Tasarrufu faizle değil teşvikle artırabilirsiniz

Son dönem makroekonomik ortamda tasarrufu artırmanın faizle mümkün olmayacağına dikkat çeken İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali, yanı sıra tasarruf denince akla sadece mevduatın gelmemesi gerektiğini belirtti. Almanya'da bir grup gazeteciyle bir araya gelen Bali, tasarrufun faizle değil davranışsal eğilimle ilgili bir tercih olduğunu söyledi. Bali, 'Geçmişte tasarruf eğilimi düşük olanın gerekçesi, faizlerin düşük olması değildi. Şimdi aynı nedenle de faizler yükselirse tasarrufların artacağını sanmıyorum. Çünkü tasarruf eğilimi dediğinizde davranışsal bir alandan söz ediyoruz' dedi.

Tasarrufun tek alternatifinin mevduat olmadığına dikkat çeken Bali, geçen yılki tahvil ihraçlarını örnek göstererek mevduattan tahvile doğru kayma olduğunu dile getirdi. Genel Müdür Bali, 'Büyük ölçüde tasarrufun kayıt dışı olduğunu gösteren bir de altın konusu var. 270 milyar dolar civarında bir yastık altı denebilecek türden bir altın birikiminde söz ediliyor. Burada tek hadise şudur, Türkiye'de uzun süreli tasarruf bilincinin oluşmamasında çok uzun süre varlığını sürdürmüş olan yüksek enflasyon ve yüksek istikrarsızlık dönemlerinin davranışsal boyutu var. Bunun değişmesi kolay değildir. Burada davranışların değişmesine etki edecek şekilde uzun vadeyi teşvik edecek vergisel kolaylıklar sağlanması gerekiyor. Burada stopaj suretiyle hem tasarruf sahibine doğrudan, hem de bankacılık sistemine aracılık faaliyetlerini iyileştirebilecek koşullar yaratmak lazım' diye konuştu.

Geçen yılki Türkiye ekonomisinin büyüme trendinin bankacılık sistemine büyüme açısından ciddi bir ivme kazandırdığını belirten Adnan Bali, bu yıl ise yabancı ekonomistlerin bir kısmının Türkiye için daralan, yerinde sayan hatta en iyi ihtimalle yüzde 1 büyüme beklediğini söyledi. Bütün iş dünyasının da iş programını o dönemde, o dönemin koşullarına göre hazırladığına hatırlatan Bali şöyle devam etti: 'Yılın ilk aylarında gördük ki ECB'nin likidite sağlamak konusundaki pek de bu ölçüde beklenmeyen hareketi piyasaları ve algıyı iyileştirdi. Bunun sonucunda da Türkiye'deki bakış açısının da bir miktar iyileşme eğilimi gösterdiğini gördük. Böyle bakıldığında ben bankacılık sisteminin daha makul bir büyüme içinde olacağını, karlılığın geçen yılın ikinci yarısından itibaren belirginleştiği gibi bu yılın tamamına etki edecek bir unsur olarak öne çıkacağını düşünüyorum.'

İş Bankası'nın 2007'de 22 milyar lira olan ticari kredi hacminin şu anda 66 milyara ulaştığı bilgisini veren Bali, söz konusu rakamın Türkiye'nin en büyük ticari kredi portföyü olduğunu belirtti. Buna rağmen sorunlu kredi oranını yüzde 2.1'e düşürdüklerini belirten Bali, başarılarının sırrının meslek erbablığına bağlayarak şöyle devam etti: 'Bu, hiç mütevazı davranacağım bir alan değil. Biz gezmişteki hızlı büyüme dönemlerinde bunun firesini verdiğimiz dönemler oldu. Sorunlu kredi öyle bir şey ki; yüzde 3.5'lik net faiz marjınızın olduğu yerde eğer siz bir birim kredi batırırsanız, 30 katı kadar daha yeni sağlıklı plasman yapmanız lazim ki o parayı vermediğiniz güne dönebilesiniz. Bu, bu kadar kritik bir rasyo. Marjlar aşağı gittikçe bu hatanın telafi edilme imkanı daralır. Yüzde 5 marjla çalıştığınızda 20 kat plasmanla batan kredili kompanse edebiliyorsunuz. 3.5'e indiğinizde hata yapma şansınız iyice azalmıştır. Şu anda ben bu kadar daralan marjlarda böyle hızlı bir büyüme yaşayıp, bunun da temel varsayılabileceği bir sorunlu kredi karşılığının olmadığını görmek, aksine orada çok ciddi bir düzelme yaşamak ancak meslek erbablığıyla açıklanır.

Geçen yıl ertelenen ihtiyaçların gelirlerin artmasıyla aktive olduğunu belirten Adnan Bali, bu yıl tasarrufun ön plana çıkacağını söyledi. Bu manada tüketici davranışlarında düzelme beklediklerini vurgulayan Bali, 'Yaygın ticariye baktığımızda şunu görüyoruz; Eğer daha düşük bir büyüme hızı olacaksa, geçmişte fizibil olan işlerin bir kısmı bunda zorlanabilir. Fiili verilerde bunun majör bir sinyalini görmüş değiliz.. Sorunlu kredilerdeki yüzde 2.7'den yüzde 2.8'e geçiş bunu yeteri kadar desteklemez. Bunun da öncü göstergeleri; karşılıksız kalan çekler ve ödenmeyen senetler olabilir. Biz bunlara bakıyoruz ve bunlarda da şubat ayı sonu verilerine göre bir bozulma görmüyoruz. Hatta 2011'e göre çok tedrici bir iyileşmenin devam ettiğini görüyoruz. 2011'e yüzde 3.6 sorunlu kredi rasyosuyla başladık, yüzde 2.1'e indirdik. Bu kadar hızlı kredi büyümesine rağmen sorunlu kredilerde bir iyileşme yaşadık' diye konuştu.

İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali, Avrupa Türk İşadamları ve Sanayicileri Derneği'nin düzenlediği toplantıda yaptığı konuşmada ise, toplantıyı takip edenleri duygulandırdı. Almanya ve Türkiye'nin makro ekonomik verileri hakkında bir sunum yaptıktan sonra, özel bir anısını paylaşan Bali, babası Aziz Bali'nin 1965 yılında Almanya'ya göçmen işçi olarak başladığı yolculuğu aktardı. 1965 yılında 'Vatan olan gurbet' Almanya'ya işçi olarak giden baba Aziz Bali ve o dönemde ailesinin yaşadığı zorlukları dile getiren Bali, duygusal üslubu ile salondakileri ağlattı. Gaziantep'in İslahiye ilçesine 3 sene sonra ilk kez izin için gelen baba Aziz Bali, babası Mustafa Bali tarafından İstanbul'dan uğurlanır. O gece babası zorunlu ayrılığa dayanamayıp kalbine yenik düşer. Olaydan habersiz aylar sonra Mustafa Bali'ye mektup gönderen Aziz Bali, mektubu 'Adı geçen şahıs vefat etmiştir' notu ile iade alır. Aziz Bali mektup üzerine hemen harekete geçerek İslahiye'nin yolunu tutar, ancak üzüntüsünü babası ve aynı adı taşıyan büyük oğlu Mustafa arasında paylaştırmak zorunda kalmıştır. Yorucu bir yolculuktan sonra babasını kaybettiğini öğrenen Aziz Bali, oğlu ile teselli bulmuştur. İş Bankası Genel Müdürü olarak babasından 40 yıl sonra Almanya'ya gelişinden yanında babasını da getirdiğini söyleyen Bali, Aziz Bali ile kürsüde kucaklaştı.