TR
EN
AR
FR
RU
UR
Kabuk değiştiren Anadolu
DÜN
Hisbe dergisince düzenlenen bir toplantı için Kayseri'deydik. Daha önce birçok Anadolu şehrinde gördüğümüz kültürel zenginliğin bir benzerine Kayseri'de şahit olmamız Türkiye sathına yayılan bir anlayış, dinamizm ve uyanışın yaşanmakta olduğunu gösteriyor. Eskiden Türkiye kültürel ve ekonomik iletişim merkezinin istanbul, siyasî karar merkezinin Ankara olduğu yeknesak ve statik bir hüviyet taşıyordu. Anadolu, İstanbul'da çıkan dergi ve gazetelerin oluşturduğu dalgalanmalara ayarlı bir kültür hayatı ile, yine İstanbul'da üretilen mamullerin dağıtım ağına bağımlı bir ekonomik alış-verişe ayarlı edilgen bir yapı arz ediyordu.
Bu merkez-çevre ilişkisi kolaylıkla yönlendirilebilir ve denetlenebilir bir Türkiye tablosu oluşturmuştu. Siyasî elit matbuat kanunu ile, İstanbul'daki kültürel üretimi denetim altına alabiliyor; böylece Anadolu'nun hayat damarlarına akacak kanı yönlendirebiliyordu. Aynı şekilde, büyük merkezlerde ithal ikamesi ve teşvik politikaları ile desteklenen belli firmaların mamulleri Anadolu'ya akarken, tarım netelikli üretime dayalı Anadolu ekonomisinden bu firmalara kaynak transferi sağlanıyordu. Bir iç pazar niteliğindeki Anadolu bu mamulleri tükettiği ölçüde ekonomik iletişim mekanizmasına katılmış oluyordu. Türkiye sathına yayılmış yegâne görsel ve iletişim kanalı olan TRT bu kültürel ve ekonomik merkez-çevre ilişkisinin rahatlıkla yönlendirilebilmesi için uygun bir zemin oluşturuyordu. Saatbaşı verilen ajanslar Anadolu sathına yayılan siyasî iletişimi, reklamlar üretim merkezlerinden pazarları ve yapılan ekonomik transferi, kültür programları da merkezî kültür oluşumunu yönlendiriyordu. Bunun için de askerî ihtilallerin bile ilk durağı TRT oluyordu.
Türkiye'de bu statik merkez-çevre ilişkisi, büyük bir hızla kırılıyor. Gerçek anlamda bir kabuk değişimine yol açan büyük bir dönüşüm yaşanıyor. Artık Anadolu kendi kültürel ve ekonomik merkezlerini oluşturma sürecine girmiş bulunuyor. Belli şehirler ekonomik, belli şehirler kültürel üretim ve iletişimin hızlandığı, belli şehirler de her iki olgunun birden yaşandığı merkezler haline geliyor. Bursa, Konya, Denizli, Trabzon, Kayseri, Kahramanmaraş, Gaziantep, Van, Çankırı ve diğer birçok şehir bu dönüşümün oluşturduğu hareketlilik ile, edilgen taşra olgusunun kalıplarını kırarak kendi çevrelerinin kültürel ve ekonomik iletişim biçimini belirleyen merkezler haline geliyorlar. Bu da Türkiye'yi belli merkezlerden denetlenebilen bir ülke konumundan çıkarıyor.
Binlerce kişinin katılımı ile gerçekleştirilen büyük ölçekli ortaklıklar, siyasî merkezin desteği ile kolayca gelişme imkânı bulmuş olan büyük şirketlerin hegemonyasını kırarken, yaygınlaşan yerel radyo ve TV kanalları, yayınevleri, belediyelerin yönlendirdiği kültürel faaliyetler, yeni üniversitelerin oluşturduğu insan unsuru, geçmişte kültürel canlılığı istanbul'a bağlı olan Anadolu'nun kültürel hayatında önemli bir nitelik değişimine yolaçıyor.
Tabir-i caizse, kendisine biçilen kalıpları kıran Anadolu ve Anadolu ile birlikte Türkiye ayağa kalkıyor. Yeni ve dinamik unsurlar ülkenin damarlarına taze kan pompalıyor. Böylesi bir ülkenin atılım yapma potansiyeli mevcuttur, yeter ki bu potansiyeli denetim altında tutmaktansa, daha büyük bir ivme ile harekete geçirecek siyasî irade oluşsun ve devreye girsin.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.