TR
EN
AR
FR
RU
UR
Gandi çağdaş mıydı
BAZI
uluslararası toplantıların kapanış yemeği için aldığım davetiyelerde giysi ile ilgili olarak ulusal giysiler giyilebileceği ibaresini her gördüğümde içimi derin bir hüzün kaplar. Gözlerimin önünden Osmanlı'nın hakimiyet çağlarının giysileri zengin bir defile görüntüsü içinde geçer, llmiyye, kalemiyye ve seyfiyye sınıflarının oluşturduğu siyasi elitin her birim için farklılaşan ve zengin bir çeşitlilik arzeden giysileri, halkın mesleki formasyona ve dini ya da bölgesel kimliğe göre değişen rengarenk görüntüsü hayal alemimi gerçek kültürel çoğulculuğun dünyasına götürür. Sonra Anadolu'nun iklime ve bölge şartlarına göre değişen kıyafetlerini düşünürüm. Ankara sevinenlerinden Ege efelerine, Erzurum dadaşlarından Toros yörüklerine bütün bir Anadolu giysi kültürünün hazin yok oluş ve folklor gösterileri dışında hayattan el etek çekiş serüveni yüreğime bir kor ateş gibi çöreklenir. Kendime kimliğimle uyumlu bir ulusal giysi ararım ve bulamamanın ezikliği içinde artık özüm ve kimliğimle çeliştiği için bana yabancılaşan giysileri bir medeniyet formu olarak değil, kaçınılmaz bir örtü gerekliliği olarak üstüme alırım. O anda kaybedilen bir giysi savaşı değil bir medeniyet savaşıdır. Modernite karşısında kaybedilen bu psikolojik meydan savaşının sonucunda yenik düşmenin ağır hüznünü sadece kendim ve medeniyetim adına değil, bir hayat ve giyim tarzı tekeli karşısında yok olan bütün diğer otantik kültürler adına hissederim.
İşte o zaman gözlerimin önünden bir de Gandi geçer ve bir soru zihnimin ta derinliklerinde yankılanır: İngiltere'de eğitim görürken İngilizler'in kıyafetine öykünerek bu ayrıcalıklı dünyaya nüfuz etmeye çalışan toy Gandi mi, yoksa ait olduğu medeniyetin haysiyetli varoluşu için Hint elbiselerine bürünen ve bu forma bürünüşü İngiliz sömürgeciliğine başkaldırının bir sembolü olarak gören erdem yüklü Gandi mi daha çağdaştır? Başka bir ifadeyle kendi medeniyet formuna bürünmektense, çağdaşlık adına bu formu aşağılayan bir Gandi insanlığın evrensel değerlerine herhangi bir katkıda bulunabilir miydi? II. Dünya Savaşı sonrası sömürge devrimleri esnasında kendi kültürel kimliğine sahip çıkan Gandiler olmasaydı acaba insanlık kültürünü tekelleştirici Batı zihniyeti diğer kültürleri tanıma ihtiyacı hissedebilir miydi?
Ben İstanbul'daki kıyafet operasyonunu veren TV haberleri üzerine bu düşüncelere dalmışken, CNN, eski Filistin-İsrail görüşmelerinden bir kesit yayınladı, İsrail delegasyonu içindeki bir diplomat ve bir askeri yetkilinin başlarında görüşmeler esnasında da çıkarmadıkları birer takke vardı. Üst düzey devlet yetkilisi olan bu İsrailliler başlarındaki takkeyi ne çağdaşlığa ne de laikliğe aykırı görüyorlardı. Hal devlet erkanı için böyleyse, sıradan vatandaşlar için nasıldır onu da siz düşünün. Herhalde aklı başında hiçbir İsrailli yetkili, sokakta Yahudi takkesi ya da aşın Yahudiler'in üniforma haline getirdikleri siyah giysileri ile dolaşan sıradan vatandaşları sorguya çekmeyi ve adi bir suçlu gibi tahkir etmeyi teklif bile edemez. Ne evrensel insan haklan ve çağdaşlık ilkelerinin en basit şekline bile uyabiliyoruz, ne de kendi kimliğimizi öz ve form halinde onurlu bir şekilde koruyabiliyoruz. Zaten kendi kültürel kimliğini onurlu bir şekilde koruyamayan bir toplumun bırakın anlamı ve kapsamı belirsiz muğlak bir çağdaşlık düzeyine ulaşmayı, gerçek anlamıyla var olmayı bile başarması imkansızdır.
Mesele bir kıyafet meselesi değil, bir zihniyet meselesidir. Kendi kültürel değerlerini yeni formlar içinde tekrar üretemeyen toplumların başka formları taklit ederek saygınlık kazanabilmeleri de mümkün.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.