TR
EN
AR
FR
RU
UR
Biz gücün değil, kutsal kitabın insanlarıyız
Yukarıdaki
söz polis gücüyle okula alınmayan başörtülü öğrencilere, ya da onları destekleyen bir aydına ya da kamu görevlisine ait değil. Yayınlandığı gazete de irtica ithamıyla ambargolu addedilen gazetelerden biri değil. Zaten öyle olsaydı haklarında din ve mezhep ayrımı güttükleri iddiasıyla hemen dava açılırdı. Bu sözler Ortadoğu'nun Türkiye dışındaki yegane demokratik ülkesi olduğu ısrarla vurgulanan İsrail'in Ankara Büyükelçisi Uri Bar-Ner'e ait. Yayınlandığı gazete de Türkiye'de laikliği dinin sosyal hayattan ve görünümden tümüyle uzaklaştırılması şeklinde yorumlayan jakoben bir anlayışı sürdürülegelen Cumhuriyet gazetesi (Cumhuriyet, 7 Temmuz 1998 Salı, İsrail Büyükelçisi Uri Bar-Ner ile yapılan röportaj). Bu röportajın en ilgi çekici yönü manşette Büyükelçinin Ortadoğu'nun "ya İslam Cumhuriyeti ya da Demokrasi" şeklinde kategorik bir ayrım çizgisinde olduğu vurgusunun yer aldığı bu röportajın Büyükelçi'nin "aslında biz militarist değiliz, gördüğümüz eğitim de buna aykırı. Bu, tüm Musevi ilkelerine aykırıdır. Biz gücün değil, kutsal kitabın insanlarıyız" diyerek noktalanması. İsrail Devlet Başkanı'nı, yani devletin kendisini, yurtdışında doğrudan temsil eden büyükelçinin referanslarının kutsal kitab, yani Tevrat olduğunu söylemesi İsrail devletinin bir 'Yahudi Cumhuriyeti" olmasını, dolayısıyla da demokrasinin dışına çıkmasını gerekli kılmıyor.
Şimdi düşününüz. Ayni format içinde bizim bir elçimiz, ya da kamu görevlimiz; hatta sıradan bir vatandaşımız dahi "İslam barış anlamına gelmektedir. Biz de bu İslami ilkeye dayalı olarak gücün değil kutsal kitabın, Kuran-ı Kerim'in, insanlarıyız" demiş olsaydı acaba ne tür bir muameleye maruz kalırdı? Böyle bir söz yeni irtica yasalarına göre memurlara nasıl bir muameleyi gerekli kılardı? Demek ki, Ortadoğu'nun iki demokratik ülkesinde demokrasi de, dinin sosyal ve siyasi hayat içindeki konumu da farklı kriterlere sahip. O zaman bir ülkenin siyasi rejimiyle ilgili olarak İslam tanımıyla demokrasiyi kategorik olarak ayırırken laiklik ile Müslümanlığı bir şahısta birleştirmenin mantıki temeli nedir ve bu temel niçin Hıristiyan ve Yahudiler için geçerli değildir?
Eğer farklılık kutsal kitapların niteliklerinden kaynaklanıyorsa durum daha da vahim bir hal almaktadır; çünkü Yahudilerin kutsal kitabı olan Tevrat günlük hayatın detaylarını belirleme konusunda Kuran-ı Kerim'e göre çok daha sıkı ve kuralcı bir niteliğe sahiptir. Haftanın bir gününde çalışmayı tümüyle yasaklayan, helal yemek tanımını genel kuralların ötesinde sıkı bir diyet haline dönüştüren başka ikinci bir kutsal kitab ya da şeriat yoktur. Bu sıkı kurallarla kendini uyumlu kılmayı sadece dini özgürlüğün değil siyasi meşruiyetin bir gereği olarak gören İsrail'deki rejim kendini demokratik olarak tanımlarken mesela Cuma namazı ile ilgili olarak öğle tatillerinin yarım saat uzatılma talebini bile devletin rejimini tehdit olarak algılamak ne ölçüde tutarlıdır? Görünen o ki, ya İsrail demokratik ve laik bir devlet değil, ya da biz bunların ne anlama geldiğini bilmiyoruz. . ..
