'Serbest dolaşım'a karşı mülteci kozu

DUYGU GÜVENÇ / ANKARA

Transit ülke olduğu için her yıl yüz binlerce mültecinin güzergahında yer alan Türkiye, AB'den, mülteci yükünü paylaşmasını istedi ve mülteci ülkesi olmayı reddetti. Bu nedenle, AB'nin müzakereler sırasında kurulmasını istediği sivil iltica ve göç bürolarına ilişkin Eylem Planı askıya alınarak, Bakanlar Kurulu gündemine getirilmesi planı ertelendi.

Türkiye'nin adaylığının kabul edildiği Helsinki Zirvesi'nden bu yana AB üyesi ülkelerle sürdürülen eşleştirme projelerinden ilki olan İltica ve Göç Eşleştirme Projesi, geçtiğimiz hafta tamamlandı. İngiltere ve Danimarka'nın destek verdiği, İçişleri Bakanlığı ile AB Komisyonu Ankara Temsilciliği tarafından sürdürülen projenin ardından, İçişleri Bakanlığı da bir Eylem Planı hazırladı. Eylem Planı'nda, BM 1951 Cenevre Sözleşmesi'nde yer alan coğrafi kısıtlamanın, 2012'den sonra, AB'nin de taahhütlerini yerine getirmesi halinde kaldırılacağı belirtildi. Türkiye, üyeliğin ardından serbest dolaşımın sağlanması ve muhtemel göçmen akımına karşı Türkiye'nin sorumluluğunun paylaşılması halinde kısıtlamayı kaldıracağını Eylem Planı'na koydu.

İltica ve göç bürolarında görev alacak kişilerin polis olması ve AB sürecinde oluşturulacak sınır polis merkezlerinde görev alması önerildi. Asker, polis ve sahil güvenlik tarafından korunan Türkiye'nin sınırları, AB'ye üyelik sürecinde tamamen sınır polisine devredilecek.

AB'ye geçen birçok mültecinin uğrak noktası olan Türkiye, her yıl AB'ye geçen 500 bin mülteciden 200 bininin geçiş ülkesi. AB, 500 bin kişiden yılda sadece 20-25 binine mülteci statüsü verirken, diğer sığınmacıları sınırdışı ediyor. Bu sığınmacılar, AB üyesi ülkelerin imza attığı, Dublin Sözleşmesi ve EURODAK Parmak İzi Tüzüğü'ne göre, ilk geçiş ülkesine geri gönderiliyor. Ayrıca sığınmacının ilk geçiş ülkesi, ilk başvuru için de temel oluşturuyor. Türkiye, AB üyesi olduğu gün bu sözleşmeleri resmen kabul etmek zorunda. Müzakere sürecinin başlamasının ardından Türkiye'nin de bir çekim merkezi haline gelmesi bekleniyor. AB, yaşlı nüfusu nedeniyle göç alırken, Türkiye, nüfus göçüne ihtiyaç duymuyor.

Bakanlar Kurulu'nda onaylanması beklenen Eylem Planı'nda şu düzenlemeler yer alıyor:

AB müktesebatına uyum çerçevesinde, yeni bir göç kanunu gelecek yıl çıkarılacak.

Yedi bölgede oluşturulacak iltica başvuru bürolarının yanısıra, sığınma merkezleri oluşturulacak.

Bilgisayar ağı ile sığınmacının verdiği bilgiler kontrol edilecek. Başvurular video sistemiyle kaydedilecek.

Vize, sınır güvenliği, pasaport gibi alanlarda AB müktesabatına uyum sağlanacak. Mülteciler için bütçeden ödenek ayrılacak.

Kimlere mülteci statüsü verileceği konusunda bir sistem oluşturulacak. Mülteci kabul şartları belirlenecek.

Sığınmacı olarak 10 gün içerisinde başvurmayanların haklarını kaybetmemesi için esnek bir yapı oluşturulacak. Sığınmacılara barınmanın yanısıra sağlık ve eğitim hizmeti sağlanacak; çalışma izni verilecek.

----------------- imza------------------