TR
EN
AR
FR
RU
UR
Dış politika meşruiyyeti
TÜRKİYE
'de dış politika yapımının en önemli meselelerinden birisi takip edilen politikaların ve imzalanan anlaşmaların başta TBMM olmak üzere kamuoyunun denetiminden ve yönlendirmesinden uzakta tutulmasıdır. İsrail ile imzalanan güvenlik işbirliği anlaşmasının en kaygı verici tarafı bu derece önemli bir stratejik kararın son derece dar bir bürokrat kadro tarafından gerçekleştirilmiş olması ve anlaşmanın muhtevası ile ilgili olarak kamuoyunun imzadan sonra bile yeterince bilgilendirilmemiş olmasıdır. "Bu anlaşma ile Türkiye hangi konularda ne garantiler vermiş, karşılığında ne almıştır?" sorusu hâlâ açık değildir. Demokratik ülkelerde bu tür anlaşmaların nihai meşruiyyet kaynağı olan parlamento mensuplarının ve uygulama mercii olan hükümet üyelerinin dahi bu anlaşmanın muhtevası hakkında çelişkili bilgilere sahip olması çok sakıncalı bir durum yaratmaktadır.Bir ülkenin dış politika oluşumunda kamuoyu ve parlamentonun devrede tutulması iki açıdan büyük önem taşımaktadır. Birincisi, bu tür stratejik ilişkiler ve anlaşmalar konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi dış politika oluşumunun meşruiyyetinin asgari şartıdır. Muhtevası bilinmeyen aklaşmaların muhtemel sonuçlan ile ilgili olarak kamuoyunun harekete geçirilmesi imkansızdır. Kamuoyu nezdindeki meşruiyyet, parlamentoda oluşan hukukilik ve bürokratların ortaya koydukları politikalar belli bir zeminde buluşamadıkları takdirde dış politika stratejisi belirlemek de, bu stratejiyi hayata geçirmek de imkansızlaşır. Kamuoyu desteğim gözardı eden politikaların sadece uluslararası konjonktüre dayalı olarak başardı olmaları imkansızdır. İsrail ile imzalanan güvenlik anlaşması açısından bakıldığında böylesi bir anlaşmanın akdinden hemen sonra Lübnan'ın sivil ve askeri hedef ayrımı yapmaksızın bombardımana tabi tutan İsrail'e cesaret veren bir güvenlik işbirliği anlaşması Türkiye'deki kamu vicdanı nezdinde haklı gösterilebilir mi? Temel savaş hukuku kurallarını büe hiçe sayarak bombalanan çocuk ambulanslarından yükselen çocuk feryatlarını, cansız küçük çocuk bedenlerini seyreden Müslüman halkın, hangi gerekçe ile olursa olsun muhtevası gizli tutulan bir güvenlik işbirliği anlaşmasını meşru görmesi mümkün olabilir mi? Bu gergin konjonktürde ortaya çıkabilecek daha derin ve sıcak bunalımlarda, meşruiyyet sıkıntısı çeken kamuoyu nasıl harekete geçirilecektir?
Bu tür stratejik ilişkiler ve anlaşmaların kamuoyundan gizli tutulmasının ikinci önemli sakıncası ise dış politika opsiyonlarının daraltılmasıdır. Dış politika oluşumunun dar bir bürokrat ekip içinde gerçekleşmesi alternatif politika arayışlarının durmasına yol açar. Araştırma kurumlan, üniversiteler ve ilgili kuruluşlar bu tür stratejik ilişkilerin mahiyetini tam olarak kavrayamadıkları için gerekli fikir jimnastiğini, dış politika analizlerini ve gelecekle ilgili projeksiyonları yapamaz hale gelir.
Irak ve Amerikan dış politika oluşumlarının Körfez bunalımının en yoğun olduğu günlerdeki kamuoyu yansımalarını mukayese ediniz. Irak Saddam ve dar ekibinin belirlediği politikaların sınırlı kıskacından çıkamazken ve muhtemel gelişmelerle ilgili senaryo üretmezken, Amerikan kamuoyu bütün araştırma kurumlan, üniversiteler ve medya kuruluşları ile her türlü ihtimali tartışmakta ve çok sayıda alternatif senaryo ve politika üretmekteydi. Kamuoyu nezdindeki bu tartışma ortamı, yürütme erkine hem mümkün olan en fazla alternatifin sunulmasını, hem de uygulanan politikaların bir meşruiyyet zemin bulmasını sağlamıştı. Irak'ta dar bir ekibin ürettiği politakların halka yansıması sadece alman kararlara itaat ve motivasyon düzeyindeki kalırken, Amerikan'da karar sürecini de etkileyebilen bir tartışma zemini oluşturulmuştu. Amerikan yönetiminin Körfez savaşında sağladığı basan büyük ölçüde bu dış politika oluşumu sürecinin eseridir. Saddam'ı başarısız kılan da halkı kendi dar ekibi ile oluşturduğu dış politikada bir sürü olarak görmüş olmasıdır.
Türkiye'nin dış politika oluşumunun dar bir bürokrat kadro ile tek yönlü şartlandırmalara yönelen bir medya elitine bağımlı hale gelerek kamuoyunu dışlayan bir süreç haline dönüşmesi, gerek dış politika meşruiyyeti, gerekse alternatif politikalar üretilmesi açısından büyük sakıncalar taşımaktadır. Halka dikte ettiği hayat biçiminde batılı modellere sıkı sıkıya bağlı kalan siyasi elit, bu modellerin kamuoyu gücünü artıran boyutuna karşı şiddetle direnmekte ve belli yürütme erklerim dar bir bürokratik ekibin elinde tutmaya çalışmaktadır. Dış politikada şeffaflaşmayan ve kamu meşruiyyetini gözetmeyen bir siyasi anlayışın iç politikada demokratikleşmeyi gerçekleştirmesi de imkansızdır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.