Soma faciası bize ne anlatıyor?

Biz onları görmediğimiz zamanlarda nasıl yaşarlar madenciler? Çocukları okusun ama maden işcisi olmasın isterler. Kömür solumayacakları, güneşin tenlerini ısıtacağı, rüzgarın serinliğini hissedecekleri daha uzun günleri hayal ederek yaşarlar. Çocukları kendileri gibi, ölümün soğuk ve kapkara nefesini her an enselerinde hissetmesin diye yerin binlerce metre altına girmeyi göze almak sıradan bir cesaret değildir. Azîzlik diye bir mertebe varsa eğer, muhannete muhtaç olmamak için bir ömür kömür havasını solumayı göze alan maden işçilerimize yakışır. Zira kazançlarında zerre miskal şaibe bulamazsınız. Helal para kazanmanın Çanakkale Boğazı"nın savunulması kadar zorlu olduğu bir asırda, Akif"in "Gökten ecdat inerek öpse o pak alnı değer" dediği kahraman insanlarımızdır bunlar. Çocuklarının kursaklarına haram lokma indirmeyen, hak etmedikleri tek bir kuruşu bile harîm-i ismetlerine sokmayan insanlarımızı koruyamadığımız için ne kadar hayıflansak azdır. Hiçbirimiz masum değiliz bu yüzden. Her bir ölümle yüzümüze çarpan sefaletimizi idrak edemedik. "Geliyorum" diyen facialara gözümüzü kapattığımız için suçluyuz hepimiz.

Biz onları gördüğümüz zamanlarda artık yaşamıyorlardı madencilerimiz. Başka bir seçeneğe erişim sağlayamadıkları için girdikleri galerilerden dizi dizi naaşları çıkıyordu. Gördüğümüz ölü bedenlerdi sadece. Bu "sıradan" yaşayan sıradışı insanlarımızın hayat hikayeleri ortaya döküldüğünde çocuklarının umutlarını kendi umutsuzluklarına katık ederek yaşadıklarını öğreniyorduk. Hepimizi fena bocalattı bu hikayeler. Vahşi kapitalizmin damgasını vurduğu 19. yüzyılın "Charles Dickens romanları"ndan fırlayan hayat hikayeleriydi 21. yüzyılın ilk çeyreğinde karşılaştığımız manzaralar. Dickens"in insanları hiç olmazsa kendilerine dair büyük umutlar taşıyabiliyorlardı içlerinde. Tünelin ucunda soluk da olsa bir ışık vardı. Somalı madenciler ise tünelin ucunda çocuklarının gülümseyen yüzlerini hayal edebiliyorlar sadece. Gözünü karartmış kapitalistin "daha fazla kömür, daha fazla para" hırsı çocukların gülümseyen yüzlerini birer kabus portrelerine dönüştürdü. Yeni bir hikaye değil bu. 19. yüzyılın Portekizli yazar ve siyaset adamı Almedia Garrett bir defasında şöyle demişti:

"Ben siyasal iktisatçılara, ahlakbilimcilere soruyorum: Bir zengin yaratmak için kaç kişiyi sefalete, orantısız çalışmaya, ahlaksızlığa, aşağılanmaya, cehalete, üstesinden gelinemez talihsizliğe ve mutlak yoksulluğa mahkum etmeniz gerektiğini hesapladınız mı?"

Garrett"in sorduğu soru sanki daha dün sorulmuş gibi güncelliğini koruyor. Soma"da yaşanan facia, kömürü daha ucuza mal etmenin maliyeti değil midir? Soma madenlerinden çıkarılan kömür adeta sıvılaştırılmış para olarak banka mevduatlarına, oradan da İstanbul"un göbeğinde bir gökdelene pompalanmış. Meğer bu sefil gökdelenin harcında işçilerimizin güvenliğinden açgözlülükle kırpılan paralar varmış. İnsan derisiyle kaplanmış cüzdanların paramparça ettiği hayatlar üzerinden mi yakalayacağız muasır medeniyeti? Yere batsın böyle medeniyet, olmaz olsun böyle medeniyet! Dün de, bugün de, kapitalizmin vicdansız çehresi hiç değişmiyor. Oliver Goldsmith"in 18. yüzyılda söylediği gibi, kötülük kol geziyor, hızla kıskacına alıyor, servetin biriktiği yerde insan çürüyor. Soma faciası ahlakî çürümüşlüğümüzün anıtı olarak hafızalarımıza kazınacak. "Soma" adını her duyduğumuzda insan olduğumuzdan utanacağız.