Facialar ve duyarlılıklar

"Soma Faciası"nda rol oynayan faktörler bir bir ortaya çıkmaya başladı. Zamanında önlem almadığımız için böyle bir facia vuku buldu. Fay hattının üzerine bina yaparsanız, üstelik bina standartlarınız düşük ise, o an gelir, bir deprem olur, insanlar ölür. Doğanın bir fıtratı olduğu gibi, insanın da doğanın fıtratını anlayıp kavrayacak zekası, tecrübesi, bilgisi vardır. Tabiat binlerce yıldır sinyaller gönderiyor, kendi gerçekliği hakkında insanı uyarıyor. İçinde yaşadığımız dünya ve dahil olduğu evren bir sistem halinde işliyor. Bu sistemin yasaları var. İnsanın tarihi tabiatın, evrenin yasalarını keşfetme tarihidir aynı zamanda. İnsanlık büyük bedeller ödeyerek tabiatın yasalarını keşfetti ama "ahlakî" sorumluklarımızı yeterince idrak etmediğimizden "yıkım"a uğramaktan kurtulamıyoruz. Depremler, sel taşkınları, kuraklıklar, salgın hastalıklar, toprak kaymaları binlerce yıldır vuku buluyor. Tabiattaki her problem bir silsile halinde birbirini etkiliyor. Tabiatın fıtratını değiştiremezsiniz. Yapmamanız gerekeni yaparsanız, bedelini ödersiniz. Bu durumda meydana gelen facialarda suç ne tabiatta, ne fıtrattadır, suç; sorumluluklarını yerine getirmeyen, akılcı davranmayan, ihtiraslarına kapılan, tutkularının esiri olan insanındır. Şüphesiz dünyamızın imkanları bugünkü nüfusumuzun bir kaç katına yetecek niteliktedir ama insanların ihtirasları sınırsızdır. Zaten temel sorun budur.

Medeniyetler sadece savaşlar yüzünden yıkılmamışlardır. Nice medeniyet vardır ki depremler, volkan patlamaları, kuraklıklar, soğuk, ormanların yok edilmesi, toprakların çölleşmesi yüzünden yok olmuştur. Mesela Osmanlı Devleti"ni 17. Yüzyılın başlarında neredeyse yıkımın eşiğine getiren 1590"larda yaşanan büyük kuraklığın sebebiyet verdiği "Celali isyanları" idi. Kuraklık iklim değişikliği getirmiş, toprak düzenini sarsıntıya uğratmış, iktisadi yetersizlik toplumsal bir kargaşaya yol açmıştı. Problemler karşısında gösterilen yönetim zaafiyeti ise toplumsal kargaşanın uzun yıllar devam etmesine, yanı sıra hâlâ yansımaları kuvvetle hissedilen kültürel bölünmelere yol açmıştı. Medeniyetlerin çöküşü doğal afetlerin yol açtığı yıkımlar kadar hızlı gerçekleşmiyor. Problemlerin biribirini tetiklemesi sonucunda medeniyetlerin ve imparatorlukların çöküşü daha yavaş vuku buluyor.

Soma faciasına yol açan faktörleri titizlikle inceleyip anlamaya çalışıyoruz. "Millet halinde yaşama"yı zorlaştıran faktörlere de aynı titizlikle yaklaşmalıyız. Toplumsal yaşamımızı zehirleyen faktörler de, o maden ocağını ölüm kuyusuna çeviren faktörler kadar "yıkıcı" olabilir. Potansiyel oluşmuş ise tek bir kibrit alevi toplumsal ormanımızı tutuşturabilir. Kibriti hangi elin tutuşturduğunun önemi de kalmaz. Siyasi, ideolojik ve ekonomik çıkarlara yönelik saplantılı bağlılıkların sulh ve huzur içinde yaşamamızı güçleştirmesine izin vermemeliyiz. Daha Soma faciasının acısı taze iken İstanbul"da Okmeydanı"nda iki insanımızın hayatını kaybetmesi hepimizi kaygılandırmalı. Her bir ölüm bir diğer ölümü tetikleyebilir. Geçmişte bu tür olaylar yüzünden büyük bedeller ödedik. Ülkemizin tekrar aynı sarmala girmemesi için herkesin çok dikkatli ve sorumlu davranması şarttır. Olaylara bilgece yaklaşmak yerine salt güvenlik, iktidar ve otorite açısından yaklaşmak meseleyi daha çetrefilli hale getirebilir.