TR
EN
AR
FR
RU
UR
Malezya modeli üzerine -1
SON
günlerde gündeme gelen Malezya modelinin özgünlüğünün tahlili bu ülkenin ekonomik yapısının gelişmesinde etkin olan üç ana unsurun ayrıştırılmasnı gerekli kılmaktadır. Birincisi dünya ekonomi-politiğindeki gelişmelerin ve genel temayülün etki alanıdır. Malezya'nın seksenli yılardan sonra hızlanan ekonomik kalkınmasında dünya ekonomi-politiğinde II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmelerin belli bir ağırlığı vardır. Sömürge devrimleri ile BM-IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası örgütlerin sağladığı zemin üzerinde yükselen Atlantik ekseni arasındaki ilişkinin belirlediği bu genel temayüllerde görülen değişmeler genelde Güneydoğu Asya, özelde Malezya modelinin gelişmesine etkide bulunmuştur. Ayrıştırılması gereken ikinci önemli unsur ise bölgesel faktörlerin etki alanıdır. Doğu Asya ve Pasifik'te yaşanan hızlı ekonomik değişim ve bu değişimin sosyo-politik temelleri incelenmeksizin Malezya modelini tam olarak ortaya koyabilmek çok güçtür. Japonya'yı sömürge birikimi üzerine kurulu Batı ülkeleri dışındaki ilk kalkınmış ülke konumuna yükselten ekonomik kalkınma modeli Doğu Asya'ya yayılan bir ekonomik etki alanı oluşturmuştur. Önce Birinci Asya Kaplanları (G.Kore, Tayvan, Singapur, Hong Kong), sonra da İkinci Asya Kaplanları (Malezya, Filipinler, Endonezya, Tayland) olarak anılan ülkeleri etkileyen bu model daha sonra içinde Türkiye'nin de yer aldığı birçok ülkenin siyasi eliti için Batı hegemonyasına karşı bir çözüm ve alternatif olarak görülmüştür. Doğu Asya ve Pasifik'in seksenli ve doksanlı yıllarda hızlanan bir ivme ile dünya ekonomi-politiğinde ağırlığını hissettirmeye başlaması bu modelin yaygınlaşması ve kendi ekonomik merkez-çevre ilişkisini kurması ile doğru orantılıdır. Malezya'nın son dönemde gerçekleştirdiği ekonomik patlamanın mimarı olan Başbakan Mahathir'in seksenli yılların başlarında geliştirdiği Doğu'ya Yöneliş (Look to East) politikası bu açıdan ekonomik kalkınma için kaçınılmaz bir model olarak dikte edilen Batılılaşma ve Batı'ya yöneliş politikalarının terki açısından önemli bir dönüm noktası ifade etmektedir. Dünyanın zaten en uç doğusunda yaşayan bir ülke için Doğu'ya yönelmek Batı ekonomik modeline bir alternatif üretmiş olan Japonya modeline yönelmek anlamına gelmekteydi.
Malezya modeli üzerinde etkili olan bu global ve bölgesel faktörleri başka bir yazımızda daha teferruatlı bir şekilde ele alabiliriz. Bu yazımızda üzerinde durmak istediğimiz temel husus bu faktörler dışında kalan üçüncü alanı tesbit etmek, yani Malezya modelinin özgün yanlarını tartışmaktır. Bu özgünlük aynı zamanda Alvin Toffler başta olmak üzere birçok uluslararası ilişkiler ve ekonomi-politik uzmanının dikkatlerinin bu ülke üzerinde yoğunlaşmasına sebep olmaktadır. Bu özgünlük alanı aynı zamanda İslam dünyası ile ilgili Batı'da hakim olan genel yargıların geçerlilikleri ile ilgili ciddi soru işaretleri uyandırmıştır.
Malezya'yı global temayüllerden ve diğer bölgesel örneklerden ayıran en önemli özelliklerin başında siyasi ve kültürel çerçeveli İslamileşme politikası ile ekonomik kalkınma modeli arasında kurulan yakın ilişki gelmektedir. Yerel kültürel değer ve kurumları ekonomik kalkınmanın önündeki en önemli engeller olarak gören modernizasyon teorileri ilk önemli darbeyi Şintoist kültürel temelin Japon ekonomik kalkınmasına sağladığı zemin ile yemişti. Bu anlamda ikinci önemli darbe de Malezya'daki İslami değerleri sosyo-ekonomik alana yayma politikalarının ekonomik kalkınma modelinin kültürel motivasyon temeli haline gelmiş olmasıdır. Buna paralel olarak ortaya çıkan üçüncü aykırı örnek ise Budist ve Konfüçyanist kültürel dokunun Çin'deki katı modernist Marksist kurumlaşmayı sarsarak bu ülkede yeni bir ekonomik anlayışın doğmasına zemin hazırlamış olmasıdır.
Dikkat edilirse bu üç misalde de yerel Asya değerleri Batı hegemonyasına ve Atlantik-Avrupa merkezli dünya-sistemi olgusuna meydan okuyan yeni bir kalkınma modelinin temel çıkış noktası olmaktadır. Sosyo-kültürel değerler ile ekonomik kalkınma modeli arasında kurulan bu ilişki biçimi Malezya'yı İslam dünyasında İslamileşme ile ekonomik kalkınma arasında ilk doğrudan pozitif ilişkiyi kuran ülke yapmıştır. İslami değerleri ekonomik kalkınmanın önündeki engeller olarak gören siyasi elitlerin hakim olduğu diğer İslam ülkelerinin aksine Malezya bu değerleri hızlı bir kalkınmanın çimentosu yapan bir anlayış geliştirmeye çalışmıştır. Bu da İslam dünyası ile ilgili çok genel bir yargının ciddi bir sarsıntı geçirmesi sonucunu doğurmuştur. Malezya olgusu ve modeli bu açıdan ciddi bir şekilde yeniden değerlendirilmelidir. Bu konuyu gelecek yazımızda da ele almaya devam edeceğiz.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.