Özal: Hürriyet Demirel: Sevgi Sezer: Gönenç

8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal ile birlikte “sivil cumhurbaşkanları” dönemine geçilirken, Cumhurbaşkanları yemin töreninde yaptıkları konuşmada nasıl bir cumhurbaşkanı olacaklarının da işaretlerini verdiler.

Özal üç hürriyeti önpalana çıkardığı konuşmasında Türkiye'nin 21.Yüz yıldaki vizyonundan söz ederken, Demirel, Cumhurbaşkanlığı makamını,”Sevgi pınarı” olarak nitelendirmişti. Sezer ise konuşmasında hukukun üstünlüğüne vurgu yaparak polis devleti uygulamalarına son verilmesi için mücadele edeceğini kaydetmişti. İşte 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e gelinceye kadar Özal, Demirel ve Sezer'in yaptığı konuşmalardan çarpıcı bölümler:

31 Ekim 1989 tarihinde Cumhurbaşkanı seçilen Turgut Özal, 7.Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in görev süresini doldurması için 9 Kasım tarihine kadar beklemek zorunda kaldı.

Muhalefet partileri DYP ile SHP'nin katılmadığı yemin töreninde, “Canım pahasına da olsa yeminime sadık kalacağım” diyen Özal, konuşmasında hoşgörü ve tolerans çağrısı yaptı.

Konuşmasında “Üç hürriyet” kavramını Türkiye'nin gündemine taşıyan Özal şunları söylemişti: “21. Yüzyıla doğru giderken, üç büyük, üç temel hürriyeti geliştirmenin, sımsıkı korumanın uygar dünyanın önde gelen devletlerinden biri olmamızın vazgeçilmez şartı olduğunu görmeliyiz.

Bu üç hürriyetten birincisi: Düşünce hürriyetidir.

Düşünme kabiliyeti çeşitli yollarla engellenen, düşündüğünü söylemeyen, düşünceye saygıyı öğrenemeyen bir toplumun ilerlemesine imkan ve ihtimal yoktur. Eğer, düşünce hürriyeti, düşünceyi ifade hürriyeti ve düşünceye saygı bilinci oluşmazsa, işte o zaman kutuplaşmalar, kamplaşmalar, bölünme ve parçalanmalar da doğar.

İkinci hürriyet ise, evrensel kapsamda ve evrensel anlamda, insanın, insana duyduğu sevginin, saygının simgesi ve göstergesidir. Bu hürriyet de, evrensel anlamda din ve vicdan hürriyetidir.

Din ve vicdan hürriyeti Din ve vicdan hürriyetinin de tek bir güvencesi vardır: Laiklik. Bu iki temel kavram birbirlerinin varlık nedenidir. Ve her biri bir diğerinin koruyucusudur.

Ve üçüncü büyük hürriyet: Teşebbüs hürriyetidir. Uygar bir rekabet ortamı içinde insanların daha çok çalışma, daha çok kazanma isteklerinin önüne engel konulmamalıdır. Asla yasakçılığa sapmamak, devlet müdahaleciliğini şartların el verdiği oranda, asgari seviyede tutmak kalkınmanın ilk ve temel gereğidir.

16 Mayıs 1993 tarihinde seçilen 9.Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Özal'ın vefatı nedeniyle aynı gün yemin ederek göreve başlamıştı. Demirel'in yemin törenine, Özal'ın cumhurbaşkanı seçilmesini protesto ettiği için ANAP Grubu da aynı şekilde karşılık vererek katılmamıştı.

Demirel yemin töreninde yaptığı konuşmada, “Cumhurbaşkanlığı bir sevgi pınarıdır, bir muhabbet pınarıdır ve bir güven abidesidir” demişti.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yaşanan krizlere göndermede bulunan Demirel şunları söylemişti: “Cumhurbaşkanı seçimi, geçmişte zaman zaman sorunlu olmuş, hatta, demokratik kuralların dışına bile taşmıştır. Böyle yüce bir makamın büyük bir sükunet içerisinde ve demokratik kurallara uygun olarak, hiçbir sorun çıkmadan doldurulabilmiş olması, Türk demokrasisinin zaferidir.”

7 yıl 104 gün süren Cumhurbaşkanlığı süresinde “Gönenç” kelimesini literatüre kazandıran 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, “Ulus egemenliğinden kaynaklanan her görevin temel amacı ve özü, ulusun mutluluğunu gönencini yükseltmektir” demişti.

5 Mayıs tarihinde seçilen ancak Demirel'in görev süresinin dolması için 11 gün beklemek zorunda kalan Sezer, konuşmasında “polis devleti” anlayışına yönelik eleştirilerde bulunmuştu: “Siyasal yaşamımızın dokusuna çağdaş demokrasiyi, devlet yapımızın dokusuna da hukuk devleti ilkesini yerleştirme görevimizi daha fazla geciktirmemeliyiz. Polis devletini çağrıştıran yapı ve uygulamaları terk etmeden, çağdaş toplumun gereksinmelerini karşılayamayız. Cumhurbaşkanlığı, bu dönüşüm ve gelişmenin sağlanmasına önem verecektir. Demokrasi ve hukuk devleti ilkesine uygun eylem ve işlemler, ulusal verimliliği ve ulusal mutluluğu da artıracaktır.”