İsrail Büyükelçisinin bu demecinden birkaç gün sonra Milliyet gazetesi manşetlerinde The Christian Science Monitor'a atfen Türkiye'nin Doğu Anadolu'da sadece İsrail'in kullanacağı bir üs açtığı doğrultusunda bir haber yer aldı. Bu haber ile büyükelçinin "biz kutsal kitabın insanlarıyız" sözü birleşince zihnimde hemen daha önce dini ve siyasi tahayyülat paralelliği konusunda incelemiş olduğum kutsal kitabın Doğu Anadolu'yu da kapsayan ilgili bölümleri canlandı: "Ayak tabanınızın basacağı her yer sizin olacak; sınırınız çölden ve Liban'dan, ırmaktan ve Fırat ırmağından garp denizine kadar olacaktır. Önünüzde kimse duramayacak; Allanınız Rab, size söylediği gibi, dehşetinizi ve korkunuzu ayak basacağınız bütün diyar üzerine koyacaktır. (...) Ancak Allanın Rabbin miras olarak vermekte olduğu bu kavmların şehirlerinden nefes alan kimseyi sağ bırakmayacaksın; fakat onları Hittileri ve Amorileri ve Kenanları ve Perizzileri ve Hivileri ve Yebusileri, Allahın Rabbin sana emrettiği gibi tamamen yok edeceksin." (Tesniyebab 11/24-5; 20/16-17)
Şimdi bu hükümler ve bu hükümlere bağlılığını hiç bir kompleks duymadan ifade eden İsrailli yetkililerle ilgili olarak kimse genel bir suçlamada bulunmazken, İslam kavramı etrafında alabildiğince bir önyargı ve tahkir sürmektedir. Bu daha geniş boyutlarda ele alınması gereken bir husustur. Ancak sorulması gereken siyasi tahayyülatla ilgili soru, kutsal kitaba bağlılığını deklare eden sayın büyükelçinin kutsal kitabda tanımlanan bu bölgenin kendileri açısından taşıdığı dini önemi ve bunun stratejik yönünü nasıl değerlendirdiği sorusudur. Doğu Anadolu'da üs ve kutsal kitaba bağlılık sözleri ister istemez bu korelasyonu zihinlerde uyandırmaktadır.
Bu korelasyon Türkiye'nin geleceği ve bütünlüğü konusunda ciddi kaygılar uyandırırken, Genelkurmay yetkilileri ve Hava Kuvvetleri Komutanı Sayın ilhan Kılıç böyle bir üssün olmadığı konusunda gerekli ve beklenen açıklamayı yaptı ve bu tartışmaya noktayı koydu. Ancak yine de bu mesele Türkiye'nin dış siyaseti ve bölgesel dengeler açısından hassasiyetini korumaktadır. İsrail'in de benzer doğrultuda bir açıklama yapması beklenmelidir.
Bende doğruluğu konusunda ciddi şüphe ve kaygı uyandıran bu iddianın aslını görebilmek için hemen internetten The Christian Science Monitor'da yayınlanan ilgili makalenin metnini elde ettim. Milliyette yayınlanan makale genel hatlarıyla doğru bir şekilde yer almıştı. Sadece bitişteki son derece ilginç bir hüküm tercüme edilmemişti. Bu hükümde yazar "generallerin temel meselesinin olayları bir mühendis gibi düşünmeleri ve hissi, psikolojik ve politik yönleri gözönünde bulundurmamaları olduğunu" vurguluyordu.
İsrail ile Türk demokrasilerinin din ile ilişkilerini ayıran temel unsur da bu olsa gerek. Bu da generallerin değil Türk aydınının temel problematiği. Toplum mühendisliğinin getirdiği kategorik tavır toplum psikolojisinin dini yönünü ihmal etmektedir. Yahudiler ise sürgünler ve katliamlarla dolu tarihlerinde kendilerini ayakta tutan temel unsurun dini sembollerle güçlendirilmiş kimlik ve cemaat duygusu olduğunun farkında olarak demokrasilerini bu psikoloji ile yabancılaştırmaktan kaçınmaktadırlar. İstiklal Savaşı'nı da benzer bir manevi psikoloji ile gerçekleştirmiş olan bir milletin aydınları bu toplumun manevi iklimine ve psikolojisine nüfuz edebildikleri gün toplumsal atılım gücümüzü tekrar yakalamış olacağız. Anlaşılan İsrail demokrasisinin psikolojik temelleri konusunda alacağımız önemli dersler var.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.