Bilinç Platformu, vergi cezası ve denetim süreci başlamadan önce mükelleflerin vergisel risklerini görmesini sağlayacak. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Vergi Denetim Kurulu tarafından geliştirilen yapay zeka destekli sistemle risk skorları, karşı taraf riski, sahte belge kullanımı ve kayıt dışı işlemler dijital ortamda takip edilerek mükelleflere rehberlik sunulacak.
Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Vergi Denetim Kurulu, mükelleflerin vergisel risklerini önceden görebilmesi için Bilinç Platformu’nu devreye almaya hazırlanıyor. Yapay zeka destekli sistemle denetim ve ceza sürecinden önce risklerin değerlendirilmesi, mükelleflere rehberlik sunulması hedefleniyor.
Bilinç Platformu vergi risklerini önceden gösterecek
Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, mükelleflerin vergisel risklerini denetim sürecine girmeden önce değerlendirebilmelerine imkan tanıyacak Bilinç Platformu’nu bu yıl içinde kullanıma almayı planlıyor.
Yapay zeka destekli dijital hizmet olarak tasarlanan platform, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadelede kullanılan analiz sistemlerinin kapsamını genişletecek. Web uygulaması olarak çalışacak sistemde, VDK tarafından tespit edilen risklerin mükelleflerle doğrudan paylaşılması amaçlanıyor.
Riskler sayısal skorlarla gösterilecek
Bilinç Platformu’nun ilk aşamasında 150’den fazla kural bazlı vergi analizi ile vergisel konulara odaklanan makine öğrenmesi senaryoları devreye alınacak.
Sistem üzerinden mükelleflere sunulacak temel başlıklar şöyle olacak:
- Vergisel risklerin sayısal skorlarla gösterilmesi
- Yüksek riskli senaryolarda sistem üzerinden rehberlik sağlanması
- Parasal hareketlerden kaynaklanan riskli işlemlerin paylaşılması
- Ticari ilişkilerden doğabilecek karşı taraf risklerinin gösterilmesi
Bu yapıyla mükelleflerin yalnızca kendi işlemlerini değil, iş yaptıkları taraflardan kaynaklanabilecek riskleri de görmesi sağlanacak.
Kayıt dışılıkla mücadelede dijital katman
VDK tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de Bilinç Platformu’na entegre edilecek. Bu kapsamda, parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak.
Başkanlık, sistemle birlikte kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturmayı hedefliyor. Mükelleflerin yürüttükleri parasal işlemlerin risk durumunu görebilmesi, vergisel konularda daha dikkatli hareket etmelerine katkı sağlayacak.
Karşı taraf riski de paylaşılacak
Platformda sahte belge kullanımına ilişkin riskler de yer alacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi’nin çıktıları doğrultusunda, mükelleflerin ticari ilişki içinde olduğu taraflardan kaynaklanan riskler “karşı taraf riski” olarak gösterilecek.
Böylece mükellefler, yalnızca kendi kayıtları üzerinden değil, ticari ilişki kurdukları kişi veya kurumlar üzerinden oluşabilecek riskleri de değerlendirebilecek.
Vergi müfettişleri rehberlik için görevlendirilebilecek
Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının yanında “ikaz denetimi” yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmelerinde fayda görülen konularda bilgilendirme yapılacak.
Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışması yürütmek üzere vergi müfettişleri görevlendirilebilecek. Platformun devreye alınmasıyla VDK tarafından yürütülen gözetim programlarının önemli ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde “denetim sonrası müdahale” yerine “denetim öncesi bilinçlendirme” anlayışını tesis edeceklerini belirtti.
Şimşek, uygulamanın mükelleflerin vergisel bilinç düzeyini artırmayı ve haklarını korumayı amaçladığını ifade etti. Bakan Şimşek, sistemin şeffaflığı artıracağını, mükellefler için denetim maliyetini azaltacağını ve daha hızlı, erişilebilir, rehberlik odaklı bir yapı kurulmasına katkı sağlayacağını bildirdi.
