Tatlı petrol enflasyon canavarını uyandırdı

Ortadoğu'daki olayların dünyanın büyük petrol üreticilerinden Libya'ya sıçraması ve ülkede üretimin günlük 400 bin düştüğüne ilişkin haberler, geçen hafta petrol fiyatlarında önemli artışlara neden oldu. Libya'daki olayların petrol fiyatlarını bu kadar etkilemesinin altında ise ülkede çıkarılan petrolün kalitesi yatılor. Libya'daki petrol rezervleri kalitelisi nedeniyle petrol fiyatlarını bu kadar yükseltti ve Brent petrolün fiyatı 119 dolara kadar çıkarak son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştırdı. Rekor olarak kaydedilen bu fiyatların global ekonomik toparlanmayı yavaşlatacağına ve enflasyona sebep olabileceğine ilişkin endişeler riskten kaçma eğilimi artırdı. Petrol fiyatlarındaki artışın, petrol ithalatçısı ülkelerin enerji faturalarını artıracağı yorumları yapılıyor.

Bu korkular ile birlikte merkez bankaları harekete geçerek faiz artırımına gitmeye başladı. İlk adımı atan Rusya, enflasyona ilişkin endişelerle politika faiz oranlarını 25 baz puan artırarak yüzde 8'e ve bankaların zorunlu karşılık oranlarını da yüzde 3'ten yüzde 3,5'e yükseltti. Rusya borsası, petroldeki yükselişten olumlu etkilenen nadir borsalardan oldu. Petrol fiyatındaki artıştan Rusya'nın yanı sıra Kazakistan, Venezuela ve Nijerya gibi petrol ihracatçısı ülkelerin de fayda sağlaması, enerji ihtiyacını büyük ölçüde kömürden karşılayan Çin'in ise petroldeki yükselişten sınırlı ölçüde etkilenmesi bekleniyor. Petrolün yanısıra hammadde fiyatlarında, özellikle gıda ve emtiada yaşanan yükseliş enflasyonu 2011'in en sıcak tartışma konularından biri haline getirdi. Farklı kıtalardan merkez bankalarının yaptıkları son uyarılar, konunun ciddiyetini ortaya koyuyor.

Petrolün yanı sıra küresel gıda fiyatlarında da rekor artışlar görülüyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından hazırlanan verilere göre 17 aydır yükselişini sürdüren küresel gıda fiyatları Ocak ayında ortalama 230.7 puana ulaştı. Endeks, çeşitli ülkelerde isyan çıkmasına yol açan 2007/2008 gıda krizi sırasında en yüksek ortalama 224.1 seviyesini görmüştü. Kuruluşun, buğday, pirinç ve mısır fiyatlarını içeren hububat fiyatları endeksi, geçen ay bir önceki aya göre yüzde 3 oranında artarak 244.8 puana çıkarak, 2008 yılı Temmuz ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, Ortadoğu'daki gelişmeler üzerine yaptığı açıklamada, artan petrol fiyatlarının cari açığı ve enflasyonu artıracağı öngörüsünde bulundu. Yıl sonuna doğru enflasyonun yükseleceğini öngören Yılmaz, şöyle konuştu: “Enflasyon yükselmeye devam edecek. Yıl sonu tahmini yüzde 5.9. Hedef yüzde 5.5. Türkiye şu anda ocak ayı sonu itibariyle yıllık yüzde 4.9 yıllık enflasyona sahip. Martta daha düşük enflasyon oranı ile karşılayacağız. Ama yıl sonuna doğru artacağı tahmini yapıyoruz. Buradan çıkaracağımız, Türkiye henüz fiyat istikrarını sağlamış bir ülke değil. Dikkatli olmamız gerekiyor. Fiyat istikrarı için daha alınacak bir hayli yol var. Kurdaki artışın fiyatlara geçişkenlik etkisi halen söz konusu ama eskisi kadar yüksek değil.

Uzmanlar, Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 2,4'e yükselmesi sonucunda Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) önümüzdeki hafta yapılacak toplantının ardından faiz artırım sinyali verebileceğine ilişkin beklentiler, avronun değer kazanmasında etkili oldu. ECB Başkanı Jean-Claude Trichet, petrol ve emtia fiyatlarındaki artışların ücretler ve diğer fiyatlar üzerinde yaratacağı etkilerden kaçınılması gerektiğini belirtti. Trichet, ECB'nin Avro Bölgesi'nde fiyat istikrarını sağlamak için ne gerekiyorsa yapacağını yineleyerek, 'Petrol ve emtia fiyatlarındaki artış için yapabileceğimiz bir şey yok, ancak ikinci tur etkilerden kaçınmalıyız. Petrol fiyatları nedeniyle enflasyon konusunda kısa vadede yukarı yönlü riskler var' dedi.