TR
EN
AR
FR
RU
UR
İnce bir strateji
Apo
'nun yakalanmasının, ya da İtalya'ya devredilmesinin, ilk günlerinde ortaya çıkan ve biraz da yaşanmakta olan hükümet krizi dolayısıyla özellikle de teşvik edilen hissi ve iyimser havanın etkisi geçtikten sonra yeni durum reelpolitik ve stratejik planlama açısından tekrar ele alınmak zorundadır. Medya ve hükümet tarafından teşvik edilen ve ilk anlarda neredeyse bayram sevinci gibi lanse edilen atmosfer toplum psikolojisi açısından mazur görülse bile devlet ciddiyeti ve rasyonel stratejik planlama açısından bir zaafdır. Türkiye'de dış politika yapımı ve stratejik yönlendirme açısından teorik ya da pratik katkılarıyla süreci anlamlandırabilecek ve etkileyebilecek durumda ve konumda olan herkesin şimdi artık daha soğukkanlı bir şekilde tekrar düşünme sorumluluğu vardır. Bu yeniden düşünme süreci birçok soruyu da beraberinde getirmektedir.
Mesela, Türkiye Suriye üzerinde baskı yöntemini uygulamaya başladığında alternatif senaryolar çerçevesinde Rusya ve Avrupa'ya geçiş ihtimalleri gözönünde bulundurulmuş ve buna göre gerekli taktik planlama yapılmış mıdır? Yapılmadıysa, bu zaaf kime aittir? Yapıldıysa, şu anda İtalya'nın tepkileri karşısında neden bir dağınıklık ve şaşırma tablosu sergilenmektedir? Eğer bu gelişmeler gözönünde bulundurulmuşsa ve Apo'nun Türkiye'ye getirilmesi stratejik çıkarlar açısından uygun görüldüyse, neden çok daha kolay ikna edilebilecek olan Suriye'ye en başından sınırdışı edilmesi doğrultusunda değil de teslim edilmesi doğrultusunda baskı yapılmadı? Suriye'ye baskı politikasını planlayan ile fiilen yürütenlerin arasında bir koordinasyon eksikliği mi vardı? Apo'nun Rusya'dan gönderilmesinde Türkiye ile ilişkiler mi, yoksa Avrupa ve ABD ile yürütülen doğrudan ya da dolaylı pazarlıklar mı etkili olmuştur? İtalya'nın sözde Kürt parlamentosundan sonra Apo'yu da ağırlaması özel bir seçim değilse nedir? Türkiye'nin İtalya karşısındaki taktik esnekliği ne ölçüdedir? Apo için İtalya sonrasında yeni bir durak sözkonusu olursa nereleri olabilir ve bu noktada düşünülen adımlar nedir?
Daha zihinlerde uyanan bir çok soru var. Ancak, meselemiz bir dış politika başarısını ya da başarısızlığını ortaya koymak değil. Dikkatleri çekmek istediğimiz husus, Apo'nun Suriye'den sınırdışı edilmesi, Rusya'dan gönderilmesi, İtalya'da tutuklanması gibi başarı olarak gösterilen her adımdan sonra daha yüksek bir dış politika maliyetinin önümüze konması ve bunun doğurduğu şaşkınlık. Zafer ile hezimet, ümit ile sükut-u hayal arasında gidip gelen psikolojilerin ve zihinlerin rasyonel bir stratejik planlama yapabilmesi ve bu planlamayı değişen konjunktürel şartlara göre yeniden değerlendirerek gerekli taktik adımları atabilmesi çok güçtür.
