Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Lise öğrencilerinin devrimi

Muhammed Vefa Yürekli04:00, 02/01/2025, Perşembe
Yeni Şafak
Arşiv.

2011’de lise öğrencilerinin duvara, “Senin sıran da geldi doktor” yazısıyla başlayan Suriye iç savaşı, 13 yıl süren çatışmaların ardından zaferle son buldu. 600 binden fazla insan hayatını kaybederken, milyonlarca Suriyeli yerinden oldu. Esed yönetiminin 8 Aralık’ta Şam’ı kaybetmesiyle Baas rejimi çöktü. ABD, İran, Rusya, Esed rejimi, PKK/YPG ve DEAŞ’a karşı Türkiye’nin desteklediği muhalifler, dolayısıyla Suriye halkı kazandı.

Mart 2011’de Arap Baharı’ndan etkilenen lise öğrencileri Dera’da bir duvara “Senin Sıran da Geldi, Doktor” sözünü yazdı ve Suriye’nin iç savaşı bu cümle ile patlak verdi. Beşşar Esed, asıl mesleği göz doktorluğu olduğu için bu lakapla tanınıyordu. Yazıyı yazan öğrencilerin gözaltına alınması ve ailelerine şiddet uygulanması üzerine, 15 Mart 2011’de, cuma namazı çıkışı Şam ve Dera’da protesto gösterileri düzenlendi. Esed sert yanıt verdi, onlarca sivil hayatını kaybetti. Protesto gösterileri bunun üzerine ülke geneline yayıldı. Suriye’de iç savaş böyle başladı. 2011’de nüfusu 22 milyon olan ülkede, 13 yılda 600 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Yaklaşık 6,5 milyon Suriyeli ülke içinde yerinden edilmiş durumda. Çoğu çadırlarda ya da sağlıksız koşullarda yaşıyor. Neredeyse altı milyon sığınmacı da Suriye’yi terk etti.

ÖSO KURULDU

Protestolara güvenlik güçlerinin müdahalesinde onlarca insan ölmüş, protestolar şiddetlenmişti. Ordudan ayrılan subaylar yanlarına bazı askerleri de alarak silahlanmaya başlayan muhaliflere katıldığını duyurdu. 30 Temmuz’da, çoğu ordudan ayrılan subaylardan oluşan Özgür Suriye Ordusu’nun (ÖSO) kurulduğu duyuruldu. Bu tarihten sonra Suriye’deki olaylar için “iç savaş” ifadesi kullanılmaya başlandı. Türkiye, Katar ve diğer Körfez ülkeleri başta olmak üzere yabancı ülkelerden de muhaliflere yardım geliyordu. 9 Ağustos 2011’de Türkiye Dışişleri’nden bir heyet ayaklanmalar başlayana kadar Ankara ile çok yakın ilişkiler içinde olan Esed yönetimiyle iletişime geçmek için Şam’a gitti. Sekiz saat süren görüşme, Ankara-Şam arasında yapılan son üst düzey görüşme oldu.

PKK, TÜRKİYE SINIRINDA MEVZİLENDİ

Esed’in ordusu, Suriye’nin kuzeyinde çoğunlukla Kürt nüfusun yaşadığı bölgelerden çatışmasız çekildi. Bu bölgede PKK’nın Suriye uzantısı olan Kürt Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) silahlı üyeleri, Temmuz 2012’de Halk Savunma Birlikleri’ni (YPG) oluşturdu. Esed’in Türkiye’ye karşı yaptığı bu hamle sonrası YPG, Afrin, Ayn-el Arab ve Kamışlı’da hâkim güç olmuş, Türkiye sınırında PKK/YPG bayrakları asılmıştı.

İRAN SAVAŞA DÂHİL OLDU

Bölgedeki en önemli müttefiklerinden biri olan Esed’i kaybetmek istemeyen İran yönetimi, Şam ordusuna silah, milis ve Kudüs Gücü üzerinden eğitim/komuta desteği veriyordu. 14 Şubat 2013’te İran Devrim Muhafızları, bir komutanının Suriye’de muhalifler tarafından öldürüldüğünü duyurdu. Bu sırada muhalifler birçok yerleşim yerini ele geçirmişti. İran, Şam lehine savaşa dâhil olduğunu duyurdu. İran’a bağlı milis güçler, kanlı katliamlar gerçekleştirdi.

KİMYASAL SİLAHLA SİVİLLERİ VURDULAR

Şam yönetiminin kimyasal gaz kullandığına yönelik iddialar 14 Haziran 2013’te ABD tarafından “teyit edildi”. 21 Ağustos’ta da Guta’da sarin gazı saldırısı düzenlendi. Siviller de dâhil yüzlerce kişi hayatını kaybetti. “Kırmızı çizgi aşılmıştır” dediği için Suriye’ye müdahale etmesi beklenen ABD Başkanı Barrack Obama, “Kongre’denye askeri yetki talebinde bulundu” ve topu Kongre’ye attı. Hemen ardından da Esed yönetiminin destekçisi Rusya’yla, Suriye’deki kimyasal silahların ülke dışına çıkarılması konusunda anlaşma yaptı.

