Sanığı aldatmak ve ilaç vermek yasak

EVİN GÖKTAŞ / ANKARA

Polis Akademisi Öğretim Üyeleri Doç. Dr. Cumhur Şahin ile Doç. Dr. M. Bedri Yılmaz tarafından verilen seminerde, "Gözaltındaki sanığa kötü davranma, işkence yapma, ilaç verme, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz" denildi.

Seminerde, şüpheli veya sanığın nasıl ve kimler tarafından yakalanabileceği anlatılırken, "Yakalanan kişiye derhal hakları bildirilir. Bu şekilde yakalananlar haklarında tanzim edilecek evrakla birlikte savcılığa sevkedilir" denildi.

Yeni CMK'a göre yakalanan kişiler savcılığa bildirilecek. Savcı, serbest bırakmadığı takdirde hakkındaki işlemlerin tamamlanması için zanlı 24 saat süre ile gözaltında tutulacak. Yeni CMK'da, "Geceleyin herkesin girip çıkabileceği yerler, suçluların toplandığı mahaller, gizli kumar mahalleri, suç aletlerinin saklandığı yerler"de geceleyin arama yapılamayacağı bildiriliyor. Aramada esnasında, konut ve iş yeri sahibi de hazır bulunacak. El koyma yetkisi hakime ait olacak.

Seminerde dile getirilen CMK'daki diğer yeniliklere göre, "devlet sırrı" niteliğindeki bilgiler, mahkemeye karşı gizli tutulamayacak. Bu tür bilgileri içeren belgeleri, sadece mahkeme incelenebilecek. CMK'daki diğer değişiklikler ise özetle şöyle:

Tanıklar davetiye, telefon, telgraf, faks, elektronik posta aracılığıyla tanıklık yapmaya çağrılacak.

Çocuklar ve akıl hastaları, görüşlerini ifade edebildikleri kadar tanıklık yapabilecekler.

Tanıklıktan sonra kişinin kimliğinin saklı tutulması veya güvenliğinin sağlanması için tedbir alınacak.

Üst sınırı 2 yıldan az hapis gerektiren suçlarda kişi üzerinde beden muayenesi yapılmayacak. Kadın mahkumun muayenesi, istemi halinde ve imkanlar elverdiğindebir kadın doktor tarafından yapılacak.

Sadece adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı 2 yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilmeyecek.

Ağır cezalı işlerde, tutukluluk süresi en çok 2 yıl olacak. Üst sınırı 3 yıla kadar hapis gerektiren bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, tutuklanma yerine, adli kontrol altına alınması mümkün olacak.

Adli kolluk görevlileri,savcının adli görevlerine dair emirlerini yapacak.

CMK'da, eski kanuna göre polisin en fazla yetkisini sınırlayan düzenlemeler, ifade ve sorguyla ilgili maddelerde yapıldı. Yeni CMK'ya göre, şüpheli veya sanığın ifadesinin alınması ve sorguya çekilmesinde şu hususlara uyulacak:

Sanık, kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplamakla yükümlü olacak.

Sanığın, avukat seçme hakkının bulunduğu ve onun hukuki yardımdan yararlanabileceği, avukatın sorguda bulunabileceği bildirilecek.

Avukat seçecek durumda olmaması halinde, kendisine baro tarafından bir avukat görevlendirilecek. Gözaltındaki kişi, yakınlarına derhal bildirilecek. Suç hakkında açıklamada bulunmama hakkının olduğu hatırlatılacak.

Sanık, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebilecek.

İfade verenin veya sorguya çekilenin kişisel veya ekonomik durumu hakkında bilgi alınacak.

İfade ve sorgular tutanağa bağlanacak.

Sanığın hür iradesini engelleyici nitelikte kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, bazı araçları kullanma gibi müdahaleler yapılmayacak.

Sanığa, kanuna aykırı bir yarar vaat edilemeyecek. Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemeyecek. Deliller, ancak elde edenin mahkum olmasında kullanılacak.

Avukat hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hakim veya mahkeme huzurunda sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme bağlanamayacak.

Emniyet Genel Müdürlüğü Güvenlik Daire Başkanlığı'nca hazırlanan broşürde, "toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılması" anlatıldı. Broşürde yer alan bilgilere göre, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak usuller 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nda belirtiliyor. Genel yollar ile parklarda, mabetlerde, kamu hizmeti görülen bina ve tesislerde ve bunların eklentilerinde ve TBMM'ye 1 kilometre uzaklıktaki alan içinde toplantı yapılamıyor, şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşleri düzenlenemiyor. Genel meydanlardaki toplantılarda ise halkın, ulaşım araçlarının gelip geçmesini sağlamak üzere valilikler ve kaymakamlıklarca yapılacak düzenlemelere uyulması zorunlu tutuluyor. Toplantı yerinin nerede olacağının valilik veya kaymakamlığa bildirilmesi gerekiyor.

----------------- imza------------------