Teşvik fareleri

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından geçtiğimiz yıl Nisan ayında açıklanan ve Diyarbakır, Van ve Bitlis gibi 15 az gelişmiş ili kapsayan Cumhuriyet tarihinin en iyi teşvik paketinde suiistimal iddiaları ortaya çıktı. Özellikle 6'ıncı bölge teşviklerinden yararlanarak yatırım yapan bazı 'teşvik fareleri' yapılan sıkı denetimlerden kaçarak, ucuz yöntemler kullanarak devleti sömürüyor. Örneğin Diyarbakır'da 100 kişi istihdam ettiğini belirten bir firma, bu ilden 100 kişiyi alarak şirketinin merkezinin bulunduğu illere getirerek, burada çalıştırıyor.

İddiaları sorduğumuz bir iş adamı konuyla alakalı olarak şu bilgileri aktardı: 'Sadece 6'ıncı bölge teşvikleri kapsamındaki illerde değil, bu kapsamdaki Organize Sanayi Bölgeleri'nde (OSB) de aynı iddialar var. İstanbul ve Ankara merkezli şirketler başta olmak üzere OSB ve 6'ıncı bölgedeki illerde yatırım yapmış gibi gösteriyorlar kendilerini. Fakat bu yerlerdeki şirketlerde çalışanlar, merkez şubeden giden kişiler. Yani artı bir istihdam söz konusu değil. Merkezdeki çalışanlarını 1- 2 gibi kısa süreler için geçici olarak buralara gönderiyorlar. Daha sonra bu düzen diğer çalışanlarda da dönüşümlü olarak devam ediyor gibi iddialar var.'

Hayvancılıktaki teşvikler için de suistimaller olduğu belirtiliyor Edirne'nin Keşan ilçesinden gelen iddialara göre, büyükbaş hayvan çiftliği kurmak için teşvik alınan bir arazide derme çatma boş bir yapının dışında hiçbir şey bulunmuyor. Gelen iddiaları sorduğumuz Ekonomi Bakanlığı yetkilileri ise teşvikler konusundaki denetimlerin çok sıkı olduğunu ve bu şekilde kurnazlığa başvuranların teşviklerinin iptal edilerek, ağır cezalar verileceğini söyledi. Yetkililer, denetimlerden bir şekilde kaçabilen firmaların ise olabileceğini ekledi.

Yeni sistemde az gelişmiş illere (6. bölge) yapılacak yatırımlar daha avantajlı şekilde desteklenmesi planlanan teşvik sisteminde şu destekler yer alıyor: 'Sigorta primi ödemeleri 10 yıl süreyle devlet tarafından karşılanıyor. Firmalar yatırımın yüzde 50'sine, OSB içinse yüzde 55'ine tutar kadar vergi ödeme yükümlülüğünden muaf tutuluyorlar. Yatırımlarda sigorta primi desteği 10 yıl olarak uygulanacak. Yatırımcı vergi indirimi desteğini yatırım döneminde elde ettiği kazançlara da uygulayabiliyor. Azami faiz destek tutarları da 500-900 TL'ye kadar yükseldi. Sağlanan istihdam için asgari ücret üzerinden hesaplanacak gelir vergisi stopajı 10 yıl boyunca terkin edilecek.'