Perakende ve otomotiv pazarına kredi freni

Ekonomi yönetiminin Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde cari açığı azaltmak için tüketimi kısma stratejisi çerçevesinde BDDK''nın kredi kartları ve tüketici kredisi kullanımına dönük yapacağını açıkladığı sınırlandırmaların, en çok ithal ağırlıklı olan otomotiv ve tüketici elektroniğinde hissedilmesi bekleniyor. Beyaz eşya şirketlerinin kredi kartı yerine senetli satışlara yönelerek daralmayı aşabileceği belirtilirken; mevcut durumda zaten taksitlendirme yapmayan gıda perakendesinde de bir etkilenme beklenmiyor. Taksit sayısı büyük oranda sınırlandırılacak tüketici elektroniğinde ise daraltıcı etkinin daha fazla olması bekleniyor. Otomobilde ise peşinatın yükseltilmesi şeklinde getirilen düzenleme ithal ağırlığı yüzde 80''i bulan pazarda etkili olacak.

Ak Yatırım Analisti Bertuğ Tüzün, ''Pazar lideri konumundaki Arçelik''in iç satışlarının yaklaşık yarısı senetle, geri kalanı kredi kartıyla yapılıyor. 12 taksit sınırlandırması bizce bu makul ve pazarı çok fazla etkilemeyecektir. Ancak yine de talepte bir dengesizlik olursa, Arçelik satışların bir kısmını daha senetli satışlara yönlendirebilir'' dedi ve ekledi: ''Şirketin 3 bin civarı bayisi var ve bunlar senetli satış yapıyor. Dolayısıyla şirketin tüketici finansmanı ağı kuvvetli. Eğer talep tarafında zayıflama olursa, senetli satışların şu anda yüzde 50 olan payı yukarı çıkabilir'' dedi.

Bununla birlikte, hali hazırda 24-36 aya varan taksitler yapabilen tüketici elektroniğinde taksit sayısının düşürülmesinin Teknosa başta olmak üzere pazar oyuncularını olumsuz etkilemesi öngörülüyor. Teknosa, uygulamanın kısa vadede genel tüketici talebini olumsuz etkileyebileceğini açıkladı. Teknosa''nın satışlarının yüzde 84''ünü kredi kartıyla gerçekleştirdiğine dikket çekilirken, GSM operatörlerinin kontratlı cihaz satışlarını artırarak bu şirketleri olumlu destekleyebileceği kaydedildi.

Beyaz eşyaya getirilen kredi kartına 12 taksit sınırlaması ise, makul bir süre olarak değerlendirilirken; uygulamanın iç talebe önemli bir etkisi öngörülmüyor. Bununla birlikte, talepte yaşanabilecek olası bir daralma tehdidini sektörün kredi kartı yerine senetli satışlara yönelerek aşabileceği ifade ediliyor. Beyaz eşyada özellikle Anadolu''da ''tüketici finansmanı'' olarak nitelenen senetli satışların zaten çok yaygın olduğuna işaret ediliyor.

İş Yatırım Analisti İlyas Urgancı ise, ''Gıda perakendesinde zaten taksit uygulaması yapılmıyordu. Bu nedenle yeni düzenlemelerin gıda perakendecilerine olumsuz bir etkisi beklenmiyor'' dedi ve ekledi: ''Giyim perakendesinde ise sektörde ortalama taksit sayısı 6. BIST şirketlerinden Boyner''e baktığımızda da, ortalama taksit sayısının 6 olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla 9 aylık taksit sınırlandırmasının bu tarafta da büyük etki yaratmayacağını düşünüyorum.''

BDDK''nın kredi kartı ve kredilerde taksit sınırlamasında taslak içeriğinin netleşmesinden sonra hisse senedi piyasasında da yüzde 2,55 kayıpla Teknosa öne çıktı.Ülker ve Carrefour hisseleri de dünü yaklaşık yüzde 2 değer kaybıyla sonlandırdı. Bimeks yüzde 2, Ford Otosan hisseleri yüzde 2, Tofaş hisseleri ise yüzde 3,61 değer kaybetti.

Otomotiv Distribütörler Derneği Genel Koordinatörü Hayri Erce, ''Kredi kartı taksit sınırlamaları kar topu etkisi yapacak. Malını satamayan işi için ticari araç veya kendisi için özel araç alamayacak. 2014 zaten zor bir yıl olacak. Büyüme tahminleri geriye doğru revize ediliyor. İhracat imkanı azalacak'' diye konuştu.

BDDK Başkanı Mukim Öztekin, kredi kartında genel taksit sayısını 9 ayla sınırlandıran düzenlemenin yıl başından önce yürürlüğe girmesini beklediklerini söyledi. Ziraat Bankası''nın 150. Kuruluş Yılı resepsiyonunda soruları yanıtlayan Öztekin, 9 ay sınırlandırmasının ''taksit erteleme de dahil'' olarak değerlendirilmesi gerektiğini de ifade etti.