TR
EN
AR
FR
RU
UR
İslam medeniyetindeki denge ve Ramazan
İSLAM
medeniyetinin en özgün niteliklerinden birisi evrensel değerler ile yerel kültürler arasında kurduğu denge ve etkileşim alanıdır. Evrensel İslami değerler yerel kültürlerle çift yönlü bir ilişki içinde bulunagelmiştir. Bu değerler bir taraftan yerel kültürlerdeki simge ve formlara daha evrensel nitelikler kazandırırken, diğer taraftan ayni özün yeni formlar içindeki değişik yansımaları halinde tam bir çeşitlilik oluşturmuşlardır. Böylece islam medeniyetinde aynı toplumun değişik tarih kesitlerindeki uygulamalarında da eş-zamanla toplumların coğrafi farklılıklarla değişen uygulamalarında da birlik içindeki çeşitlilik ile çeşitlilik içindeki birlik büyük bir ahenk içinde varlığını sürdüregelmiştir. Bütün İslam toplumlarının aynı ve bir gözüken uygulamalarında ahenkli bir kültür çeşitliliği hep yaşayagelmiştir. Aynı şekilde, çok farklı gibi görülen kültürel yansımalarda da İslam toplumlarının tümünü kapsayan evrensel bir boyut kendisini göstermektedir.
Bu açıdan İslam medeniyeti ne birçok yerel kültürün duçar olduğu bölgesel sınırlılık ifratına, ne de modernizmin insanoğlunun bütün çeşitliliklerini tek bir davranış kalıbına indirgeme tefritine düşmüştür. Aksine İslam'ın evrensel değerleri yaygınlaştıkça bu evrenselliğin şekillendirdiği kültürel çeşitlilikler insanoğlunun farklı birikimlerini aksettiren renkli bir kültür bileşkesi oluşturmuştur. Bunun içindir ki evrensel özü ihmal etmeyen bir kültür çoğulculuğu gerçek anlamıyla İslam medeniyetinin eseri olmuştur, İslam medeniyetini birlik, ahenk, denge ve çeşitlilik medeniyeti kılan temel faktör de budur.
Kıyafetten şehir mimarisine, ev yapısından sosyal kurumlara kadar medeniyetin ferdî ve cemaî bütün unsurlarına sirayet etmiş bulunan bu birlik ve çeşitlilik dengesi ibadetlerde de tezahür eder. Bütün müslümanlar dünyanın her yerinden günde beş kere farklı mimarideki camilerden farklı kıyafetlerde ama aynı kıbleye dönerler. Senede bir kere hac vesilesi ile dünyanın her yerinden Arafat'a gelen insanlar bu hedef ve misyon birliği içinde insanoğlunun ortaya koyduğu bütün farklı dilleri, kültürleri, hayat tarzlarını aynı coğrafya içinde yasamaya devam ederler. Arafat'ta Sudanlıların görkemli yapılan Malaylerin mütevazı halleri ile Bosnalıların ışıl ışıl parlayan mavi gözleri, Ugandalıların muhabbet yüklü kara gözleri ile, Afganların gür ve uzun sakalları Endonezyalıların seyrek sakalları ile aynı tablonun farklı renk tonlarını oluştururlar. O bir gün içinde her müslüman birey hem kendi topluluklarının farklılıklarındaki güzelliğin hem de İslam ümmetinin olağanüstü evrensel bütünlüğündeki birliğin şuuruna ererler. O tecrübeden geçtikten sonra kimse dar kalıplı bir yereselliğe de insanlığı tek bir tornadan çıkmış hale getirmeye çalışan modernizmin tekelci kültür yapılanmasına da itibar etmez.
Bu ahenk ve denge en çok da Ramazan ayında kendisini gösterir. Mümkün olsaydı da Ramazan ayının her gününü ayrı bir Müslüman topluluk içinde geçirebilseydik İslam medeniyetinin bu mucizevi özelliğini bilmüşahede görebilirdik, İslam ümmetinin farklı coğrafyalardaki Ramazan kültürlerinde ne köyden köye, kabileden kabileye değişen kültür festivallerinin yerellik bağımlılığı ne de insanın kutlama kültür ve zevkini tek bir forma indiren Noel tekelciliği hakimdir. Ramazan'ın evrensel kıldığı değerlerde kaynağım bulan ayni öz farklı kültür formları içinde tam anlamıyla özümsenerek yaşanır kılınmıştır. Ne o değerlerdeki ve uygulamalardaki evrensel öz insanoğlunun tatlı kültür çeşitliliğini yok etmiş ne de o çeşitlilik evrensel özü ortadan kaldırmıştır.
Cenab-ı Hakk'ın lütfuyla Doğu Asya'dan Ortadoğu'ya, Afrika'dan Amerika'ya kadar birçok farklı Müslüman toplulukla birlikte bütün olarak ya da kısmen Ramazan ayını yaşama imkanı buldum. O evrensel özü de, o özün tatlı kültür çeşitlilikleri içindeki yansımalarını da ayni hamd duygusu ile hissettim. Kuranî tabirle taaruf için farklı yaratılan kavimler ayni evrensel değerlerin geçerli kılınması üzerinde ittifak edebilirler. Yeter ki farklılıklarını düşmanlık, ortaklıklarını standart kültür tekelciliği haline dönüştürmesinler.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.