TR
EN
AR
FR
RU
UR
Dış stratejiler ve iç düzenlemeler
SON
günlerde en sık sorulan sual Türkiye'nin iç gündemi ile dış politikası arasındaki zamanlama ilişkisi üzerine, içerde gittikçe artan gerilim ve yeni iç düşman tanımlamaları öngören yeni Milli Askeri Stratejik Konsept'in bir grup basın mensubuna açıklandığının iddia edilmesi ile İsrail'e yapılan son geziler akabinde bu ülke ile girişilen savunma ve strateji ağırlıklı Viskilerin derinleşerek gelişmesi gerçekten çok dikkat çekici bir husus. Bu konuda spekülatif bağlantılar kurmak doğru değilse de, tarihte yaşadığımız çarpıcı tecrübeler Türkiye'nin konumuna sahip bir ülkenin iç düzenlemeleri ile dış stratejik tercihleri arasında ciddi bir korelasyon olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede birbirine paralel üç misal ile bu ilişkiyi daha açık bir şekilde gösterebiliriz. 1839 Tanzimat Fermanı ile belki de tarihinde yaşadığı en geniş çaplı iç reform denemesine girişen Osmanlı devleti bu girişimden hemen önce Viyana Kongresi sonrası dönemin yükselen uluslararası gücü olan İngiltere ile ülke ekonomisi ve siyasetini bu ülkeye bağlayan geniş kapsamlı bir ticaret anlaşması imzalamıştı. İçerde Batılılaşma doğrultusunda ciddi düzenlemeler yapılırken, dış ilişkiler, bu düzenlemelerin hem sebebi hem de sonucu olacak şekilde bir zamanlama ile yeni bir eksene oturtulmuştu. Mustafa Reşit Paşa'nın Tanzimat Fermanı'nın hemen öncesinde İngiltere'de sefir olarak görev yapmış olması da, iç ve dış tercihler arasındaki bu bağımlılık ilişkisinin son derece önemli bir göstergesidir: İşin ilginç yanı da bu iç düzenlemelerin Tanzimat Fermanı'nın girişinde şeriatı ikame etme hedefi ile meşru kılınmış olmasıydı. İkinci önemli misal, II. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'nin dış ilişkilerini Atlantik ve ABD eksenine oturtan dış politika tercihi ile içerdeki demokrasi düzenlemesinin zaman uyumluluğudur. Dış politika tercihini yükselen yeni güç olan Atlantik ve ABD ekseninde yapan Türkiye bunun gerektirdiği iç düzenlemeyi de hemen gerçekleştirmekte bir beis görmemiştir. Demokrasi de, Tanzimat gibi, merkezi elitin dış politika tercihi ile uyumlu bir iç düzenleme olarak merkezi elitin bir kararı ile uygulamaya konmuştu. Yine Tanzimat'a paralel bir şekilde bu uygulama, geçmişteki tek parti idaresi dolayısıyla, bu uygulamaya en ters düşebilecek konumda olan CHP'ce gerçekleştirilmişti.
Soğuk savaş sonrası konjunktür, Türkiye'ye, sıradan bir bölgesel güç olmaktan çıkarak diğerlerine göre daha mütevazı ölçekte de olsa küresel politikalar takip edebilecek bir büyük güç adayı olma şansı vermişti. Dinamik şartların gerektirdiği ön hazırlıkların yapılmamış olması, stratejik planlama eksikliği, son yedi yılda ülke siyasetine egemen olan ve ona yakın dışişleri bakanı değişikliğine yol açan koalisyon hükümetlerinin getirdiği siyasi irade yetersizliği ile birleşince, elimize geçen bu tarihi fırsat kullanılamadı. Bu siyasi irade ve stratejik planlama yetersizliğine dış faktörlerin de etkisi eklenince, Türkiye iddialı bir dış politika söylemini terkedip kendisine daha güvenlikli alanlar sağlayacak olan yeni müttefik arayışlarına girişti.
Bu çerçevede Türkiye'yi sistem içinde tutacak bir dış stratejik ittifak politikası ile bunun gerektirdiği iç düzenlemeler devreye sokuldu. Türkiye, ABD-İsrail ekseninde hem küresel hem de bölgesel sistemin içine çekilirken, bu sistemik unsurların soğuk savaş dönemindeki yeni tehdit unsuru olarak gördükleri İslami hareketler konusunda da bir iç düzenleme yapma zarureti ortaya çıktı. Bunun, bu politikaya en çok karşı çıkması beklenen RP'nin koalisyonla da olsa iktidarda iken yapılıyor olması da, diğer tarihi misallere büyük bir benzerlik arzetmektedir.
Türkiye bu tür badirelerle geçmişte çok değişik şekillerde karşılamış ve bunları aşmasını bilmiştir. Ancak, bu tür dış empozeden kaynaklanan dayatmacı iç düzenlemlerle kaybedilen zaman bir daha geri gelmemiştir. Gün, birilerinin arzusuna uygun iç düzenlemeler yapma günü değil, toplumu bir bütün olarak yeni stratejik ufuklara yöneltme günüdür. Bu noktada kaybettiğimiz her saniye gelecek nesillerin güç potansiyelinden hoyratça harcadığımız bir kaynaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.