VALLA gelişmedik

ANKARA- Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in 1992 yılında Başbakan olduğu dönemde Türkiye'yi çevre alanında gelişmiş ülke konumunda göstermesi nedeniyle hükümetin başı dertte. Türkiye üç yıldan bu yana, milyonlarca dolar tutan "azgelişmiş ülkelere ödenmesi gereken hava kirliliği tazminatı"nı ödememek için sanayileşmiş ülke olmadığını ispat etmeye çalışıyor. Devletin zirvesinde ilginç bir tartışma yaşanıyor. Altına imza attığımız metinler Türkiye'nin gelişmiş bir ülke olduğunu gösterirken, son üç hükümet ise heryerde Türkiye'nin azgelişmiş bir ülke olduğunu ispatlamaya çalışıyor. Bu komik ve çarpık tartışma geçtiğimiz hafta Almanya'da yapılan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 5.Taraflar Sözleşmesi'yle ilgili toplantıda iyice açığa çıktı. Dünya ülkeleri bu toplantıda, Türkiye'nin hem Avrupa Birliği'ne girme arzusunu hem de azgelişmiş bir ülke olduğunu ispat çabasını şaşkınlıkla takip ettiler.

Bu ihtimalin belirmesi üzerine araştırmalara başlayan Çevre Bakanlığı, gelişmiş ülkelerin hava emisyonuna katkıları ile Türkiye'nin hava emisyonuna katkılarını karşılaştırarak Türkiye'nin geri kalmış ülke seviyesinde olduğunu ortaya çıkardı. Sözkonusu ölçüme göre hava emisyon oranı, havadaki kişi başına düşen karbondioksit oranının saptanmasıyla belirleniyor. Yapılan araştırmalar sonucunda Türkiye'de 1995 yılında kişi başına düşen emisyon oranı 2.79 ton iken, ABD'de 19.88 ton, OECD ülkelerinde ise 11.8 ton olarak belirlendi. Dünya ortalamasının 3.92 ton olduğu dikkate alındığında Türkiye'nin geri kalmışlığı kesin olarak tescil edildi.

Bütün bu gelişmeler nedeniyle Türkiye, kendisini sanayileşmesini tamamlamış ülke statüsüne sokan sözleşmeden çıkmak için Çevre Bakanlığı aracılığıyla son iki yıldır büyük bir çaba harcıyor. Geçtiğimiz ay Yunanistan'da yapılan Birleşmiş Dünya Çevre Bakanları Toplantısı'nda da Bakanlık yetkilileri, Türkiye'nin gelişmiş ülke statüsünde kabul edildiği Ek-1 Sözleşmesi'nden çıkarılmasını talep etti. Ancak Türkiye'nin talebi, Süleyman Demirel'in imzası hatırlatılarak geri çevrildi. Çevre Bakanı Fevzi Aytekin, Yunanistan'ın ardından İngiltere'de yapılan benzer amaçlı bir toplantıda da aynı isteği dile getirdi ancak yine bir sonuç alamadı.

Geçtiğimiz hafta Almanya'da yapılan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 5. Taraflar Sözleşmesi ile ilgili toplantıda da, aynı yöndeki talebimizi dile getiren Aytekin, Türkiye'nin Ek-2 diye kabul edilen sözleşmeden çıkarılması sözünü aldı. ABD Çevre Bakanlığı ise Türkiye'nin azgelişmiş ülke statüsünde kabul edilmesi için destek vereceğini söyledi.