Okuma notları

"Yaşamak için pek az şey yetiyor: biraz alan, biraz besin, biraz neşe, biraz araç ve gereç; bu sanki avuç içinde bir yaşamdır. Buna karşılık iç dünyası çok zengindir. Bunu sokaklardaki canlılıktan, bakışların yoğunluğundan, en küçük bir tartışmanın şiddetinden; yabancıların karşılaştığı ve Müslüman ülkelerde genellikle elin alna götürülmesiyle verilen selâmla birleşen gülümsemelerin nezaketinden sezinlemek mümkündür. Başka türlü, bu kişilerin dünyaya bu kadar kolayca uyum sağlamalarını nasıl yorumlayabiliriz? İşte size seccadenin dünya yerine geçtiği ya da yere çizilen dikdörtgenin tapınma mekânını belirlediği bir uygarlık. Her biri fakir tezgâhlarının dünyasında, sineklerin, gelen geçenin ve uğultunun içinde sükûnetle işine bakanlar: sakal tıraşı yapanlar, saç kesenler, arzuhalciler, zanaatkarlar, burada, sokağın ortasındalar. Direnebilmek için, doğaüstüyle çok güçlü, çok kişisel bir bağ gerekli; ve belki de İslâm''ın ve dünyanın bu yöresindeki diğer inanç sistemlerinin gizlerinden biri bunda yatıyor: Her birey kendini sürekli olarak Tanrı''sının huzurunda görüyor."

(Claude Lévi-Strauss / Hüzünlü Dönenceler)

".........Rivayet olunur ki, kuşların hükümdarı olan Simurg Anka, bilgi ağacının dallarında yaşar ve her şeyi bilirmiş. Kuşlar Simurg''a inanır ve onların kendilerini kurtaracağını düşünürmüş. Kuşlar dünyasında her şey ters gittikçe onlar da Simurg''u bekler dururlarmış. Ne var ki Simurg ortada görünmedikçe kuşkulanır olmuşlar ve sonunda umudu kesmişler. Derken bir gün uzak bir ülkede bir kuş sürüsü Simurg''un kanadından bir tüy bulmuş. Simurg''un varolduğunu anlayan dünyadaki tüm kuşlar toplanmışlar ve hep birlikte Simurg''un huzuruna gidip yardım istemeye karar vermişler. Ancak Simurg''un yuvası etekleri bulutların üstünde olan Kafdağı''nın tepesindeymiş. Oraya varmak için yedi dipsiz vadiyi aşmak gerekirmiş. Kuşlar hep birlikte göğe doğru uçmaya başlamışlar. Yorulanlar ve düşenler olmuş. Önce bülbül geri dönmüş güle olan aşkını hatırlayıp; papağan o güzelim tüylerini bahane etmiş -oysa tüyleri yüzünden kafese kapatılırmış-, kartal yükseklerdeki krallığını bırakamamış, baykuş yıkıntılarını özlemiş, balıkçıl kuş bataklığını... Yedi vadi üstünden uçtukça sayıları gittikçe azalmış. Altıncı vadi "şaşkınlık", yedinci ise "yokoluş" vadisiymiş. Kaf dağına vardıklarında geriye otuz kuş kalmış. Simurg''un yuvasını bulunca öğrenmişler ki Simurg Anka; otuz kuş demekmiş. Onların hepsi Simurg''muş. Her biri de Simurg''muş."

(Feridüddin Attar / Mantık et Tayr)

"Fitneler kalplere hasır çubukları gibi tekrar tekrar gelirler. Hangi kalbe bunlar tamamıyla içirilmiş olursa, o kalpte siyah bir leke meydana gelir. Bunları reddeden kalbe gelince, onda beyaz bir leke oluşur. Hatta iki kalbe işleyecek derecede beyazlaşır bembeyaz cilalı taş gibi olur. Bu takdirde, semalar ve yer devam ettiği müddetçe ona hiç bir fitne zarar vermez. Diğeri ise, meyilli bir testi gibi kırmızımtırak siyah renklidir. O, kendisine içirilmiş bulunan hevasından başka hiç bir iyi olan şeyi tanımaz ve hiç bir kötülüğü de geri çevirmez."

(Hadis-i Şerif/Sahih-i Müslim)