DEAŞ RAKKA’YI ELE GEÇİRDİ

2013’te Irak’tan gelen DEAŞ terör örgütü lideri Ebubekir el Bağdadi ve örgüt üyeleri, Rakka’daki muhalif gruplara yönelik saldırı başlattı. Ocak 2014’te şehirden bu grupları çıkararak “örgütün başkentinin Rakka olduğunu” duyurdu. DEAŞ gittikçe güçlenerek savaşçı sayısını, Suriye İnsan Hakları İzleme Örgütü’ne göre, 30 bine çıkardı. 2014’ün Haziran ayında Irak’ın en büyük şehirlerinden Musul’u ele geçiren DEAŞ, Türkiye sınırındaki PYD bölgelerinin bir kısmını kuşatmıştı. Barack Obama, Ekim ayında YPG’ye doğrudan silah yardımı yapmaya başladı. PKK/YPG, Türkiye sınır hattı boyunca hızla ilerledi ve güneye dönerek Rakka’yı ele geçirdi.

ÖZERKLİK HAYALLERİ SUYA DÜŞTÜU

Özerklk talep eden YPG’ye Türkiye mani oldu. Türkiye iki PKK/YPG bölgesi arasında köprü kurulmasını engellemek ve sınırındaki DEAŞ tehdidine son vermek için 24 Ağustos 2016’da Fırat Kalkanı Operasyonu’nu başlattı. 2018’de Afrin’e ‘Zeytin Dalı Operasyonu’ düzenledi. Böylelikle sınır hattında bir terör yapılanmasının önüne geçildi ve DEAŞ unsurları temizlendi.

RUSYA SAVAŞA DAHİL OLDU

Savaşın dördüncü yılında Rusya Şam’a verdiği desteğin şeklini değiştirdi ve hava bombardımanıyla savaşa girmiş oldu. Rusya’nın müdahalesinin ardından 21 Ekim’de Esed de ilk kez Suriye dışında; Moskova’da görüldü. Rusya özellikle Halep ve İdlib’de hava saldırıları ile binlerce sivili öldürdü ve büyük göç dalgalarını tetikledi. Bundan bir ay sonra, 24 Kasım’da Türk hava sahasını ihlal ettiği belirtilen bir Rus savaş uçağı, Türk jetleri tarafından düşürüldü.

TÜRKİYE İNSANLIĞIN ONURUNU KURTARDI

Çatışmalardan kaçan küçük bir grubun ilk kez Nisan 2011’de Türkiye sınırına gelmesinden sadece birkaç yıl sonra, Suriyeli sığınmacıların sayısı milyonları bulmuştu. İlk aşamada Lübnan, Ürdün, Türkiye ve Irak gibi komşu ülkelere sığınan ve buralardaki çadır kentlere geçici olarak yerleştirilen Suriyeliler, savaşın yakın zamanda bitmeyeceğini gördü. Artık evlerini temelli terk eden Suriyeliler, Avrupa’dan sığınma talep etti. Ege Denizi üzerinden göçmen akını başladı.

4 ÇATIŞMAZLIK BÖLGESİ

4 Mayıs 2017’de Rusya, İran ve Türkiye, Kazakistan’ın başkenti Astana’daki toplantıda muhaliflerin bulunduğu alanlarda “Dört çatışmasızlık bölgesi oluşturma” kararı aldı. Birincisi geniş İdlib bölgesi; ikincisi 150 binden fazla sivilin yaşadığı Rastan ve Telbise; üçüncüsü 700 bin nüfuslu, radikal grupların da olduğu Doğu Guta ve sonuncusu da Dera ve Kuneytra’ydı. İdlib’in nüfusu üç milyonun üzerine çıktı. Suriye ordusu ve Rusya, bu kez yönünü son “çatışmasızlık bölgesi” olan İdlib’e çevirdi. Eylül 2018’de Rusya, Türkiye ve İran bir mutabakat imzalayarak İdlib’de muhalifler ve Suriye ordusu

arasında tampon bölge oluşturacak şekilde gözlem noktaları oluşturdu.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 22 Aralık 2024’te Suriye’nin başkenti Şam’da Suriye’deki yeni yönetimin lideri Ahmed eş-Şera ile bir araya geldi.

Suriye Suriyelilerin oldu

  • Türkiye, 9 Ekim 2019’da YPG’ye yönelik ‘Barış Pınarı Harekatı’nı başlattı. Harekat iki hafta içinde önce ABD, ardından Rusya’yla varılan anlaşmalarla sona erdi. Sonrasında YPG’nin sınırdan 30 kilometre derinliğe çekilmesi ve bu bölgede Rus ve Suriye ordularının bulunması kararlaştırıldı. YPG sınırdan çekilmeyi reddetti. Türkiye, Suriye ile diyalog yolları aradı ancak Esed bu çabaları görmezden geldi. Suriye’de 27 Kasım’da ‘Saldırıyı Püskürtme’ adını verdikleri bir harekat başlatan ve kısa sürede Halep ile Hama kentlerini ele geçiren muhalifler, 8 Aralık’ta başkent Şam’ı aldıklarını duyurdu. Böylelikle 61 yıllık Baas Rejimi çöktü ve Esed ülkeden kaçtı. Türkiye’nin desteklediği muhalifler, dolayısıyla Suriye halkı özgürlüğüne kavuştu.
Suriye’de Baas rejimi ve Esed ailesi iktidarının devrilmesinin ardından başkent Şam’daki tarihi Emevi Camii’nde büyük bir katılımla cuma namazı kılındı.
Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...