibrahimoğlu, Nahçivan ile Türkiye arasında ticari faaliyetlerin her geçen gün artan sefer sayılarıyla daha da pekişeceğine dikkat çekti. Hacıibrahimoğlu, Türkiye'den Nahçıvan'a gelen yolcuların genellikle iş adamları olduğunun altını çizerken Türkiye olarak Özerk Cumhuriyet'e verdikleri katkının halk tarafından da büyük bir ilgiyle takip edildiğine vurgu yaptı.

“İki ülke arasında seferler artarken, kardeşlik duyguları da artacaktır” diyen Hacıibrahimoğlu, “İşadamlarımıza da büyük görevler düşüyor. Burada tarihi, turistik ve kültürel potansiyel kadar ekonomik imkanlar da söz konusu. Bu imkanın iyi değerlendirilmesi gerekli” dedi.

Sebze-meyve pazarında Türk portakallarına daha çok rastlanıyor. Ordubat yöresine ait bir adet limonun 14 lira olması ise Nahçivan genelinde adeta gelenek olmuş durumda. Kokusuyla tanınan limonlar hediyelik olarak da götürülebiliyor. AVM'nin olmadığı Nahçivan'da Türk tekstilinin payı büyük. Karasal iklime sahip olan ülkede sebze meyve ihti-yacını yerleşik Türkler, Dilucu sınır kapısından girip çıkışlarla karşılıyor. Türk portakalının tezgahtaki fiyatı ise Türk parasıyla 3 milyona yaklaşıyor.

Türkiye'nin Nahçivan Başkonsolosu Ayhan Enginar, 1992'den beri ticari ilişkilerin ivme kazandığına dikkat çekiyor.Süleyman Demirel- Haydar Aliyev ile başlayan sıcak ilişkilerin 2008'de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, 2009'da ise Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile zirve yaptığını belirten Enginar şunlara vurgu yapıyor: “24 Haziran 2010'da Anadolu Jet'le THY seferberi başladı.Bu hizmet iki toplumu daha da kaynaştırdı. Bakü-Tiflis-Kars tren yolu projesi ile İpek Yolu'nun ayağı için zemin oluşturulurken, Kars-Iğdır-Nahçivan hattının 2012'de tamamlanması gibi bir durumda Çin'den Londra'ya kadar İpek Yolu devreye girmiş olacak. Enerji Bakanımız Taner Yıldız ve Devlet Bakanımız Zafer Çağlayan'ın bölgeye ticari açıdan ilgileri yoğun. Türkiye'nin ticaretteki ağırlığı yüzde 40'ları buluyor.”

İpek ve dokuma yönünden zengin Nahçivan'ın Ordubat bölgesinde daha önce Türk işadamlarına çağrı yaptıklarını söyleyen Nahçivanlı işletmeciler çağrılarına uyulmadığını, hammadde yönünden zengin bölgeye Türklerin gelmesi ile ticaretin daha da artacağına vurgu yaparken, daha önce yatırımda bulunan Türkler'in turizm, inşaat, hizmet sektörü, gıda ve madencilikte önemli bir pay aldıklarına da dikkat çektiler. Nahçivan'da tüm köylerde evlere kadar doğalgaz enerji olarak kullanılıyor.

Tarihi İpek Yolu'nun üzerinde bulunan Nahçivan, 1991'de Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığının ardından bu ülkenin ayrılmaz parçası olarak Özerk Cumhuriyet şeklinde varlığını sürdürüyor. Atatürk'ün 'Türk Kapısı' olarak nitelendirdiği Nahçıvan'ın 15 km'lik sınırı Atatürk tarafından İran'dan 120 bin altın karşılığında alındı. Maden suyu, soda ve tuz yönünden zengin Nahçivan'ın 400 bin nüfusu var ve yüzde 99.9'u Müslüman. Haydar Aliyev Müzesi, Mümine Hatun Türbesi, Halı Müzesi, Nuh Peygamber'in Kabri, Batabat Gölü Nahçivan'ın kültürel varlıklarından.

Çin'den getirilen otomomobil parçaları Nahçivan'daki fabrikada kalıbından, üretim aşamasına kadar işlenerek yerel bir araç elde ediliyor. Teknolojiyi ön plana çıkarmadan, bölgedeki işsizliği indirmek adına insan elinin yoğunlukta olduğu bir üretim süreciyle 'NAZ LIFAN' markası Nahçivan'da sokakları doldurmuş vaziyette. Nahçivan trafiğinde Hyundai ve Toyota'dan sonra Lada markasına sık rastlanıyor.

Benzinin litresi 1 liraya yakın. Mazot ise 80 kuruş. Bölgede doğalgaz ve petrolün varlığı önemli rol oynuyor. Genelde İran ve Bakü'den tedarik edilen enerji ihtiyacını daha önceleri Türkiye karşılamakta idi. Yaklaşık 170 milyon dolar civarındaki eski dönem enerji borcunu Nahçivan şimdi Türkiye'ye, kurmuş olduğu doğalgaz çevrim santrali kanalıyla elektrik vererek ödüyor. Kuzey Doğu Anadolu bölgesinin elektrik ihtiyacında Nahçivan'ın ağırlığı var. Aras nehri boyunca Hidro Elektrik Santralleri'nin varlığı ise bölge için önemli bir enerji kaynağı. Kasaplarda et fiyatı iç ette 7 lira bunun dışında hangi tür et olursa olsun 14 liraya satılıyor.