Öncelikle genelde Ortadoğu haritası ile ilgili temel bir gerçeği bilmekte fayda var. Ortadoğu haritası ve bu bölgedeki siyasi yapılanma yapımında ve ayakta tutulmasında bir çok ustanın müdahil olduğu çok kötü örülmüş bir duvara benzemektedir. Duvarın aksayan yönlerini ve çökmekte olan kısımlarını ustalar da farketmekte ve kendi çıkarlarına uygun planlama yapmaktadır. Ancak, herkes çok iyi bilmektedir ki, bu çok kötü örülmüş duvardan bir taşı çekmek ya da oynatmak bir taş üzerinde yapılan bir hesap olmaktan çıkarak hemen bütün duvarın kaderini belirleyecek sonuçlar doğurur. Herhangi bir taş çekildiğinde ya da oynadığında duvarın çökme tehlikesi olduğundan ve kimse çöken bir duvarın altında kalmak istemediğinden herkes deklere edilmemiş bir mutabakatla duvarın sürdürülmesini ya da değişimlerin aktörlerin farketmesinin güç olduğu küçük adımlarla uzun bir döneme yayılmasını tercih etmektedir.
Bir hamleyle duvarı yıkarak tekrar kurabileceği vehmine kapılan Saddam duvarın altında kalırken ondan çok daha güçlü olan büyük aktörler Kuzey Irak'taki oluşumu küçük adımlarla zamana yayarak bir taşı farkettirmeden oynatmaya çalışmaktadırlar. Diplomasi ile savaş arasındaki fark da buradadır. Diplomasi bir nakış iğnesi inceliği, savaş ise bir çuvaldız netliği ve kararlılığı ister. Birincisi sabır ve titizlik içinde uzun dönemli bir gayretle ince bir süreç gerektirirken, diğeri daha keskin hamlelerle net hatlara ulaşmayı, çuvalın iki yakasının ya da bir hattın iki ucunun birleştirilmesini hedef edinir. Bunun için diplomasi ve savaş hep farklı yöntemlerle aynı hedeflere ulaşmanın birbirini tamamlayan süreçleri olarak görülegelmiştir.
Bizi kaygılandıran nokta da buradadır. Suriye'ye yöneltilen kriz ve savaş psikolojisi ile istenen elde edilmiş ve kötü örülmüş duvardan bir taş oynatılmıştır. Ama, maalesef bu oynamanın sonuçlarını görecek ve gereğini yapacak bir diplomasi inceliği sergilenememiştir. Bu da bu taşın kimin adına ve ne için oynatıldığı kuşkusunu vermektedir.
Görünen maalesef o ki, Avrupa, Rusya ve ABD, İtalya üzerinden Ortadoğu'da nakış gibi örülmeye çalışılan bir diplomasi oyunu oynamaktadır. Bu oyunun bundan sonraki safhasında Lozan'da yapılan ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığını dini kimlikle kısmen de olsa özdeşleştiren 'Türkiye'de ancak gayrimüslimler azınlık statüsündedir" prensibini yerinden oynatan bir siyasi azınlık kavramını gündeme getirmek ve bu anlamda Kürt meselesini siyasallaşmış uluslararası azınlıklar kategorisine almaktır.
Böylesi bir dönemde, iç siyasette hem İslam sembollerini, hem de devlet tarafından da deklare edilen Kürt kimliğini iç düşman kategorisinde tutmaya çalışmak bir taraftan Türk ve Kürt nüfus arasındaki din-eksenli iç bütünlüğü tahrip ederken, diğer taraftan da Türkiye'de Müslümanlardan da azınlık çıkararak Ortadoğu'da taşları ince ince oynatmak isteyen aktörlere Sevr'i yeniden hortlatma fırsatı verir. Türkiye belki de Cumhuriyet döneminin en hassas dönemecine girmiş durumdadır ve her zamankinden daha çok şimdi soğukkanlılığı, basirete ve yeni bir vizyona ihtiyacı vardır.
Hamasi bir söylemle Türkiye'nin Sevr kompozisyonuna tekrar döndürülemeyeceğini söylemek kolaydır. Zor olan, Sevr'e dönüşe yol açacak zaafları yok etmekle kalmayıp, vizyon olarak Lozan'ı da aşıp; Türkiye'yi bölgesel ve küresel oyunlarda etkin kılabilecek bir basiret göstermek ve bunu rasyonel/uygulanabilir bir dış politika stratejisine dönüştürebilmektir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.