Piyasa ayıklanıyor özdenetim yayılıyor

Gıda ürünleri ile ilgili olarak gündeme gelen spekülasyonlar, bu ürünleri tüketiciye ulaştıran perakendecileri yeni tedbirler almaya yönlendiriyor. İstanbul İstanbul Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Perakendeciler Derneği (PERDER) tarafından geçen yıl başlatılan 'Özdenetim' uygulamasının tüm Türkiye'de yaygınlaştırılmasının gündeme alındığı belirtildi. İstanbul PERDER Başkanı Reşat Narman, söz konusu proje kapsamında Kontrollab ünvanlı özel bir laboratuvarla anlaştıklarını ve 43 üyeye ait 300 mağazada rafa konulan ürünleri ortaklaşa denetledikleri bilgisini verdi.

Öte yandan, Tarım Bakanlığı da son yapılan denetimlerde bozuk çıkan, olumsuz olan pek çok ürünü imha ederken, üretici firmanın iznini de iptal etti.

Tarım ve Köy işleri Bakanlığı'nın, “Yediğine İçtiğine Dikkat Et, Güvenilir Gıda Tüket” kampanyasına uygun olarak hayata geçirilen proje kapsamında periyodik olarak birçok ürünün teste tabi tutulduğunu belirten Reşat Narman, şöyle devam etti: "Bu uygulamayla test sonuçlarını bütün üye işyerleriyle paylaştık. Böylelikle riskli ürünlerin 300 mağazada rafa girmesini önledik, girmişse de derhal kaldırılmasını sağladık. Sistemi, 'Burada kontrol var' ilanlarıyla tüketicimize de duyurduk ve olumlu tepkiler aldık."

İstanbul'daki uygulama sonuçlarının bağlı bulundukları Türkiye Perakende Federasyonu (TPF) tarafından da yakından izlendiğini anlatan Reşat Narman, "TPF, bu yılın son çeyreğinde İstanbul sonuçlarını değerlendirecek ve önümüzdeki dönemde TPF'nunun tüm Türkiye'deki üye işyerlerinde uygulanması için karar verecek" diye konuştu. Reşat Narman, projenin ilerleyen aşamalarında TÜBİTAK'la da işbirliği yapabileceklerini kaydetti.

Kontrollab Laboratuvar Müdürü Dr.Can Demir, İstanbul PERDER ile yapılan işbirliği kapsamında İstanbul PERDER Üyesi marketlerde satışa sunulacak gıdaların öncelikle sağlık kriterleri olmak üzere Türk Gıda Kodeksine uygunluğunu denetlediklerini kaydetti. Dr. Can Demir, proje kapsamında gıda üretim alanları dahil olmak üzere çok geniş kapsamlı bir denetim yaptıkları bilgisini verdi.

Uzmanların verdiği bilgiye göre Türkiye perakende zincirinde kalite güvence sistemi için ortak bir standart şart. Bunun için de en uygunu İngiltere'deki BRC (British Retail Consortium - Birleşik Perakende Konsorsiyomu) modeli. Buna göre bir üretici BRC'den ürünüyle ilgili bir belge aldığında bütün zincirlere girebiliyor, her zincir için ayrıca bir teste gerek kalmıyor. Esasında PERDER'in geliştirdiği model, bunun ilk adımı. Sistemin tüm Türkiye'deki perakendeyi kapsaması için Türk Standartları Enstitüsü'nün (TSE) görevlendirilebileceği belirtiliyor. Böylelikle her bir perakende zincirinin kendi bünyesinde test laboratuvarı kurmasına gerek olmayacağı belirtiliyor. Her perakendecinin ayrı bir yapılanmaya gitmesi, perakendeciler kadar üreticiler için de zor olacak. Çünkü bir üreticici, her perakendeci için ayrı ayrı belgeler çıkarmak durumunda kalacak. Oysa ortak yapılanmanın yaygınlaşması halinde bir üretici, ürünüyle ilgili aldığı bir belge ile Türkiye'nin herhangi bir yerindeki bir zincirin rafına kolaylıkla girebilecek.

Ortaya çıkan son gıda felaketinden sonra, denetimler de devam ediyor. Tarım Bakanlığı yetkililerinden alınan bilgiye göre, denetimlerin kanunların vermiş olduğu ölçüde sürdürüldüğü belirtildi. Azami bir yetkinlik ve özveri ile denetimlerin yapıldığı belirten yetkililer, gıda güvenliğindenki iyileştirmelere bağlı olarak AB normlarına yaklaşıldığını ifade etti. Cezalar da aynı şekilde olumsuzluk tespit edildiği anda, yasaların vermiş olduğu ölçüde uygulanıyor. Konuyla ilgili net bir açıklama yapmak istemeyn yetkililer, son yapğılan gıda denetiminde bin 168 üründe olumsuzluk tespit edildiğini ve bunlarla ilgili 6,5 milyon lira idari para cezası kesildiğini söyledi. Söz konusu ürünlerin imha edildiğini ifade eden yetkililer, bunu üreten firmaların da izinlerinin iptal edildiğini kaydetti. Tarım Bakanlığı yetkilileri, üretici firmaların ismini mahkeme kararı gerektiği için açıklamayacağını duyurdu. Öte yandan, Meclis'te 13 Haziran'da çıkan ve kasım ayı içinde yürürlüğe girecek olan Veteriner hizmetleri, bitki sağlığı ve gıda güvenliği ile ilgili kanun kapsamında, tüketicilerin lehine sonuçlar alınması bekleniyor.