"Genç işsizlik" ve "Japon çözümü"

"Gezici Araştırma Şirketi"nin yaptığı ankette "Türkiye"nin en temel sorunu nedir" sorusuna verilen cevaplarda "işsizlik" en önde çıkmış. İkinci sırada "terör", üçüncü sırada "eğitim" yer alıyor. "Yolsuzluk" ise dördüncü sırada yer alıyor. Aslında bu dört temel sorun da şu ya da bu şekilde biribirini etkileme gücüne sahip. Bilhassa "eğitim" ve "işsizlik" diğerlerine göre biribirini çok daha fazla etkiliyor. Hem kaliteli eğitim vermek, hem istihdam sağlamak durumundasınız. Türkiye gibi genç nüfus oranı yüksek bir ülkede bu ikisini birarada götürmek elbette çok zor ama imkansız değil. Güney Kore"li iktisatçı Ha-Joan Chang"ın dediği gibi, ulusal zenginliğin belirlenmesinde asıl önemli olan, bireylerin eğitim seviyeleri değil, o ulusun, bireyleri yüksek üretkenlik düzeyine sahip işletmeler kurmalarını sağlayacak şekilde örgütleme becerisidir. Her ilde bir üniversitenin bulunduğu ülkemizdeki eğitim düzeyinin iktisadi hayattaki karşılığına bakarak nasıl bir durumda olduğumuzu anlayabiliriz.

Gelişmiş ülkeler dahil, dünyanın pek çok ülkesinde "Genç işsizlik" can yakıcı bir sorun olmaya devam ediyor. Bir süredir bu tehlikeye dikkat çekip duruyoruz. Çok değil on yıl sonra işbaşına gelecek hükümetlerin karşılaşacağı tepkilerin boyutlarını tahmin bile edemiyorum. Biz bu meydan okumaya cevap verebilecek miyiz? Şüpheliyim. Zira öyle bir gençlik geliyor ki talepleri, özlemleri, ruhsal dünyaları, tepkileri, ifade biçimleri alışageldiğimiz geleneksel kalıpları aşıyor. Bunun ilk işaretlerini çok katmanlı "Gezi Olayları" sırasında görmüştük. SEKAM"ın yaptığı "Gençlik Araştırması" ise tehlikenin boyutlarını gözler önüne sermişti ama bu araştırmanın sonuçlarını bile hakkıyla tartışamadık. Neyin gittiğini görüyor ama yerine neyin geleceğini tam olarak bilemiyoruz. Henüz toplumsal mutabakatını yapamamış, Anayasa"sını bulamamış, yönünü tayin edememiş bir ülke olarak kara kara düşünsek yeridir.

Öte yandan, gençlerimizde geleceğe dönük olarak derin bir "güven kaybı" yaşandığını kaydetmek gerekiyor. Güven kaybı orta yaşlar için de geçerli olup sadece iktisadi faktörlerle de sınırlı değil. Yaşadığımız son olaylar bir toplumun güç kaynakları arasında yer alan sosyal, siyasi ve hukuki güven duygularının da örselenmiş olduğunu gösteriyor bize. Bu derin güven kaybının bir an önce giderilmesi gerekiyor. "Genç İşsizliği"ni besleyen şartların iyileştirilmesi ise salt ekonominin hızlı büyümesiyle ilgili değil. Başbakan Erdoğan Japonya"ya bir ziyaret gerçekleştirdiği için bu ülkeden örnek verelim. "Nobel" ödüllü ekonomist Joseph E. Stiglitz geçen yıl yazdığı bir makalede "Daha yakından incelendiğinde Japonya"nın yavaş büyümesi çok da kötü görünmüyor. Ekonomik verimliliğin ciddi bir araştırmacısı genel büyümeye değil çalışan nüfusun büyüklüğüyle büyümenin ilişkisine bakmaya ihtiyaç duyar" demişti. Stiglitz"e göre toplumlar yüksek büyüme ve daha fazla eşitliğe her ikisi birbirini dışlamadan sahip olabilirler. Japonya Başbakanı Abe"nin bu ikisini birden üretmek için bazı politikalar geliştirdiğini belirten Stiglitz büyük gelir eşitliği, uzun hayat beklentisi, düşük işsizlik, sağlık ve çocukların eğitimine büyük yatırımlar, emek gücünün genişliğiyle ilişkili olarak büyük verimlilik bakımından Japonya"nın ABD"den daha üstün olduğunu kaydediyor. Başbakan Erdoğan hazır gitmişken "Japon çözümü"nü de dikkatle incelemeli.