TR
EN
AR
FR
RU
UR
Bölünmüş benlik
Bugünlerde
Laing'in psikolojide artık klasikleşmiş olan 'The Divided Self" (Bölünmüş Benlik) başlıklı eserini tekrar gözden geçiriyorum. Bölünmüş benliklerin yol açtığı psikolojik bunalımları inceleyen bu eser, psikoloji dışında ele alındığında da, değişik bunalım alanlarını tanımlayabilecek önemli kavramsal ve metodolojik araçlar sağlıyor. Laing'in özellikle ontolojik güvenlik ile benlik arasında kurduğu ilişki ve mücessem/dışa yansıyan (embodied) benlik ile mücessem olmayan (unembodied) benlik farklılaşması konusunda tesbit ettiği kritik alan, başta siyasi olmak üzere birçok bunalım alanlarını da anlamamızı kolaylaştırıyor. Bugün, özellikle psikolojik bunalımları doğuran benlik-vücut ilişkisi algılamasından hareketle yaşamakta olduğumuz toplumsal bunalımın bir veçhesini ele almak istiyorum. Laing psikolojik bunalımların kökeninde, kişinin vücudu ile benliği arasındaki bağın kopuşu olduğunu söylemekte ve bu kopuşun kaçınılmaz bir benlik bölünmesini beraberinde getirdiğini ifade etmektedir. Kendi vücudu ile yabancılaşan kişi zaman içinde kendi şahsi süreklilik unsurlarını da kaybetmekte ve kendini sürekli olarak kendi dışında tanımlanmış bir yanlış benlik (false-self) ile algılamaya çalışmaktadır. İç benlik (inner self) ile dışa yansıyan benlik (embodied şelf) arasındaki uçurum açıldıkça bunalımlar artmakta ve kişi hem kendisiyle hem de çevresiyle yaşanan bir bunalım labirentinin içine girmektedir.
Türkiye'de yaşanmakta olan çok yönlü bunalımda da iç benlik ile dışa yansıyan benlik arasındaki farklılaşmanın izleri görülmektedir. Kişinin vücudunun toplumlar düzeyindeki karşılığı tarih/mekan boyutudur. Toplumların kendi tarih/mekan boyutu ile yabancılaşması, kişinin kendi vücudu ile yabancılaşarak yanlış benlik içine girmesi gibidir. İtiraf edelim ki, ilkokuldan itibaren verilen yoğun tarih ve coğrafya bilgisine rağmen bir tür tarihsizleşme sürecinin de içinde yaşayageliyoruz. Kutladığımız yıldönümleri ve bayramlar bizdeki tarih bilincini güçlendirmek yerine tarih-ötesi alanlara yönelmemize yol açmaktadır. Bu sene Cumhuriyet'in 75. yılını, gelecek sene Osmanlı'nın 700. yılını kutlayacağız. Ancak, Cumhuriyet'in Onuncu Yıl marşını da, Osmanlı'nın mehter marşını da metahistorik bir düzlemde algılamanın ötesinde, bugünkü benliğimizi de dokuyan hangi süreklilik unsurlarını tutarlı bir benlik bilinci ve toplumsal bütünlük ile ortaya koyabiliyoruz?
Süreklilik unsurları ile yüzleşemediğimiz için, kendi benliğimizin dışa yansımasını, karşı kutuplar oluşturdukça sağlayabiliyor ve iç benlikten kopmuş o yanlış benliğin süregelmesi için sürekli başkaları ile özdeşleştirdiğimiz "diğerler (hatta düşmanlar) üretiyoruz. Kendi sembollerimizin kutsiyetine sığınabilmek için başkalarının sembollerine savaş açarak kendi bölünmüş benliklerimizin arasındaki uçurumları kapatmaya çalışıyoruz. Ama, tarih/mekan boyutundaki her kopuşun yeni bir benlik bölünmesi doğurduğunun farkına varamıyoruz.
İç benlik ile dışa yansıyan benlik arasındaki uçurumu örtbas edebilmek için ucuz zaferlerin sarhoşluğu ile ucuz yenilgilerin sükut-u hayaline aynı ölçüde kapılıp gidiyoruz. Almanya'yı yenişimizi Onuncu yıl marşının cezbesine bağlarken, Finlandiya hezimetini hakemin taraflı tutumuna indirgiyoruz. Bunun için de, ne başarılarımızı disiplinli bir çalışmanın kaçınılmaz sürekliliği ile irtibatlandırabiliyor, ne de yenilgilerimizden dersler çıkabiliyoruz. Gerçeklerden çok, gerçek-ötesi psikolojilere yöneldikçe, kişisel düzeyde yaşanan bunalımlarda görüldüğü gibi, kendi vücudumuza yani kendi tarihimize yabancılaşıyor, kendi çevremizden yani kendi mekan boyutumuzdan kopuyoruz.
Aslında önümüzdeki iki yılı soğukkanlı bir iç muhasebe dönemi olarak geçirebilsek, bu bunalımdan belki de tarihin en canlı düşünce sentezini üretebilecek potansiyele sahibiz. Osmanlı'nın 700. yılında medeniyet kurucu ruhu, Cumhuriyet'in 75. yılında medeniyetler arası yüzleşmenin dinamik özünü yakalayabilirsek, tarihte çok az topluma nasib olmuş yeni bir medeniyet açılımının ufkunu arayabiliriz. Bu tarihi misyon, bilimi ve eğitimi kıyafet düzenlemelerinin yüzeyselliğine indirgeyenlerce değil, kendi benliklerini tarih/mekan boyutu içinde yeniden tutarlı bir bütünlüğe dönüştürebilen üstün ve gerçek anlamda derin zihinlerce ifa edilecektir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.