Ne olacak bu sivri biberin hali?

İstanbul Ticaret Odası'nın (İTO) dün açıklanan fiyat indeksinde, temmuz ayında en çok fiyat artışının yüzde 18,58 ile biberde yaşandığı bildirildi. Temmuz ayı fiyatlarına bakıldığında, biberin market fiyatı 2,96 olarak görünüyor. Ancak, önceki gün de Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin (TZOB) gıda fiyatları ve aylık fiyat değişimlerine ilişkin açıklamasında, temmuzda, sivri biber yüzde 26,8'le fiyatı en düşük ürün olarak gösterildi. Biberdeki bu bilmece, en çok tüketiciye yansırken, halden markete kadar geçen süreçte, sivri biberin fiyatı da tam 7,5 kat artıyor.

Türkiye Ziraat Odası Birlikleri yetkilileri, araştırmalarını Türkiye genelini baz alarak yaptıkları için bu şekilde zıt bir sonucun ortaya çıkabileceğini söylerken, ortalamanın içinde üretici, hal, pazar ve market fiyatlarının olduğunu belirttiler.

İTO yetkilileri ise, mevcut araştırmanın İstanbul'un 20 bölgesinde çıkan pazar ve market fiyatları olduğunu söylerken, tamamiyle markete yansıyan fiyatları baz aldıklarını kaydettiler.

TZOB, araştırma verilerini, üretici ve hal fiyatlarını da dahil ederek aldığı için, biberin Türkiye genelinde fiyat artışı daha düşük yansıyor. Ancak İTO'nun verilerine bakıldığında, pazar ve market fiyatları değerlendirmeleri ile elde edilen sonuçlar biberin fiyatını daha yüksek gösteriyor. TZOB araştırmasına göre, bugün sivri biberin üretici fiyatı 1,25 lira, market fiyatı ise 1,55 lira. İTO indeksinde ise, biberin temmuzdaki fiyatı 2,96 lira. Durumu böyle olunca, halde 30-40 kuruştan verilen sivri biber, son tüketiciye gelene kadar yaklaşık 3 lirayı buluyor. Bunun denetimsizlikten kaynaklandığını belirten yetkililer ise, duruma acil çözüm bulunmasından yana.

İTO yetkilileri, ise, konunun tamamen ürünün markete gelene kadar geçen süreçte aracılardan kaynaklandığını ifade ederken, bu konunun Hal Yasası'yla da alakalı olduğunu belirttiler. Hal Yasası'na karşı olunduğunu ancak yasanın bugün gelinen noktayı önlemek için bir adım niteliği taşıdığının altını çizen yetkililer, özellikle İstanbul genelindeki denetimsizliğe çözüm bulunulması gerektiğini belirtti. Mart ayında TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen Hal Yasası kapsamında, komisyoncuların satış bedeli üzerinden alacakları komisyon oranı, yüzde 8'i aşmamak üzere, taraflarca serbestçe tespit edileceği açıklanmıştı. Getirilen bu kotayla fiyatların da ucuzlayacağı yönünde söylentiler vardı. Yasa'nın komisyoncularla ilgili diğer kıstasları ise şöyle: "Bakanlık, bu oranı yarıya kadar indirmeye yetkili olacak. Fiilen aracılık hizmeti verilmedikçe, komisyon ücreti alınamayacak. Komisyoncular, teslim aldıkları malları cinslerine, doğal özelliklerine, standartlarına, gıda güvenilirliğine ve kalitesine ilişkin şartlara göre özenle korumak ve gerekli bilgileri vermek, kanuni kesintileri satış bedelinden düştükten sonra mal bedelini satış tarihinden itibaren 15 iş günü içinde üreticiye veya üretici örgütüne ödeyecek."

Türkiye Sebze ve Meyveciler Komisyonu Başkan Yardımcısı Metin Er, bu durumun tamamiyle serbest ticaret ekonomisinden kaynaklandığını belirterek, bunun altında korkunç bir denetimsizlik yattığını söyledi. Er, son dönemde sebze ve meyve fiyatlarında düşüş görüldüğünün altını çizerken, İstanbul genelinde biberde yaşanan fiyat artışının ise, tamamen İstanbul'un talihsizliği olduğunu belirtti. TZOB'un yaptığı araştırmanın doğru olduğunun altını çizen Er, İTO fiyat nideksinde yer alan bu zıt sonucun ise, marketlerin yüksek fiyatlı etiketlerinden kaynaklandığının altını çizdi. Er, "Bu korkunç bir denetimsizliktir. Bir an önce markete yansıyan fiyatlara bir denetim getirilmeli ve çözüm bulunmalı" dedi.