Talat'tan sürpriz çıkış

DUYGU GÜVENÇ / ANKARA

KKTC'de cumhurbaşkanlığına aday olan Talat, 17 Nisan'da yapılacak seçimler öncesinde Yeni Şafak'ın sorularını yanıtladı. AİHM'nin, Kıbrıslı Rum Myra Ksenides-Arestis ile ilgili verdiği ara kararın referandumun ardından Kıbrıs Türkü için beklenen bir karar olmadığını, aleyhte olduğunu belirten Talat, "Hükümet olduktan sonra sürekli öne sürdüğümüz, Kıbrıs'ın kuzeyinde idarenin tamamının Kıbrıs Türküne ait olduğunu gösterecek adımlar atmak zaruridir" dedi.

Başbakan Talat, bu adımlara örnek olarak polisin statüsünü ve Türkiye'nin Garantörlük ve İttifak Anlaşmaları çerçevesinde yerleştirilen askeri birliklerinin statüsününün yeni şartlara göre düzenlenmesini gösterdi. AİHM kararında da yer alan ve Tazmin Komisyonu'nda değişiklik yapılarak Kuruluş Yasası'nın Annan Planı'nda yer alan mal-mülk rejimine göre düzenlenmesine ise Talat kapıyı araladı. Talat, "Kesin bir önerim yok ama değerlendirmemiz gerek. Seçimlerden sonra Cumhurbaşkanı ile hükümet aynı çizgide olacağı için bu değerlendirme daha kolay yapılacaktır" dedi.

Başbakan Talat, Rum Kesimi'nde malları kalan Türklerin de AİHM'e başvurmasına ise çekimser yaklaştı ve "Bizim iki kesimlilik iddiamız var" dedi. Talat, seçimlerin ardından yeni alınacak önlemleri Ankara ile değerlendirileceğini belirtti.

Annan Planı, Kuzey'deki mallarda önceliği Kıbrıs Türkü'ne veriyordu. Plana göre, Kıbrıs Türkü'nün her iki tarafta da malı varsa ve 2 malı arasında yüzde 50 oranı korunuyorsa, Türkün malı için eşdeğer karşılığının ödenmesini öngörüyordu. Türkler, Rumlara karşılığını ödeyerek evlerinde oturmaya devam edecekti. Plan, Rumlar'ın boş olan ev ve arsaları için 1/3 oranında verilmesini öngörüyordu. AİHM'de halen benzer şekilde 40 kadarı kabul edilmiş, bini aşkın bekleyen başvuru var.

AİHM'nin ara kararı Tazmin Komisyonu'nun kuruluş yasasında değişiklik yapılmasını öngörüyor. Komisyon'da üye olan ancak Rumlara ait evlerde oturan 3 üyenin yerine seçim atmosferinden önce atama yapılmıştı. Komisyonun başkanlığını KKTC eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Salih Dayıoğlu yapıyor. İki yılı aşkın süredir işlevsel olan komisyona Rumlar'ın yaptığı herhangi bir resmi başvuru bulunmuyor. Gayri resmi olarak yapılan 30 civarında başvuru ise Rum Kesimi'nin baskısıyla geri çekildi. Komisyon geçen süre zarfında Rumlara ait olduğu iddia edilen herhangi bir malı incelemedi.

AİHM'nin, Arestis'in başvurusuyla ilgili verdiği ara kararı, Talat'ın İsviçre'deki görüşmeler sırasında danışmanlığını yapan, bir süre Tazmin Komisyonu'nda da çalışan Dr. Kudret Özersay, şu başlıklar altında değerlendirdi:

Bu, AİHM'deki diğer başvurular için pilot bir davaydı, şimdi bu statüsünü yitirdi. Çünkü mahkeme her davaya göre durumu ayrı olarak değerlendireceğini belirtti.

AİHM, Loizidou davasında Kıbrıs'ın Kuzey'inde insan hakları ihlalinden Türkiye'yi sorumlu tuttu. Ancak Aresti davasına yönelik olarak bir mesaj verdi ve Türkiye'nin etkin kontrolü son bulursa Türkiye'nin sorumlu olmaktan kurtulacağı belirtildi. Ancak bu yönde adım atılmadı. Bu sadece askeri değil, bütün iletişim, ulaşım gibi yetkileri kapsıyordu.

Mahkeme Tanzim Komisyonu'nun insan hakları ihlalleri açısından Türkiye'ye ait tüketilmesi gereken iç hukuk yolu olduğunu söyledi ancak Loizidou davasındaki gibi KKTC'yi, "alt yerel otorite" olarak tanımlamayı sürdürdü ve 'Türkiye Kuzey Kıbrıs'ta sorumludur' dedi.

Mahkeme Tanzim Komisyonu'nun Kuruluş Yasası'nı da değerlendirdi ve Komisyon'un "mala geri dönüş önermediğini" tespit etti.

Başvurunun yapıldığı tarihte komisyon üyelerinin tarafsız olmadığı kararda yer aldı.

Bu karar Annan Planı'nın aksine, adadaki iki kesimliliği de bozacak nitelikte.

KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde CHP Genel Başkanı Deniz Baykal'ın adaya gelmesi ve protokole aykırı olarak kendisinden önce UBP Genel Başkanı Derviş Eroğlu ile görüşecek olmasının adada yolaçtığı söylentilere, "Baykal en büyüğü en son görecek" şeklinde espriyle yanıt verdi. Deniz Baykal'ın, Eroğlu'na destek vermek amacıyla adaya gittiği iddialarını duymadığını söyleyen Talat, "Baykal'ın Kıbrıs'ı ziyareti bizim için onur verici bir gelişme. Baykal'ın Kıbrıs'a gelişini yadırgamıyoruz, çünkü Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a teşekkür etmek için geliyor. Ziyareti zamanlama olarak yanlış algılanabilir ama müdahale olarak algılanmamalı. Eroğlu'na destek verdiğini duymadım. Böyle birşey hoş olmaz ama Baykal'ın başımızın üstünde yeri var " dedi. Talat, Baykal'ın Eroğlu'na destek vermesi halinde siyaseten "gariplik" ortaya çıkacağını belirterek, "Son derece muhafazakar bir partiye, bir sosyal demokrat partinin siyasi desteği garip olur" dedi.

----------------- imza------------------