Sivil savunmaya yok vurguncuya var

Marmara Bölgesi'ndeki depremde, büyük bir acizlik içinde kalan Sivil Savunma Genel Müdürlüğü'ne, 1999 yılında yaklaşık 3 trilyon liralık kaynak ayırarak, kurumun elini kolunu bağlayan hükümetin, kamu bankalarındaki trilyonluk kredilere seyirci kaldığı ortaya çıktı. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu müfettişlerinin, Halk Bankası'nın 1997 ve 1998 yılı hesaplarına ilişkin TBMM için hazırladığı raporda, banka kaynaklarının batmakta olan firmalara adeta peşkeş çekildiği kaydedildi. Raporda, 55. hükümet döneminde, banka yönetiminin, mali açıdan çok yetersiz ve deneyimsiz firmalara trilyonluk krediler açtığı ifade edilerek, "İstihbarat raporlarında ciddi olumsuzluklar bulunan, mali bünyeleri bozuk, kullandığı krediye göre çok yetersiz, yeni kurulmuş, deneyimsiz firmalara kredi tahsis edilmiş ve kullandırılmıştır" denildi.

TBMM KİT Komisyonu'nda henüz görüşülmemiş olan YDK raporunda, yetersiz firmalara açılan krediler nedeniyle de bankanın tasfiye olunacak alacaklarında 1998 yılında adeta patlama yaşandığı belirtildi. Raporda, 1997 yılı sonu itibariyle 12.5 trilyon lira olan tasfiye olunacak alacak tutarının, 1998 yılının Kasım ayı sonu itibariyle yüzde 223 artışla 40.4 trilyon liraya ulaştığı vurgulandı. Halkbank'ın, 1998 yılında tasfiye olunacak 40.4 trilyon liralık alacağının ise, 28.5 trilyon lirasının ticari kredilerden, 8 trilyon lirasının ihtisas kredilerinden, 3.4 trilyon lirasının da gayri nakdi kredilerden kaynaklandığı bildirildi.

Raporda, banka yönetiminin tüm uyarılara rağmen firmaların yurtdışından temin ettiği uzun vadeli kredilere teminat mektubu verdiği, bu kredilerin vadesinde ödenmemesi nedeniyle de firmaların kredi borçlarını kendisi ödediği belirtildi. Raporda, "Bu kapsamda, banka 1998 yılının 11 ayında firmaların yurtdışı kredilerini zamanında ödememesi nedeniyle, 68 milyon 250 bin dolarlık ve 11 milyon 926 bin marklık kredi borcunu kendi kaynaklarından ödemiştir" denildi.

Aynı raporda, bankanın bazı işlerini ihalesiz olarak firmalara verdiği de vurgulandı. Buna örnek olarak da, bankanın 380 şubesinin bilgisayara geçilmesi işlemi için, hiçbir ihale açılmadan ve piyasa araştırılması yapılmadan İF Elektronik Bilgi İşlem Ticaret San. Tic.Ltd.'nin danışman olarak tutulması gösterildi. Raporda, sözkonusu şirket ile pazarlık dahi edilmediği, şirkete danışmanlık hizmeti için ise aylık 15 bin dolar ödendiği vurgulandı. Şirket ile yapılan sözleşmenin, sözleşme de yeralmamasına rağmen iki kez daha uzatıldığı bildirildi.

YDK raporunda, banka yönetiminin 1997 ve 1998 yıllarında çeşitli şubelerinden firmalara usulsüz olarak kullandırdığı krediler tek tek sıralanarak, bu krediler için Hazine Müsteşarlığı'nın soruşturma açması istendi. Raporda, bu kredilerin bankanın mali yapısını olumsuz etkilediği de vurgulandı.