Referandum başka, parti oyları başka

CHP, 12 Eylül referandumunda TRT'nin yanlı yayın yaptığı iddiası ile yaptığı suç duyurusunun ardından açılan davadan adeta 'referandum dersi' aldı. CHP'nin açtığı davayı reddeden mahkeme TRT çalışanlarını da beraat ettirdi. Davayı geçen hafta karara bağlayan Ankara 9. Asliye Ceza Mahkemesi TRT 1 Koordinatörü Bülent Ata, TRT Haber Koordinatörü Ali Ahmet Böken ve Kürtçe yayın yapan TRT 6 Koordinatörü Fetullah Kırşan'ın beraat ettirken, kararında mahkeme ilginç görüşlere yer verdi.

CHP'nin ve CHP Zonguldak Milletvekili Ali İhsan Köktürk'ün davaya taraf olma talebini mahkeme "referandumda bir partiye oy verilmediği, verilen oyların hangi partiye ait olduğunun tespit edilemeyeceği" gerekçesiyle kabul etmedi. Kararda, referandumda halkın bir siyasi partiye oy vermediği, kendi geleceğiyle ilgili "evet" veya "hayır" şeklinde bir karar verdiği, insanların referandumda daha önce oy verdiği ve desteklediği parti ile farklı düşünebileceği vurgulandı.

Kararda, seçmenlerin referandumda verecekleri kararlarda, siyasi partiler, sivil toplum örgütlerinin görüşlerinin yanında gazete ve televizyonlardaki haberlerle bilgilendikleri anlatılırken, sivil toplum kuruluşları ve gazetecilerin televizyon programlarında görüşlerini açıklamasıve tartışmasının referandum öncesi olması gereken bir uygulama olduğuna işaret edildi. Kararda şu ifadeler yer aldı:

Referandumda halkın iradesi doğrudan doğruya sandığa yansımaktadır. Amaç, referanduma siyaseti katmamak, seçmenin yaşadığı ülke ve geleceği için uygun gördüğü görüşü desteklemesini temindir. Siyasi partinin görüşleri o zamana kadar o partiye oy ya da gönül veren seçmeni bağlamaz. O partiye o zamana kadar, oy veren seçmen, çok önemli gördüğü bu meselede partiden farklı düşünebilir. Öte yandan referanduma sunulan konu hakkında görüşünü bildirmesi için yayına davet edilen kişilerin, görüşlerini halkla paylaşmasına uygun ortam yaratılması, yayında tarafsızlık ilkesine aykırı kabul edilemez.

Yayınlarda, daha fazla kişinin evet yönünde görüş bildirmesi bir bakıma referandum sonucunun önceki yansımalarıdır. Başka anlatımla referandumda hayıra nazaran evet oyu daha fazla çıktığına göre daha önce çağrılan kişilerin daha fazla evet yönünde görüş bildirmesi de doğaldır. Dolayısıyla bu hal, TCK 257 maddesinde belirtilen görevi kötüye kullanma suçu kabul edilemez.